Ինչպե՞ս ուժեղացնել Հայաստանի արտակարգ իրավիճակների կառավարման համակարգը

Հայաստանը, որպես աշխարհագրականորեն բարդ գոտում գտնվող երկիր, անհրաժեշտություն ունի ունենալու ամուր և արդյունավետ համակարգեր՝ արտակարգ իրավիճակների կանխարգելման, պատրաստվածության ապահովման և արձագանքման համար։ Կառավարման այս ոլորտի բարելավման համար առաջարկվող քայլերը կարող են էապես բարձրացնել մեր երկրի անվտանգությունը և բնակչության կյանքի որակը։

Ահա այն ուղղությունները, որոնց վրա կենտրոնանալը կարող է ապահովել համակարգի զգալի ամրապնդում։

1. Արտակարգ իրավիճակների նախարարության (ԱԻՆ) ամրապնդում: Պետք է վերականգնել և ամրապնդել ԱԻՆ-ը՝ որպես կայացած, պրոֆեսիոնալ և արդյունավետ կառավարման կենտրոն։ Նախարարությունը պետք է ունենա բոլոր անհրաժեշտ լիազորությունները և ռեսուրսները՝ իր առջև դրված խնդիրները լուծելու համար։

2. Փրկարարական ծառայության աշխատակիցների կարգավիճակի բարձրացում: Փրկարարական ծառայության աշխատակիցների կարգավիճակը պետք է բարձրացվի բոլոր ասպեկտներով։ Սա նշանակում է ապահովել ոչ միայն բարձր աշխատավարձեր, այլև սոցիալական երաշխիքներ, բնակարանային ապահովություն և հասարակության կողմից փրկարարի մասնագիտության հանդեպ հարգանքի և պատկառանքի ձևավորում։

3. Քաղաքականացման կանխարգելում: Փրկարարական ծառայությունը պետք է լինի բացառապես պրոֆեսիոնալ կառույց։ Պետք է կտրուկ կանխել այն օգտագործելը որպես քաղաքական գործիք կամ ներքաղաքական խնդիրների լուծման միջոց։ Կառավարումը պետք է հիմնված լինի բացառապես մասնագիտական որակների և փորձի վրա։

4. Լավագույն մասնագետների վերադարձ: Համակարգը պետք է վերադարձնի իր լավագույն մասնագետներին։ Պետք է վերլուծել և վերացնել այն պատճառները, որոնց պատճառով որոշակի մասնագետներ հեռացել են կամ անարդարացիորեն հեռացվել համակարգից։ Պետք է ստեղծել նրանց համար աշխատելու համար հնարավորինս հարմարավետ և խթանող միջավայր։

5. Կանանց դերի կարևորում: Փրկարարական ծառայություններում պետք է ակտիվորեն խթանել կանանց մասնակցությունը և դրանց դերի կարևորումը։ Կանայք կարող են ունենալ անփոխարինելի դեր՝ ոչ միայն աշխատանքի կազմակերպման և ղեկավարման, այլև փրկարարական աշխատանքների իրականացման գործում։

6. Կոչումների արդարացում: Պետք է ապահովել կոչումների և պարգևների անարդար տրամադրման կանխարգելումը՝ հիմնվելով բացառապես պրոֆեսիոնալ որակների և ծառայության արդյունքների վրա։ Կոչումները պետք է լինեն աշխատակիցների աշխատանքի և նրանց ներդրման արժեքավորման արդյունքը։

7. Բնակարանային ապահովություն: Փրկարարների աշխատանքը պետության և հասարակության համար բացառիկ կարևոր է։ Հետևաբար, պետությունը (մասնավորի հետ համագործակցությամբ) պետք է իրականացնի բնակարանային ապահովության ծրագիր, որի շրջանակում ամեն տարի սահմանված քանակով աշխատակիցներին պետք է տրամադրվեն բնակարաններ։

8. Մշտական վերապատրաստում: Փրկարար ծառայության աշխատակիցների համար պետք է ապահովվեն անվճար, մշտական դասընթացներ և վերապատրաստումներ՝ աշխարհի առաջատար մասնագիտական կենտրոններում։ Սա կապահովի նրանց ունենալով ամենաժամանակակից գիտելիքները և հմտությունները։

