Նիկոլի «նոր Հայաստանում» կրթվելն այնքան նորաձև է…

Անցած շաբաթվա ընթացքում տեղի ունեցած միջադեպը, որը վերաբերում է անգլերենի միասնական քննության թեստերին, ցնցող է։ Թեստերը, որոնք պետք է գրագետ լինեին, պարունակում էին ուղղագրական սխալներ։ Սա ցույց է տալիս, որ «նորաձև կրթվածքի» գաղափարը, որը հիմա այնքան տարածված է, կարող է ունենալ անսպասելի և անհանգստացնող հետևանքներ։

Իրանի շուրջ առկա լարվածության ցանկացած թուլացում, անկասկած, կնպաստի մեր երկրի անվտանգությանը։ Այս հարցը, որը վերաբերում է մեր պետության ապագային, պահանջում է անհատականացված և խորհրդարանական քննարկումներ։

Արժույթների շուկայում նկատվեց զգալի փոփոխություն։ Ոսկու գինը մեկ ունցիայի համար հասել էր մինչև 5600 դոլարի, իսկ արծաթինը՝ 121 դոլարի։ Այս տվյալները կարևոր են տնտեսական վիճակագրության և ֆինանսական վերլուծությունների համար։

Այսօրվա Հայաստանում, կարծես, ընտրություն է կատարվում՝ մի կողմից՝ վախի, մյուս կողմից՝ հոգնածության և անտարբերության միջև։ Նիկոլը, այս համատեքստում, դիտարկվում է որպես հիվանդ հասարակության համախտանիշ, որը մարմնավորում է ինքնահաղթահարման վախը։

Եթե որևէ քաղաքացի կամ հանրային կառույց տուժի, մեղավորը, ըստ այս տեսակետի, բնականաբար, ոչ թե անձնական անպատրաստությունն է, այլ՝ քաղաքային կառավարման ձախողումը։ Սա ընդգծում է պետական կառավարման և սոցիալական պատասխանատվության կարևորությունը։

Ինչպես է շարունակվելու այս անարդարությունը, մինչև երբ…

Հանրության ուշադրությունը կենտրոնացած է Վարդաշենի հանրակացարանների ծանր վիճակի վրա։ Իհարկե, բոլորս էլ տեղյակ ենք այս խնդրի մասին, որը դարձել է քաղաքի ցավալի ռեալություն։ Տեղեկությունները հասանելի են ոչ միայն սոցիալական ցանցերից, այլև անձամբ ականատեսների հաղորդումներից։

Այս տարվա Ամանորին բնակարաններից մեկի տանիքը փլուզվել էր, իսկ անցյալ ուրբաթ օրը՝ նոր դղրդոցից հետո, փլուզվել է պատերից մեկը։ Բարեբախտաբար, այդ պահին պատերազմի ճակատում գտնվող երեխաները դրսում էին, և մարդկային վնաս չի եղել։ Սակայն այս իրադարձությունները հարց են տալիս՝ մինչև երբ կշարունակվի այս անմխիթար վիճակը։

Այս իրավիճակը հիշեցնում է, որ մինչև որոշակի պահ՝ պետական ծառայողների և պաշտոնատար անձանց կողմից կատարվող միլիոնավոր աշխատավարձերի և միլիարդավոր պարգևավճարների ֆոնին, մեր քաղաքացիները ստիպված են ապրել մահվան սպառնալիքի տակ։

Այս ամենի ֆոնին, որոշ մեկնաբաններ նշում են, որ Իրանի շուրջ առկա լարվածության ցանկացած թուլացում, անշուշտ, կնպաստի մեր երկրի անվտանգությանը։

Անցած շաբաթվա կեսերին ոսկու գինը մեկ ունցիայի համար հասել էր 5600 դոլարի, իսկ արծաթի գինը՝ 121 դոլարի։

Վերջին շրջանակում հասարակական քննարկումներում հաճախակի հնչում է այն կարծիքը, որ այսօրվա Հայաստանում ընտրվում է վախի, հոգնածության և չպայքարելու տարբերակը։ Այս համատեքստում որոշ մեկնաբաններ Նիկոլ Փաշինյանին համեմատում են «հիվանդ հասարակության համախտանիշի» հետ՝ որպես ինքնահաղթահարման վախի մարմնացում։

