Հայաստանին երաշխավորված խաղաղություն է պետք

Իրանի վերջին հարվածը ԱՄՆ-ի դաշնակից արաբական երկրների քաղաքական համակարգերին ցույց տվեց, որ Միացյալ Նահանգները չի կարող ապահովել իր դաշնակիցների անվտանգությունը։ Այս հանգամանքը ևս ավելի է ընդգծվում այն պաշտոնական հայտարարություններով, որոնցում ԱՄՆ-ը հրաժարվում է անվտանգության երաշխավորի դերից։ Հայաստանին անհրաժեշտ է ոչ թե պարզապես խաղաղություն, այլ երաշխավորված խաղաղություն, որի հիմքերը կառուցվում են մի քանի հիմնարար սյուների վրա։

Առաջինը՝ պրոֆեսիոնալիզմի հենքի վրա հայկական բանակի վերականգնումն է։ Բանակը պետք է դառնա ոչ միայն պաշտպանության, այլև խաղաղության պահապահ՝ ունենալով բարձր մարտունակություն և հզորություն։ Սա նշանակում է ոչ միայն սարքավորումների և զինանոցների թարմացում, այլև մարտական պատրաստվածության, ռազմական մտածողության և հրամանատարական կառուցվածքի ռադիկալ փոփոխություն։

Երկրորդը՝ բնական դաշնակիցների հետ հարաբերությունների վերականգնումն ու խորացումն է։ Հայաստանը պետք է կառուցի հզոր դաշինքներ, որոնք կապահովեն երկրի անվտանգությունը և կօգնեն խաղաղության պայմաններում զարգացնել երկիրը։ Այս դաշինքները պետք է հիմնված լինեն փոխադարձ շահերի, ռազմական-տեխնիկական համագործակցության և քաղաքական աջակցության վրա։

Երրորդը՝ հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացում միջնորդ-երաշխավորի ինստիտուտի առկայությունն է։ Այս ինստիտուտը պետք է ունենա բարձր հեղինակություն և լիազորություններ՝ ապահովելու համար պայմանագրերի կատարումը և խուսափելու նոր ռազմական բախումներից։ Այն պետք է լինի ոչ միայն միջնորդ, այլև ակտիվ երաշխավոր՝ ունենալով հստակ մեխանիզմներ՝ խաղաղության պայմանները պահպանելու համար։

Չորրորդը՝ Հայաստանի գերտերությունների միջև բախման թատերաբեմի վերածման սցենարի բացառումն է։ Հայաստանը պետք է մնա իր ինքնուրույն և անկախ երկրը՝ խուսափելով դառնալու աշխարհաքաղաքական խաղի սպառազինություն։ Սա պահանջում է խելամիտ և բալանսավորված արտաքին քաղաքականություն, որը հիմնված է ազգային շահերի պաշտպանության վրա՝ ոչ թե մեկ կամ մյուս գերտերության հետ կապվելով։

Վերջապես, հայկական անկախության և տարածքային ամբողջականության պահպանման շրջանակներում պետք է կառուցվի և ապահովվի կոմունիկացիոն խաչմերուկի իրական ապաշրջափակումը։ Սա ոչ միայն տնտեսական, այլև քաղաքական հաղթանակ կլինի՝ ապահովելով տարածաշրջանի խաղաղությունն ու զարգացումը։ Այս գործընթացը պետք է իրականացվի միայն հայկական կողմի ազատ և անկախ որոշումների հիման վրա՝ առանց ոչ մի կողմի վրա ճնշումների կամ պայմանների։

Այս ամենի համար անհրաժեշտ է հունիսի 7-ի ԱԺ ընտրությունների միջոցով իշխանության հանգուցալուծումը և նոր, հստակ ռազմավարություն ունեցող իշխանության ձևավորումը։ Հայաստանը կարող է ապրել խաղաղ, եթե ինքը կառուցի այդ խաղաղությունը։

ՔՊ-ական պատգամավորներին թմրանյութի թեստ հանձնելու հրահանգ տվել է Նիկոլ Փաշինյանը

Իմ հաղորդմամբ, իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» (ՔՊ) կուսակցության պատգամավոր Կարեն Սարուխանյանը միայն այն անդամը չէ, ում Նիկոլ Փաշինյանը խորհուրդ է տվել անցնել թմրանյութերի թեստավորում։