9. Տարածաշրջանային առաջատար դիրք: Հայաստանը պետք է ձգտի դառնալ տարածաշրջանում փրկարար ծառայության որակով և հագեցվածությամբ առաջատար երկիր։ Սա կբարձրացնի մեր երկրի միջազգային հեղինակությունը և կօգնի տարածաշրջանում արտակարգ իրավիճակների կառավարման ոլորտում փորձի փոխանակմանը։

10. ԱԻՆ-ի վերազինում: Հայաստանում փրկարարական ծառայությունները պետք է ունենան ամենաժամանակակից, ամենավերջին տեխնիկական հագեցվածությունը՝ միջազգային համագործակցության, պետական բյուջեի և մասնավոր ներդրումների միջոցով։

11. Դրոնների ստորաբաժանում: Պետք է ստեղծվի փրկարարական դրոնների ստորաբաժանում՝ օգտագործելով դրանք անտառային հրդեհների հայտնաբերման, կորած մարդկանց որոնման, լեռնային փրկարարական աշխատանքների և այլ նպատակների համար։

12. Կամավորների ցանց: Պետք է ստեղծվի վերապատրաստված կամավորների ցանց մարզերում, որոնք կարող են օգնել որոնման աշխատանքներում, առաջին օգնության ցուցաբերման և բնակչության տարհանման ժամանակ։

13. Հասարակության պատրաստվածության բարձրացում: Պետք է իրականացվի մշտական աշխատանք՝ բարձրացնելու հասարակության բոլոր սոցիալական և տարիքային խմբերի քաղպաշտպանության ոլորտում իրազեկվածությունը և պատրաստվածությունը։ Այս գործընթացը պետք է ներառի կրթական հաստատություններից մինչև բոլոր հանրային կառույցներ։

Երևանը դարձել է տարածաշրջանի ամենաթանկ քաղաքը՝ չնայած ցածր ՀՆԱ-ին

Համաշխարհային խորհրդատվական Mercer Human Resource Consulting ընկերության տարեկան զեկույցի համաձայն՝ 2026 թվականին Երևանը դարձել է Հարավային Կովկասի և Կենտրոնական Ասիայի տարածաշրջանի ամենաթանկ քաղաքը։

Զեկույցի հեղինակները տարեկան հրապարակում են աշխարհի խոշոր քաղաքների կենսապահովման արժեքի վերաբերյալ զեկույց, որտեղ ուսումնասիրվում են ավելի քան 200 տեսակի ապրանքների և ծառայությունների գները, որոնք սպասվում են միջին մենեջերների կողմից։ Քաղաքների ցուցանիշները համեմատվում են ԱՄՆ-ի ամենաթանկ քաղաքի՝ Նյու Յորքի հետ, որտեղ կենսապահովման արժեքի ինդեքսը ընդունված է համարել 100։

Համաձայն զեկույցի՝ 2026 թվականին Երևանի ինդեքսը կազմել է 42.4։ Սա նշանակում է, որ Երևանում ապրելու արժեքը մոտ 9 տոկոսով է էժան Մոսկվայի ցուցանիշից (47.5), սակայն ավելի թանկ է Թբիլիսիից (36.6) մոտ 16 տոկոսով, ինչպես նաև Բաքվից (32.3)՝ ավելի քան 31 տոկոսով։

Հատկանշական է, որ այսպիսի իրավիճակ է ստեղծվել այն պայմաններում, երբ Հայաստանի բնակիչների մեկ շնչին բաժին ընկնող ՀՆԱ-ի ցուցանիշը զգալիորեն ցածր է, քան Ռուսաստանի, Թուրքիայի և նույնիսկ Վրաստանի մոտ։ 2025 թվականի տվյալներով՝ Հայաստանում այդ ցուցանիշը կազմել է 8960 դոլար, իսկ Ռուսաստանում՝ 17446 դոլար, Թուրքիայում՝ 18198 դոլար, իսկ Վրաստանում՝ 10126 դոլար։

Այսպիսով, կարելի է եզրակացնել, որ Հայաստանի բնակիչները մոտ երկու անգամ ավելի վատ են ապրում, քան ռուսներն ու թուրքերը, և ավելի վատ՝ մոտ 13 տոկոսով, քան վրացիները։