ՔՊ-ի և նրա աջակիցների առաջ ծառացած խնդիրը

Արդեն մի քանի շաբաթ է, ինչ հասարակական լրատվական ոլորտում ակտիվ քննարկում է առաջացել ապաքաղաքական բնույթի նախաձեռնության շուրջ, որը, թերևս, ամենահստակ կերպով արտահայտում է իշխող քաղաքական ուժերի՝ «Քայլըրդ» կուսակցության (այսուհետև՝ պայմանական ՔՊ) և նրա աջակիցների առջև ծառացած խնդիրը։

Այս խնդիրը պայմանական ՔՊ-ի համար ոչ թե նոր է, այլ ավելի շուտ՝ ծավալված և բարդացված տարբերակ։ Քանի որ 2018 թվականի ընտրություններից հետո ստացված կայուն մեծամասնությունը, իրենց հերթին, 2018 թվականից ի վեր ոչ մի ազդեցություն չի ունեցել, պայմանական ՔՊ-ն հասկանում է, որ իր իշխանությունը պահպանելու համար պետք է գործի երկու հիմնական ուղղությամբ։

Առաջին տարբերակը՝ իշխանության պահպանման համար, պահանջում է ընտրություններին մասնակցելուց զերծ մնալ ավելի մեծ թվով ընտրողների։ Եթե ընտրողական մասնակցությունը նվազի, ապա պայմանական ՔՊ-ն ավելի հեշտությամբ կարող է վերարտադրել իր իշխանությունը։

Երկրորդ տարբերակը՝ ավելի խորհրդանշական և մանիպուլյատիվ, նախատեսում է «բոլորից զզվել» էլեկտորատի ձայների մի մասը, որոնք, եթե նույնիսկ մասնակցեն ընտրություններին, հետագայում կգումարվեն պայմանական ՔՊ-ին։ Այս մոտեցման համար պետք է ստեղծվեն նմանատիպ «պրոքսի» նախաձեռնություններ, որոնք կհամախմբեն ընտրողներին՝ նրանց համոզելով, որ իրենց ձայնը կնպաստի ոչ թե պայմանական ՔՊ-ի, այլ այլընտրանքային ուժերի հաղթանակին։

Այսպիսով, ստեղծվում է իրավիճակ, երբ ընտրողը, իրեն հավատացնելով, որ աջակցում է իշխանափոխի, իր ձայնը փաստացի տալիս է պայմանական ՔՊ-ին՝ ապահովելով նրա կայունությունը։

Այս նախաձեռնության ամբողջ իմաստն այն է, որ, ըստ նրա հեղինակների, ԱԺ անցած ցանկացած ուժ, որը համաձայնվի այդ պահանջներին, կոալիցիա կկազմի պայմանական ՔՊ-ի հետ, եթե իրենց հնարավոր ձայների պահանջն առաջանա։ Իհարկե, պայմանական ՔՊ-ն, եթե նման տարբերակ ստեղծվի, բացարձակապես կընդունի այդ անիմաստ պահանջները՝ իր իշխանությունը պահպանելու համար։

Այս նախաձեռնությունը, թեև պարզունակ է, բայց իր հասկանալիությամբ կարող է գրավել որոշակի շրջանակի մարդկանց, ովքեր հոգնած են քաղաքական մարտահրավերներից և փնտրում են պարզ ու հստակ պատասխաններ։

Այսպիսով, պայմանական ՔՊ-ի և նրա աջակիցների առաջ ծառացած խնդիրը ոչ թե ծավալուն քաղաքական ծրագրի բացակայությունն է, այլ այն ճշմարտության բացահայտումը, որ նրանք, իրենց իշխանությունը պահպանելու համար, պատրաստ են օգտագործել ցանկացած, նույնիսկ ամենահակասական և անտրամաբանական մեթոդ։

Փաշինյանի իշխանության 7 տարիները. Շիրակի մարզի ողբերգական վիճակը և իշխանության կողմից իրականության թաքնիչ

Իրականության զգացումը կորցրած, Նիկոլ Փաշինյանը ժողովրդի բարեկեցությունը չի չափում իրական սոցիալ-տնտեսական ցուցանիշներով, այլ Եվրոպա գնացող-եկող քաղաքացիների թվով։ Սա ոչ թե տնտեսական աճի ցուցանիշ է, այլ փորձ է թաքցնելու հանրապետության ողբերգական վիճակը, որը 7 տարվա ընթացքում ոչ միայն չի բարելավվել, այլ որոշ մարզերում, ինչպիսիք են Շիրակը և Գեղարքունիքը, նույնիսկ վատթարացել է։