Նախընտրական ցուցակներում կան նաև այլ թեկնածուներ, ում իշխանությունները կասկածում են թմրամիջոցների կանոնավոր օգտագործման մեջ։ Փաշինյանը, ըստ իմ տեղեկությունների, անձամբ խոսել է մի քանի այսպիսի թեկնածուների հետ՝ նրանց խորհուրդ տալով անցնել համապատասխան թեստավորում։

«Կասկածյալներին» Փաշինյանը հստակ հորդորել է չհետաքրքրվել պատգամավոր դառնալու հնարավորությամբ, սակայն միևնույն ժամանակ երաշխավորել է, որ եթե ընտրություններում իրենց աշխատանքը բավարար կլինի, ապա հետագայում նրանք կստանան պաշտոններ՝ կառավարական կառույցներում։

Ավելի վաղ հրապարակվել էր տեղեկություն, որ մարտի 6-ի դրությամբ մարզպետի աշխատակազմի աշխատակիցները ստացել են 15 միլիոն 210 հազար 500 դրամ պարգևավճար։

Վերջին շաբաթներին նկատվել է, որ Փաշինյանն ու իր կուսակցական գործընկերները «ներկուսակցական քարոզ» անվան տակ իրականում զբաղված են նախընտրական քարոզարշավով։ Ընտրություններին մասնակցող գործող պատգամավորների զգալի մասը հաջորդ խորհրդարանում իրենց մանդատները կորցնելու վտանգի տակ է։

Իշխող կուսակցության կադրային ֆիլտրի արդյունքները

Իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության ներսում ընթանում են առաջիկա խորհրդարանական ընտրություններին նախապատրաստական աշխատանքներ, որոնց արդյունքում արդենիսկ պարզ դառնում է, որ գործող պատգամավորների զգալի մասը հաջորդ խորհրդարանում իր տեղը կորցնելու է։

Մեր ուսումնասիրությունների համաձայն՝ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության խմբակցության առնվազն 29 պատգամավոր փաստացի դուրս են մնում հաջորդ խորհրդարանի կազմից։ Այս պատգամավորների հեռանալու պատճառները տարբեր են։

Ոչ մասնակցության որոշում կայացրած պատգամավորներ

Մի խումբ պատգամավորներ ինքնակամ որոշել են չմասնակցել ներկուսակցական գործընթացներին։ Նրանց թվում են՝ Հակոբ Արշակյանը, Մերի Գալստյանը, Լիլիթ Կիրակոսյանը, Հրաչյա Հակոբյանը, Լենա Նազարյանը, Քրիստինե Պողոսյանը և Խաչատուր Սուքիասյանը։

Կուսակցության կողմից արգելված մասնակցություն

Մյուս պատգամավորներին, որոնց թվում են Ջուլիետա Ազարյանը, Դավիթ Դանիելյանը (որին խախտումների պատճառով հեռացրել են ընտրացուցակից), Հռիփսիմե Հունանյանը, Հայկ Սարգսյանը (որը կոռուպցիոն բախումների արդյունքում հայտնվել է ճնշման տակ), Կարեն Սարուխանյանը և Հայկ Ցիրունյանը, կուսակցությունը թույլ չի տվել մասնակցել ներկուսակցական ռեյտինգային ցուցակին։

Ռեյտինգային ցուցակից դուրս մնացած պատգամավորներ

Երրորդ խումբը կազմում են այն պատգամավորները, որոնք, թեև մասնակցել են ներկուսակցական ռեյտինգային ցուցակին, սակայն չեն կարողացել գրավել առաջին 100 տեղերից ոչ մեկը։ Սա զգալիորեն նվազեցնում է նրանց խորհրդարան վերադառնալու հնարավորությունը։ Այս խմբին են պատկանում՝ Հերիքնազ Տիգրանյանը, Շիրակ Թորոսյանը, Էսթեր Այվազյանը, Գուրգեն Մելքոնյանը, Հռիփսիմե Գրիգորյանը, Ալեքսանդր Ավետիսյանը, Նարեկ Բաբայանը, Գայանե Եղիազարյանը, Միքայել Թումասյանը, Դավիթ Կարապետյանը, Արմենուհի Ղազարյանը, Մարինա Ղազարյանը, Արտյոմ Մեհրաբյանը, Տիգրան Պարսիլյանը, Անուշ Քլոյանը և Վանիկ Օհանյանը։