Հայաստանի մայրաքաղաքում կյանքի արժեքը 14.2%-ով ավելի բարձր է, քան Թբիլիսիում, ինչը դարձնում է այն տարածաշրջանի ամենաթանկ քաղաքը՝ չնայած ցածր ազգային եկամտին։

Համեմատության համար նշենք, որ Թբիլիսիում չորս հոգանոց ընտանիքին (առանց վարձավճարի) անհրաժեշտ է 2341 դոլար, իսկ Երևանում՝ 2700 դոլար։ Մեկ անձի համար համապատասխան ծախսերը Թբիլիսիում կազմում են 638 դոլար, իսկ Երևանում՝ 741 դոլար։

Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի տնօրենը դիմում է գրել աշխատանքից ազատվելու մասին

Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի տնօրեն Էդիտա Գզոյանը ներկայացրել է դիմում աշխատանքից ազատվելու մասին։ Այս մասին հայտնում են թանգարան-ինստիտուտի ներկայացուցիչները։

Ըստ թանգարանի պաշտոնական հաղորդագրության՝ դիմումը ներկայացվել է, սակայն դրա վերաբերյալ որևէ պաշտոնական իրավական ակտ դեռ չի կայացել։ Թանգարանը մյուս հարցերին մեկնաբանություն չի հայտնում՝ առաջարկելով դիմում ուղարկել գրավոր։

Ինքը՝ Էդիտա Գզոյանը, նույնպես հրաժարվում է մեկնաբանել իրավիճակը։

Հիշեցնենք, որ «Հրապարակ» թերթը նախորդ օրերին հրապարակել էր լուր, թե ԿԳՄՍ նախարար Ժաննա Անդրեասյանը Էդիտա Գզոյանին իբրև հորդորել է գրել աշխատանքից ազատվելու դիմում, սպառնալով, որ եթե դա ինքնակամ չլինի, կկատարվի պաշտոնական ազատում։ Ըստ այդ լուրի՝ պաշտոնական պատճառաբանությունը եղել է այն, թե Գզոյանն իբրև պատշաճ չի վերահսկում Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիրի շինարարությունը, ինչը նրա պարտականությունների շրջանակից դուրս է։

Լուրեր են տարածվել նաև այն մասին, որ Գզոյանի շուրջ ստեղծված իրավիճակը կապ ունի ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի փետրվարյան այցի հետ։ Գզոյանը Վենսին ներկայացրել էր Սումգայիթի և Բաքվի ջարդերի պատմությունը, ինչպես նաև Արցախյան հակամարտության հարցը։ Թանգարանի պաշտոնական հայտարարության մեջ օգտագործվել էր «Արցախ» տերմինը, ինչը, ըստ լուրերի, նախարարությանը դիտարկվել է որպես անընդունելի։

Տավուշի մարզպետարանում 2 ամսում բաժանվել է 15 միլիոն դրամ պարգևավճար

Իմ հարցման արդյունքում պարզ դարձավ, որ Տավուշի մարզպետի աշխատակազմի աշխատակիցները 2024 թվականի հունվարի 1-ից մինչև մարտի 6-ը ընկած ժամանակահատվածում ստացել են 15 միլիոն 210 հազար 500 դրամ պարգևավճար։

Այս գումարը բաժանվել է ընդամենը երկու ամսվա ընթացքում՝ հունվարի և փետրվարի ընդհանուր գումարով։ Հարցումը ուղղված էր Տավուշի մարզպետ Հայկ Ղալումյանին։

ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև լարվածությունը սրվում է՝ հանգեցնելով լայնածավալ ռազմական գործողությունների

Այսօր, փետրվարի 28-ին, ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարեց Իրանի դեմ լայնածավալ ռազմական գործողության մեկնարկի մասին։ Միաժամանակ, Իսրայելը կանխարգելիչ հարված հասցրեց Իրանին՝ երկրում արտակարգ դրություն հայտարարելով։

Այս սրացումը, որը վերածվեց բաց ռազմական հակամարտության, վաղուց էր հասունանում։ Վերջին շաբաթներին բոլոր դիվանագիտական ջանքերը ձախողվել էին Իրանի միջուկային ծրագրի շուրջ։ Նախագահ Թրամփը, նախորդ օրը ելույթ ունենալով, հայտարարել էր, որ պատրաստ է Թեհրանի վերաբերյալ «դժվար որոշում» կայացնել։ Վաշինգտոնը կոշտ պահանջներ էր ներկայացնում՝ ապամոնտաժել միջուկային օբյեկտները և երկրից դուրս բերել հարստացված ուրանը, սակայն Իրանը հրաժարվում էր կրճատել ուրանի հարստացման իր ծրագիրը։