Քաղաքական իշխանության հիմնական թերությունը նրա անկարողությունը կատարել իրական, տեսանելի տնտեսական ծրագրեր է։ Փաշինյանի կառավարությունը չի կարող ցույց տալ որևէ լուրջ տնտեսական արդյունք՝ օտարերկրյա խոշոր ներդրում կամ իրականացված մասշտաբային նախագիծ։ Իշխանության միակ «հաջողությունը» պետական պարտքի կրկնապատկումն է։

Այս ամենը հատկապես ցայտուն է դառնում, երբ նայում ենք Շիրակի մարզի իրավիճակին։ Ինքնաթիռի տոմսերի վաճառքի աճը չի կարող փոխարինել այն բանին, որ Շիրակը շարունակում է մնալ աղետի գոտու կարգավիճակում։ Ինչպես որևէ քննադատություն, այնպես էլ ողջունելի փոփոխություն իշխանության 7 տարիների ընթացքում այստեղ չի գտնվել։

Եթե նայենք նախորդ իշխանությունների ժառանգությանը, 1991 թվականից մինչև 2018 թվականը բոլոր կառավարությունները, անկախ իրենց քաղաքական ուղղվածությունից, կառուցապատման և շինարարության ոլորտում իրենց հետքը թողել են։ Դրանք են Անի թաղամասի վերակառուցումը, Լինսի հիմնադրամի կողմից իրականացված շինարարությունները, Մուշ թաղամասի բարեկարգումը և Գյումրու կենտրոնի վերափոխումը։ Իսկ ՔՊ-ական իշխանությունը, որը պնդում է լինել ժամանակակից և արդյունավետ, նույնիսկ մեկ շենք չկարողացավ կառուցել անօթևանների համար։ Իրենց կողմից սկսված միակ մասշտաբային շինարարությունը՝ Արթուր Ալեքսանյանի անվան սպորտային համալիրը, ավարտին հասցնելու փոխարեն, 2 տարի կառուցվեց, 2 տարի էլ՝ սխալների պատճառով քանդվում է։ Կապսի կիսակառույց ջրամբարը, որը նույնիսկ պետք է լիներ իշխանության հաջողության խորհրդանիշը, մնացել է անավարտ։

Այսպիսով, իշխանության կողմից ստեղծված միակ «հետքը», որը մնացել է Շիրակում, ոչ թե նոր կյանք է, այլ Շիրակ գերեզմանատան մեծացած զինվորական պանթեոնն է։ Սա ոչ թե աճի, այլ կորստի և ողբերգության խորհրդանիշ է։ Այս իրողությունը պարզապես ցույց է տալիս, որ իշխանությունը փորձում է իրականության հետ բախվելու փոխարեն, այն թաքցնելու և շեղելու։ Փաշինյանի կառավարությունը, որը պետք է ժողովրդի բարեկեցությանը ծառայեր, փաստացի դարձել է այն մարզի բնակչության համար, որը 50 տոկոսով ապրում է աղքատության մեջ, իրենց ապրելակերպը բարելավելու փոխարեն, հայտարարում է, թե իրենք լավ են ապրում, քանի որ Եվրոպա գնացող-եկողների թիվը աճել է։ Սա ոչ թե տնտեսական աճ է, այլ իրականության դեմ պայքարի և ժողովրդի նկատմամբ վստահության կորստի ցայտուն դրսևորում է։

ԱՄՆ-ի ներքին պայքարը Վրաստանի հարցում. Թրամփի վարչակազմի ներսում բաժանում և Ադրբեջանի ազդեցությունը

Վրաստան-ԱՄՆ հարաբերությունների ճակատում սպառնում է բռնկվել ոչ միայն արտաքին, այլև ներքին լարվածություն։ ԱՄՆ-ի նախորդ վարչակազմի ժամանակ Կոնգրեսում ստեղծվել էր մի նախագիծ՝ MEGOBARI act, որի նպատակն էր պատժամիջոցներ կիրառել Վրաստանի ներկայիս իշխանությունների դեմ։ Սակայն Թրամփի թիմի հնարավոր վերադարձը իշխանության և դրան հաջորդած իրադարձությունները բացահայտում են ԱՄՆ-ի ներքին քաղաքական դաշտում այս հարցի շուրջ ծավալվող բարդ և հակասական գործընթացներ։