Այսպիսով, իշխող կուսակցության ներսում ընթացող կադրային ֆիլտրի արդյունքում գործող 69 հոգանոց խմբակցության պատգամավորներից 29-ը կարող է դուրս մնալ հաջորդ խորհրդարանի կազմից, ինչը կազմում է ընդհանուր թվի մոտ 42.03%-ը։ Սա նախնական պատկերն է, որը կարող է փոփոխվել քաղաքական իրավիճակի զարգացմանը զուգահեռ։

Ինչպե՞ս ուժեղացնել Հայաստանի արտակարգ իրավիճակների կառավարման համակարգը

Հայաստանը, որպես աշխարհագրականորեն բարդ գոտում գտնվող երկիր, անհրաժեշտություն ունի ունենալու ամուր և արդյունավետ համակարգեր՝ արտակարգ իրավիճակների կանխարգելման, պատրաստվածության ապահովման և արձագանքման համար։ Կառավարման այս ոլորտի բարելավման համար առաջարկվող քայլերը կարող են էապես բարձրացնել մեր երկրի անվտանգությունը և բնակչության կյանքի որակը։

Ահա այն ուղղությունները, որոնց վրա կենտրոնանալը կարող է ապահովել համակարգի զգալի ամրապնդում։

1. Արտակարգ իրավիճակների նախարարության (ԱԻՆ) ամրապնդում: Պետք է վերականգնել և ամրապնդել ԱԻՆ-ը՝ որպես կայացած, պրոֆեսիոնալ և արդյունավետ կառավարման կենտրոն։ Նախարարությունը պետք է ունենա բոլոր անհրաժեշտ լիազորությունները և ռեսուրսները՝ իր առջև դրված խնդիրները լուծելու համար։

2. Փրկարարական ծառայության աշխատակիցների կարգավիճակի բարձրացում: Փրկարարական ծառայության աշխատակիցների կարգավիճակը պետք է բարձրացվի բոլոր ասպեկտներով։ Սա նշանակում է ապահովել ոչ միայն բարձր աշխատավարձեր, այլև սոցիալական երաշխիքներ, բնակարանային ապահովություն և հասարակության կողմից փրկարարի մասնագիտության հանդեպ հարգանքի և պատկառանքի ձևավորում։

3. Քաղաքականացման կանխարգելում: Փրկարարական ծառայությունը պետք է լինի բացառապես պրոֆեսիոնալ կառույց։ Պետք է կտրուկ կանխել այն օգտագործելը որպես քաղաքական գործիք կամ ներքաղաքական խնդիրների լուծման միջոց։ Կառավարումը պետք է հիմնված լինի բացառապես մասնագիտական որակների և փորձի վրա։

4. Լավագույն մասնագետների վերադարձ: Համակարգը պետք է վերադարձնի իր լավագույն մասնագետներին։ Պետք է վերլուծել և վերացնել այն պատճառները, որոնց պատճառով որոշակի մասնագետներ հեռացել են կամ անարդարացիորեն հեռացվել համակարգից։ Պետք է ստեղծել նրանց համար աշխատելու համար հնարավորինս հարմարավետ և խթանող միջավայր։

5. Կանանց դերի կարևորում: Փրկարարական ծառայություններում պետք է ակտիվորեն խթանել կանանց մասնակցությունը և դրանց դերի կարևորումը։ Կանայք կարող են ունենալ անփոխարինելի դեր՝ ոչ միայն աշխատանքի կազմակերպման և ղեկավարման, այլև փրկարարական աշխատանքների իրականացման գործում։

6. Կոչումների արդարացում: Պետք է ապահովել կոչումների և պարգևների անարդար տրամադրման կանխարգելումը՝ հիմնվելով բացառապես պրոֆեսիոնալ որակների և ծառայության արդյունքների վրա։ Կոչումները պետք է լինեն աշխատակիցների աշխատանքի և նրանց ներդրման արժեքավորման արդյունքը։