Այս ֆոնին ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն աննախադեպ հայտարարություն արեց՝ կոչ անելով Իրանում գտնվող բոլոր ամերիկացի քաղաքացիներին անհապաղ լքել երկիրը, իսկ մյուսներին՝ ձեռնպահ մնալ բոլոր ճանապարհորդություններից։

Մինչ քաղաքական գործիչները փոխանակվում էին վերջնագրերով, զինվորականները պատրաստվում էին վատագույնին։ Ներկայումս ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի երկու հարվածային խմբեր գտնվում են Իրանի ափերի անմիջական մոտակայքում՝ լիակատար մարտական ​​պատրաստության վիճակում։ Նրանց ներկայությունը, ըստ փորձագետների, գործնականում անհնար է դարձնում Իրանի կողմից ԱՄՆ շահերի վրա ցանկացած անակնկալ հարձակումը։

ԱՄՆ-ի և Իսրայելի այս որոշումը կոորդինացված էր, ինչը ցույց է տալիս նաև այն, թե Իրանի ժողովրդին ուղղված ինչ սինխրոն կոչերով հանդես եկան Իսրայելի վարչապետն ու Իրանի նախկին միապետի որդին՝ Ռեզա Փեհլեվին։

Ի պատասխան ԱՄՆ-ի և Իսրայելի հարվածներին՝ իրանական ԻՀՊԿ-ն հայտարարել է Իսրայելի դեմ լայնածավալ պատասխան գործողության մեկնարկի մասին։ Իրանի բալիստիկ հրթիռների առաջին ալիքն արձակվել է Իսրայելի ուղղությամբ։ Ըստ որոշ տեղեկությունների՝ արձակվել է երեսուն հրթիռ։ Իրանի Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը (ԻՀՊԿ) Իսրայելի դեմ իր առաջիկա ռազմական գործողությունները անվանել է «Փոթորկի ավարտ»։

Դեռ հայտնի չէ, թե ինչ աստիճանի են իրար դեմ հարվածները և դրա հետևանքով ավերածության աստիճանները։ Սակայն արդեն իսկ պարզ է, որ Մերձավոր Արևելքի հակամարտությունը մտել է նոր, շատ ավելի վտանգավոր փուլ, որտեղ միջուկային սպառնալիքի եզրին հավասարակշռվելը դարձել է իրականություն։

Երաշխավորված խաղաղություն. Հայաստանի վերականգնման ճանապարհը

Մեր թիմի կողմից մշակված «Երաշխավորված խաղաղություն» ծրագրի հիմնական սկզբունքներից մեկը, որը ձևավորվեց «Առաջարկ Հայաստանին» նախաձեռնության հետ քննարկումների արդյունքում, խաղաղության հասնելու նոր մոտեցում է։ Մենք պետք է հրաժարվենք ներկայիս վիճակից, որը բնութագրվում է անվստահությամբ, սպառնալիքներով և պարբերական զիջումներով։

Ընտրությունը խաղաղության և պատերազմի միջև չէ։ Դա ընտրություն է երաշխավորված, կայուն խաղաղության և անվստահելի, պայմանական հրադադարի միջև։ Որևէ համաձայնություն, որը չի ունենա միջազգային իրավական հիմք և հստակ երաշխավորներ, խոցելի է։

Մեր թիմը առաջ է մղում «Երաշխավորված խաղաղություն» գաղափարը, որը նախատեսում է պայմանավորվածությունների համակարգ, որը կամրագրված է միջազգային իրավական մեխանիզմներով և ապահովված է վերահսկողության և պատասխանատվության հստակ գործիքներով։

Հայաստանը պետք է հավատարիմ մնա իր պարտավորություններին, սակայն միևնույն ժամանակ անդադար զարգացնի իր ներուժը՝ տարածաշրջանում իր կշիռը մեծացնելու համար։ Անվտանգության երաշխիքներ ստեղծելու համար անհրաժեշտ է աշխատել նոր դաշնակիցների հետ՝ հիմնվելով իրատեսական, փոխշահավետ հարաբերությունների վրա։