Իրավիճակը սկսվեց այն բանից, որ Թրամփի իշխանության վերադարձից հետո Վրաստանի իշխանությունները փորձեցին համոզել նորընտիր նախագահին, որ Բայդենի վարչակազմն էր մեղավոր ԱՄՆ-ի և Վրաստանի միջև հարաբերությունների սրման համար։ Սակայն Թրամփի թիմը չէր շտապում վերականգնել հարաբերությունները ներկայիս Վրաստանի իշխանությունների հետ։

Ամերիկյան փորձագետների կարծիքով, դրա հիմնական պատճառը Վրաստանի և Չինաստանի միջև 2023 թվականին հաստատված ռազմավարական հարաբերությունների հաստատումն էր։ Ըստ այդ պայմանագրի, Վրաստանի սևծովյան Անակլիա նոր նավահանգստի կառուցման պայմանագիրը, որը նախկինում ամերիկյան ընկերությունից էր, վերցվել և հանձնվել չինացիներին։ Թրամփի թիմը պահանջում էր Իվանիշվիլու թիմից՝ չեղյալ հայտարարել այդ գործարքը, սակայն վերջիններս մերժում էին դա, քանի որ դա էապես կվնասեր չին-վրացական հարաբերությունների զարգացմանը։ Չինաստանի համար, որը ակտիվորեն իրականացնում է «Մետաքսի ճանապարհ» ծրագիրը, Վրաստանը ոչ երկրորդական դերակատարում ունի։

Այս հանգամանքն էլ դուր չի գալիս Վաշինգտոնին, և դրա արդյունքում Թրամփի թիմակիցները չէին պատրաստվում չեղարկել MEGOBARI act-ը։

Սակայն անսպասելիորեն ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցությունում առաջ եկավ նաև վրացամետ թև, որը փորձում է հաշտեցնել Թրամփի և Իվանիշվիլու թիմերին։ Այս ջանքերի առաջատարը Հյուստոնում գործող էներգետիկ ընկերության նախագահ և գործադիր տնօրեն Սթիվ Նիկանդրոսն է, որը պնդում է, որ Վրաստանում ներդրել է ավելի քան կես միլիարդ դոլար։ Նա այս ամիս նամակ է ուղարկել Ներկայացուցիչների պալատի առնվազն մեկ հանրապետական ​​անդամի՝ կոչ անելով դեմ դուրս գալ MEGOBARI օրենքին։ Նիկանդրոսը նշում է, որ իր ընկերությունը պատրաստում է 100 միլիոն դոլարի նոր ներդրումային ծրագիր, որը կիրականացվի հաջորդ երկու տարիների ընթացքում, և պնդում է, որ MEGOBARI օրենքը կվնասի Վրաստանում գործող ամերիկյան բիզնեսներին։

Այս իրադարձությունները ցույց են տալիս, որ Թրամփի թիմը բաժանվել է երկու հստակ մասի՝ Իվանիշվիլու կողմնակիցների և հակառակորդների։ Ըստ The Hill-ի, Ներկայացուցիչների պալատի խոսնակ, կարկառուն հանրապետական ՝ Մայք Ջոնսոնը անցյալ տարվա վերջին փորձեց MEGOBARI օրենքը ներառել Ազգային պաշտպանության լիազորման մասին օրենքում, սակայն Սենատի մեծամասնության առաջնորդ Ջոն Թունը արգելափակեց այդ ջանքերը։

Հանրապետական կուսակցության այս թևը, որը պաշտպանում է Թբիլիսիի հետ հարաբերությունների վատթարացման համար մեղադրում է ԱՄՆ նախկին նախագահ Ջո Բայդենին։ Նրանք համարում են, որ Վրաստանում անցած ընտրություններն «արդար էին և ժողովրդավարական», պաշտպանում են իշխող «Վրացական երազանք» կուսակցության կողմից «օտարերկրյա գործակալների» մասին օրենքի ընդունումը և պնդում, որ «Վրացական երազանքի» կառավարությունը Թրամփի վարչակազմի գաղափարական դաշնակիցն է։