7. Բնակարանային ապահովություն: Փրկարարների աշխատանքը պետության և հասարակության համար բացառիկ կարևոր է։ Հետևաբար, պետությունը (մասնավորի հետ համագործակցությամբ) պետք է իրականացնի բնակարանային ապահովության ծրագիր, որի շրջանակում ամեն տարի սահմանված քանակով աշխատակիցներին պետք է տրամադրվեն բնակարաններ։

8. Մշտական վերապատրաստում: Փրկարար ծառայության աշխատակիցների համար պետք է ապահովվեն անվճար, մշտական դասընթացներ և վերապատրաստումներ՝ աշխարհի առաջատար մասնագիտական կենտրոններում։ Սա կապահովի նրանց ունենալով ամենաժամանակակից գիտելիքները և հմտությունները։

9. Տարածաշրջանային առաջատար դիրք: Հայաստանը պետք է ձգտի դառնալ տարածաշրջանում փրկարար ծառայության որակով և հագեցվածությամբ առաջատար երկիր։ Սա կբարձրացնի մեր երկրի միջազգային հեղինակությունը և կօգնի տարածաշրջանում արտակարգ իրավիճակների կառավարման ոլորտում փորձի փոխանակմանը։

10. ԱԻՆ-ի վերազինում: Հայաստանում փրկարարական ծառայությունները պետք է ունենան ամենաժամանակակից, ամենավերջին տեխնիկական հագեցվածությունը՝ միջազգային համագործակցության, պետական բյուջեի և մասնավոր ներդրումների միջոցով։

11. Դրոնների ստորաբաժանում: Պետք է ստեղծվի փրկարարական դրոնների ստորաբաժանում՝ օգտագործելով դրանք անտառային հրդեհների հայտնաբերման, կորած մարդկանց որոնման, լեռնային փրկարարական աշխատանքների և այլ նպատակների համար։

12. Կամավորների ցանց: Պետք է ստեղծվի վերապատրաստված կամավորների ցանց մարզերում, որոնք կարող են օգնել որոնման աշխատանքներում, առաջին օգնության ցուցաբերման և բնակչության տարհանման ժամանակ։

13. Հասարակության պատրաստվածության բարձրացում: Պետք է իրականացվի մշտական աշխատանք՝ բարձրացնելու հասարակության բոլոր սոցիալական և տարիքային խմբերի քաղպաշտպանության ոլորտում իրազեկվածությունը և պատրաստվածությունը։ Այս գործընթացը պետք է ներառի կրթական հաստատություններից մինչև բոլոր հանրային կառույցներ։

Երևանը դարձել է տարածաշրջանի ամենաթանկ քաղաքը՝ չնայած ցածր ՀՆԱ-ին

Համաշխարհային խորհրդատվական Mercer Human Resource Consulting ընկերության տարեկան զեկույցի համաձայն՝ 2026 թվականին Երևանը դարձել է Հարավային Կովկասի և Կենտրոնական Ասիայի տարածաշրջանի ամենաթանկ քաղաքը։

Զեկույցի հեղինակները տարեկան հրապարակում են աշխարհի խոշոր քաղաքների կենսապահովման արժեքի վերաբերյալ զեկույց, որտեղ ուսումնասիրվում են ավելի քան 200 տեսակի ապրանքների և ծառայությունների գները, որոնք սպասվում են միջին մենեջերների կողմից։ Քաղաքների ցուցանիշները համեմատվում են ԱՄՆ-ի ամենաթանկ քաղաքի՝ Նյու Յորքի հետ, որտեղ կենսապահովման արժեքի ինդեքսը ընդունված է համարել 100։

Համաձայն զեկույցի՝ 2026 թվականին Երևանի ինդեքսը կազմել է 42.4։ Սա նշանակում է, որ Երևանում ապրելու արժեքը մոտ 9 տոկոսով է էժան Մոսկվայի ցուցանիշից (47.5), սակայն ավելի թանկ է Թբիլիսիից (36.6) մոտ 16 տոկոսով, ինչպես նաև Բաքվից (32.3)՝ ավելի քան 31 տոկոսով։