Մեր անվտանգությունը չպետք է հիմնվի հակադրությունների վրա, այլ՝ փոխլրացման, շահերի համընկման և աշխարհաքաղաքական կամուրջների սկզբունքի վրա։

Տնտեսական անվտանգություն. Խաղաղության հիմքը

Ես ուզում եմ խոսել տնտեսական անվտանգության մասին։ Այն ոչ միայն ազգային անվտանգության հիմքն է, այլև կայուն դիվանագիտության, հուսալի պաշտպանության և լիարժեք ինքնիշխանության հիմքը։

Պետք է հասկանալ մեր տնտեսության կառուցվածքը, բիզնեսի տրամաբանությունը և աշխատատեղերի ստեղծման բարդ մեխանիզմները։ Գեղեցիկ խոսքերով և սուտ հույսերով մոլորեցնել մեր ժողովրդին անթույլատրելի է։ Ազնվությունը պահանջում է ընդունել, որ ԵԱՏՄ շուկան այս պահին իրատեսական այլընտրանք չունի։ Մենք պետք է օգտվենք այդ հնարավորություններից, ոչ թե քանդենք եղածը։

ԵԱՏՄ շրջանակներում մենք ունենք զարգանալու մեծ ռեսուրս։ Դրան զուգահեռ կարիք ունենք նոր տեխնոլոգիաների, և այստեղ Արևմուտքի հետ գործակցությունը (ԵՄ, ԱՄՆ) չափազանց կարևոր է։ Տեխնոլոգիաների և ներդրումների առումով մենք զարգանալու հսկայական պոտենցիալ ունենք նաև Չինաստանի հետ հարաբերություններում։ Հնդկաստանի, ինչպես նաև արաբական աշխարհի հետ ունենք ահռելի աշխատանքի և «աշխարհատնտեսական բարեկամության» դաշտ։ Այս բոլոր ուղղություններով անհրաժեշտ է գրագետ և նպատակային աշխատանք։

Ինքնիշխանություն և կայունություն

Խաղաղությունը երաշխավորվում է ներքին ամրությամբ, ներքին համերաշխությամբ, առողջ դիվանագիտությամբ, խելամիտ պաշտպանական համակարգով, տնտեսական ու դաշնակցային բազմակողմանի և արդյունավետ գործակցությամբ, ու հասարակության բոլոր շերտերի հետ ազնիվ ու կառուցողական աշխատանքով։

Երաշխավորված խաղաղությունը մի վիճակ է, երբ մարդը իր կյանքը ծրագրում է ոչ թե մեկ ամսվա, այլ՝ տարիների կտրվածքով, երբ ծնողները հանգիստ մտածում են իրենց երեխաների ապագայի մասին, երբ երիտասարդները մտածում են հայրենիքում մնալու, կայանալու և ընտանիք կազմելու մասին, երբ գործարարը ներդրում է կատարում՝ վստահ լինելով կանխատեսելիության մեջ, երբ զինվորը վստահ է, որ իր թիկունքում կա ոչ միայն զենք, այլև՝ ուժեղ տնտեսություն, պրոֆեսիոնալ դիվանագիտություն և համախմբված հասարակություն։

Երաշխավորված խաղաղությունը Հայաստանի վերականգնման, ազգային վերածննդի առանցքային գաղափարն է, որը ենթադրում է բոլոր կարող ուժերի և անհատների միասնական, նվիրված, գրագետ աշխատանքը։ Ես համոզված եմ, որ Հայաստանը կարող է անցնել այս ճանապարհով։

Երևանի ավագանու որոշման հարցը վարչական դատարանում է

Այսօր Հայաստանի Հանրապետության վարչական վերաքննիչ դատարանում կքննվի Երևանի ավագանու կողմից ինձ մանդատից զրկելու որոշման հարցը։

Հիշեցնեմ, որ ՀՀ վարչական դատարանն արդեն իսկ ճանաչել է Երևանի ավագանու այդ որոշումը ապօրինի և հակաիրավական։ Սակայն Նիկոլ Փաշինյանի քաղաքական հրահանգով ավագանին բողոքարկել է դատարանի որոշումը՝ ակնհայտորեն ժամանակ շահելու նպատակով։

Նպատակը պարզ է՝ թույլ չտալ, որ Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցությանը ուղղված իմ հիմնավոր քննադատական խոսքը հնչի ավագանու նիստերի դահլիճում, լռեցնել ընդդիմադիր ձայնը և ձևավորել հնարավորինս միատարր, վերահսկվող միջավայր։

Ցանկանում եմ նշել, որ իմ իրավական պաշտպանությունը իրականացվում է բարձր մասնագիտական մակարդակով։ Շնորհակալություն եմ հայտնում Novalex փաստաբանական գրասենյակին, հատկապես ավագ գործընկեր Վահե Գրիգորյանին։ Լիահույս եմ, որ Հայաստանի Հանրապետության օրենքը չի կարող անվերջ ծառայել քաղաքական շահերին։ Այս պայքարը ոչ թե՝ մանդատի, այլև մարդու իրավունքների և երևանցիների քվեի պաշտպանության մասին է։

Ներքին գործերի նախարարությունում և Ոստիկանությունում կատարվել են կադրային փոփոխություններ

Հայաստանի ոստիկանության կառուցվածքում կատարվել են կադրային փոփոխություններ, որոնք հաստատվել են ներքին գործերի նախարարի հրամաններով։

Ազատվել են պաշտոնից Ոստիկանության քրեական ոստիկանության գլխավոր վարչության պետ, ոստիկանության պետի տեղակալ, ոստիկանության գնդապետ Վարդան Վարդանյանը, ինչպես նաև ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության համայնքային ոստիկանության գլխավոր վարչության պետ, ոստիկանության պետի տեղակալ, ոստիկանության գնդապետ Կարեն Հակոբյանը, և Ոստիկանության պարեկային ծառայության պետ, ոստիկանության պետի տեղակալ, ոստիկանության գնդապետ Արթուր Խուդինյանը։

Նրանց փոխարեն նշանակվել են՝

Ոստիկանության գնդապետ Արթուր Բարսեղյանը՝ Ոստիկանության քրեական ոստիկանության գլխավոր վարչության պետի պարտականությունները կատարող։
Ոստիկանության գնդապետ Կարեն Խաչատրյանը՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության համայնքային ոստիկանության գլխավոր վարչության պետի պարտականությունները կատարող։
Ոստիկանության փոխգնդապետ Գևորգ Զաքարյանը՝ Ոստիկանության պարեկային ծառայության պետի պարտականությունները կատարող։

Ավելի լայն աշխատանքային պարտականություններով՝

Վարդան Վարդանյանը նշանակվել է ՀՀ ՆԳ նախարարի խորհրդական։
Կարեն Հակոբյանը նշանակվել է ՀՀ ՆԳ նախարարի խորհրդական։
Արթուր Խուդինյանը նշանակվել է ՀՀ ՆԳ նախարարի օգնական։

Այս կադրային փոփոխությունները կատարվել են Հայաստանում վերջին օրերին տեղի ունեցած մի շարք աղմկահարույց սպանություններից հետո։ ՀՀ վարչական դատարանն արդեն իսկ ճանաչել է Երևանի ավագանու որոշումը ապօրինի և հակաիրավական։

Ներքին գործերի նախարարությունը նշում է, որ երաշխավորված խաղաղությունը Հայաստանի վերականգնման և ազգային վերածննդի առանցքային գաղափարն է, որը ենթադրում է բոլոր կարող ուժերի և անհատների միասնական, նվիրված և գրագետ աշխատանքը։

Գյումրիի սցենարը և Հայաստանի վերականգնումը

Իմ համար «Գյումրիի սցենարը» խիստ խնդրահարույց է։ Այս պահին, երբ մեր երկիրը և տարածաշրջանը վառոդի տակառի պես են, ապագա իշխանության կայունությունը և դրա բովանդակային հզորությունը կենսական նշանակություն ունեն։ Մի սխալ քայլ, իրականության սխալ ընկալում կամ աշխարհի ոչ ադեկվատ գնահատում կարող են մեզ անդառնալի աղետի եզրին հասցնել։ Այս առումով, հաջորդ իշխանության բովանդակությունը, դրա սոլիդությունը, ոչ թե պետական քաղաքականության հարց է, այլ կենսական անհրաժեշտություն։