Հատկանշական է, որ այսպիսի իրավիճակ է ստեղծվել այն պայմաններում, երբ Հայաստանի բնակիչների մեկ շնչին բաժին ընկնող ՀՆԱ-ի ցուցանիշը զգալիորեն ցածր է, քան Ռուսաստանի, Թուրքիայի և նույնիսկ Վրաստանի մոտ։ 2025 թվականի տվյալներով՝ Հայաստանում այդ ցուցանիշը կազմել է 8960 դոլար, իսկ Ռուսաստանում՝ 17446 դոլար, Թուրքիայում՝ 18198 դոլար, իսկ Վրաստանում՝ 10126 դոլար։

Այսպիսով, կարելի է եզրակացնել, որ Հայաստանի բնակիչները մոտ երկու անգամ ավելի վատ են ապրում, քան ռուսներն ու թուրքերը, և ավելի վատ՝ մոտ 13 տոկոսով, քան վրացիները։

Հայաստանի մայրաքաղաքում կյանքի արժեքը 14.2%-ով ավելի բարձր է, քան Թբիլիսիում, ինչը դարձնում է այն տարածաշրջանի ամենաթանկ քաղաքը՝ չնայած ցածր ազգային եկամտին։

Համեմատության համար նշենք, որ Թբիլիսիում չորս հոգանոց ընտանիքին (առանց վարձավճարի) անհրաժեշտ է 2341 դոլար, իսկ Երևանում՝ 2700 դոլար։ Մեկ անձի համար համապատասխան ծախսերը Թբիլիսիում կազմում են 638 դոլար, իսկ Երևանում՝ 741 դոլար։

Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի տնօրենը դիմում է գրել աշխատանքից ազատվելու մասին

Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի տնօրեն Էդիտա Գզոյանը ներկայացրել է դիմում աշխատանքից ազատվելու մասին։ Այս մասին հայտնում են թանգարան-ինստիտուտի ներկայացուցիչները։

Ըստ թանգարանի պաշտոնական հաղորդագրության՝ դիմումը ներկայացվել է, սակայն դրա վերաբերյալ որևէ պաշտոնական իրավական ակտ դեռ չի կայացել։ Թանգարանը մյուս հարցերին մեկնաբանություն չի հայտնում՝ առաջարկելով դիմում ուղարկել գրավոր։

Ինքը՝ Էդիտա Գզոյանը, նույնպես հրաժարվում է մեկնաբանել իրավիճակը։

Հիշեցնենք, որ «Հրապարակ» թերթը նախորդ օրերին հրապարակել էր լուր, թե ԿԳՄՍ նախարար Ժաննա Անդրեասյանը Էդիտա Գզոյանին իբրև հորդորել է գրել աշխատանքից ազատվելու դիմում, սպառնալով, որ եթե դա ինքնակամ չլինի, կկատարվի պաշտոնական ազատում։ Ըստ այդ լուրի՝ պաշտոնական պատճառաբանությունը եղել է այն, թե Գզոյանն իբրև պատշաճ չի վերահսկում Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիրի շինարարությունը, ինչը նրա պարտականությունների շրջանակից դուրս է։

Լուրեր են տարածվել նաև այն մասին, որ Գզոյանի շուրջ ստեղծված իրավիճակը կապ ունի ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի փետրվարյան այցի հետ։ Գզոյանը Վենսին ներկայացրել էր Սումգայիթի և Բաքվի ջարդերի պատմությունը, ինչպես նաև Արցախյան հակամարտության հարցը։ Թանգարանի պաշտոնական հայտարարության մեջ օգտագործվել էր «Արցախ» տերմինը, ինչը, ըստ լուրերի, նախարարությանը դիտարկվել է որպես անընդունելի։

Տավուշի մարզպետարանում 2 ամսում բաժանվել է 15 միլիոն դրամ պարգևավճար

Իմ հարցման արդյունքում պարզ դարձավ, որ Տավուշի մարզպետի աշխատակազմի աշխատակիցները 2024 թվականի հունվարի 1-ից մինչև մարտի 6-ը ընկած ժամանակահատվածում ստացել են 15 միլիոն 210 հազար 500 դրամ պարգևավճար։

Այս գումարը բաժանվել է ընդամենը երկու ամսվա ընթացքում՝ հունվարի և փետրվարի ընդհանուր գումարով։ Հարցումը ուղղված էր Տավուշի մարզպետ Հայկ Ղալումյանին։