Պետությունը փորձադաշտ չէ։ Մենք այս փուլում մի փորձություն-իշխանություն բավարար էինք ունեցել։ Իշխանության պոռթկումը, որը նրանք ցույց են տալիս «Գյումրիի սցենարի» շուրջ, ցույց է տալիս նրանց անվստահությունը։ Ինչու՞ պետք է իշխանությանը, որը համարում է իրեն ապագայի կառավարիչ, հրապարակային քննարկման առարկա դարձնել այնպիսի հարց, որը սահմանադրական, օրինական և տրամաբանական է։

Գործնականում, այսօր անհնար է հաշվարկել գալիք ԱԺ-ի պատկերը, հետևաբար՝ իշխանության ձևավորման տարբերակները։ Որևէ զարգացման տարբերակի վրա հնարավոր չէ պնդել։ Սա այն եզակի դեպքն է, երբ թե՛ իշխանություն-ընդդիմությունը, թե՛ ընդդիմության տարբեր հատվածները պետք է իրար հետ ազնիվ լինեն։ Հայաստանում ձևավորված են ոչ ստանդարտ սոցիալական շերտեր, որոնց քվեարկության բովանդակությունը ոչ ոք չի կարող նախապես հաշվարկել։

Հիմա իշխանությունը ի՞նչն է քննարկման առարկա դարձնում։ Եվ վերջապես, ինչո՞ւ են նրանք սևեռվել 2-3 ուժերի վրա։ ԱԺ-ում մտնելու և բոլորի հաշվարկներն էապես փոխելու այլ պոտենցիալ ուժեր կան, որոնք դեռ հայտ ներկայացնելու ժամանակ ունեն։

Իմ համար թերևս ամենակարևոր պահը այն է, որ վերջին տարիներին ձևավորված հանրային դեմքերի մի պատկառելի անվանացանկի՝ ընտրացուցակներում ինտեգրվելը կարող է փոխել ամեն ինչ։ Եթե նրանք էլեկտորալ պրոցեսներում իրենց տեղը չգտնեն (կամ չուզեն կամ չթողեն), ընտրության բովանդակությունը և արդյունքները տուժելու են։ Նորմալ մարդկանց, սկզբունքային և ոչ արկածախնդիր մարդկանց հայտնվելը տարբեր ցուցակներում էապես փոքրացնելու է անսկզբունքայնությունը և արկածախնդրությունը պետության մասշտաբով։

Հայաստանի վերականգնումը՝ որպես միակ ճիշտ մոդել

Երկրի շահը և այսօրվա իրականությունը պահանջում են, որպեսզի պատասխանատու քաղաքական ուժերը դնեն հենց այս խնդիրը՝ Հայաստանի վերականգնումը։ Ու հենց այս բովանդակությունը պարտադրեն ընտրարշավում, այսօրվանից սկսած։

Մենք ունենք չափազանց բարդ իրականություն և բարդ հարցերի մի ցանկ, որին պետք է ազնվորեն պատասխանել։ Ցանկն ուզում եմ սկսել կետերից, որոնք գուցե շատերի համար անսպասելի կլինեն, բայց որոնք արդեն մեր առաջնային օրակարգում են։

1. Երկրի ներքին կառավարելիության կորուստը։ Փողոցային բանդաների, վենդետաների, կենցաղային բեսպրեդելի սահմռկեցուցիչ դրսևորումներ՝ ամեն օր, ամեն քաղաքում։ Մարդիկ վախենում են երեխաներին տներից դուրս թողնել։ Նման բան Հայաստանում երբեք չի եղել, ամենաբարդ փուլերում անգամ։ Սա քաղաքական խնդիր է, ոչ թե միայն ոստիկանությանը։ Ինչպե՞ս ենք վերականգնելու ներքին համակեցության կանոնները։
2. Անկատար ռեֆորմներ։ Ոչ մի հարց չի լուծվում՝ սկսած օդի մահաբեր ցուցանիշներից, փոսախեղդ փողոցներից, մինչև բոլոր ոլորտների ռեֆորմներ, որոնք ազդարարվում են ու անմիջապես կասեցվում, որովհետև ռեալ կյանքում անիրագործելի են։ Ոչ մի ծրագիր կյանքի կոչվում։
3. Խաղաղության հարցը։ Ի՞նչ ենք պահանջելու գալիք իշխանությունից։ Խաղաղություն չէ, այսօր «չպատերազմ» վիճակ է, որը պահանջում է բարդ մենեջմենթ։
4. «Թրիփ»-ի հարցը։ Ի՞նչ է այն, ի՞նչ օգուտ է տալիս Հայաստանին, ի՞նչ զարգացման հեռանկար ունի։
5. Ադրբեջանի պահվածքը։ Եթե վաղը Ադրբեջանն ուժի սպառնալիքով պահանջներ դնի, Թրիփը ի՞նչ դերակատարում կունենա։
6. Ներքին հաշտության ճանապարհը։ Ի՞նչ ենք պետք անել, որպեսզի հասարակությունը դառնա համախմբված և ոչ թե բզկտված։
7. Արտագաղթը։ Ի՞նչ են առաջարկում ուրիշները։ Ի՞նչ պլան ունեն, որը չի հիմնված միայն մակերեսային PR-ի վրա։

Ադրբեջանցի ցուցարարների վրա հարձակումը Վաշինգտոնում

Վաշինգտոնում գտնվող հյուրանոցի մոտ, որտեղ հանգրվանել էր «Խաղաղության խորհրդի» նիստին մասնակցող ադրբեջանցի պատվիրակությունը, հարձակման է ենթարկվել ադրբեջանցի ցուցարարների խումբ, որը պահանջում էր ազատ արձակել Ադրբեջանում քաղբանտարկյալներին։

Իրավիճակը սկսվեց այն բանից, որ ցուցարարները փորձում էին տեղափոխվել հյուրանոցի մեկ այլ մուտք՝ Իլհամ Ալիևի աննկատ ներս մտնելը կանխելու համար։ Հարձակումը տեղի է ունեցել Փենսիլվանիա պողոտայում գտնվող «Վալդորֆ Աստորիա» հյուրանոցի դիմաց, որը գտնվում է Սպիտակ տնից ընդամենը մի քանի թաղամաս հեռավորության վրա։

Հարձակման հետևանքով մի քանի անձ վիրավորվել է։ 27-ամյա տաքսու վարորդ Ռահիմ Յագուբլուն, որի հայրը՝ Թոֆիգ Յագուբլուն, գտնվում է ադրբեջանական բանտում, հայտնել է, որ կոտրվել է նրա ծնոտը և նա ստացել է որովայնի հատվածում հարված։ Մեկ այլ ցուցարար՝ 35-ամյա Ադիլ Ամրախլին, փախչելիս վնասել է ոտքը։ Նա նշել է, որ առնվազն չորս այլ անձինք, այդ թվում՝ Յագուբլուն, նույնպես վիրավորվել են։

Այս միջադեպի մասին տեղեկացրել են ոստիկանությանը, որը հարցումը փոխանցել է ԱՄՆ Պետդեպարտամենտին։ Ոստիկանության խոսնակ Թոմ Լինչը հաստատել է, որ միջադեպի վայրում եղել են հատուկ գործողությունների բաժնի և ԱՄՆ գաղտնի ծառայության աշխատակիցները, ինչպես նաև Ադրբեջանի անվտանգության աշխատակիցները։

Այս իրադարձությունը հիշեցնում է 2017 թվականին Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի անվտանգության աշխատակիցների հետ կապված նմանատիպ միջադեպը, որը տեղի էր ունեցել Վաշինգտոնում՝ Թուրքիայի դեսպանի նստավայրի մոտ։ Այդ ժամանակ ծեծկռտուքի հետևանքով վիրավորվել էր 11 մարդ, այդ թվում՝ մեկ ոստիկան։

Ադրբեջանում քաղբանտարկյալների ազատ արձակումը պահանջող ցուցարարները նշել են, որ Թոֆիգ Յագուբլուն արդեն կրել է ինը տարվա ազատազրկման մեկ տարի՝ խարդախության կեղծ մեղադրանքներով։ Amnesty International-ը դատավճիռը համարում է «դատական ​​ֆարս», որը կապված է Ադրբեջանի կառավարության կողմից այլախոհության ճնշման հետ։