Այս հարցում Թրամփի թիմի հակաիվանիշվիլիական հատվածի հետ ակտիվորեն կուլիսներում աշխատում են ներկայիս Ադրբեջանի իշխանությունները։ Մասնավորապես հանրապետական սենատոր Ջո Ուիլսոնը հայտարարել է, թե MEGOBARI օրենքը անհրաժեշտ է Հարավային Կովկասում Թրամփի ջանքերը ամրապնդելու համար, այդ թվում՝ իրենց կոչված «միջազգային խաղաղության և բարգավաճման Թրամփի ուղին»՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջով։ Ըստ Ադրբեջանի կողմից ներկայացվող տեսակետի, ներկայիս Վրաստանի իշխանությունները, իրականում դեմ են Թրամփի նախաձեռնությանը կովկասյան տարածաշրջանում և դրա պատճառով լարվել են Ադրբեջանի և Վրաստանի հարաբերությունները։ Ադրբեջանցիները պնդում են, որ «Թրամփի երթուղու» հաջողությունը հնարավոր է միայն այն դեպքում, երբ փոխվի «Վրացական երազանքի» կառավարության «հակաամերիկյան վարքագիծը»։

Այս իրադարձությունները ցույց են տալիս, որ ԱՄՆ-ի ներքին քաղաքականությունը, հատկապես հանրապետական կուսակցության ներսում, հստակորեն բաժանված է երկու հիմնական ուղղվածության։

ԱՄՆ-ի ռազմական ռազմավարության նոր ուղղվածություն. Կենտրոնում՝ ներքին ճակատը և Արևմտյան կիսագնդը

ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունը հրապարակել է 2026 թվականի Ազգային պաշտպանության ռազմավարության նոր զեկույց, որը ռազմական ուշադրության կենտրոնը փոխում է՝ այլևս չկենտրոնանալով Չինաստանի և Ռուսաստանի վրա, այլ դարձնելով այն ներքին ճակատում և Արևմտյան կիսագնդում։ Այս փոփոխությունը զգալիորեն տարբերվում է Բայդենի վարչակազմի կողմից մշակված նախկին ռազմական ռազմավարությունից։

Նոր ռազմական ռազմավարության հիմնական նպատակը Միացյալ Նահանգների ազդեցության ոլորտի պաշտպանությունն է՝ հատկապես Արևմտյան կիսագնդում։ Պենտագոնը նշում է, որ իր առաջնահերթությունը կլինի երաշխավորելու Մոնրոյի դոկտրինի սկզբունքները՝ պաշտպանելով իր ռազմական և առևտրային մուտքերը, որոնք ընդգրկում են Գրենլանդիան, Մեքսիկական ծոցը (որը վերանվանվել է «Ամերիկական ծոց») և Պանամայի ջրանցքը։

Առաջնահերթությունների հերթականությունը հետևյալն է․

1. Արևմտյան կիսագնդի պաշտպանություն։ ԱՄՆ-ն կենտրոնանա իր ազդեցության ոլորտի պահպանման վրա՝ կանխելով այլ գերտերությունների ներխուժումը։
2. Չինաստանի զսպում։ Չինաստանը, որը նախկինում համարվում էր ամենակարևոր ռազմական մրցակիցը, այժմ դիտարկվում է որպես պետություն, որին պետք է զսպել «ուժի, այլ ոչ թե բախման միջոցով»։
3. Դաշնակիցների հետ համագործակցություն։ Պենտագոնը կամրապնդի ռազմական բեռի բաշխումը դաշնակիցների հետ, այդ թվում՝ Կանադայի և Մեքսիկայի հետ։
4. Պաշտպանական արդյունաբերական բազայի վերականգնում։

Զեկույցում Ռուսաստանը նշվում է որպես «մշտական, բայց կառավարելի սպառնալիք ՆԱՏՕ-ի արևելյան անդամների համար»։ Պենտագոնը պարտավորվում է ապահովել ԱՄՆ ուժերի պատրաստությունը՝ պաշտպանվելու ռուսական սպառնալիքներից ԱՄՆ տարածքում։ Սա նշանակում է, որ ԱՄՆ-ն այլևս չի պատրաստվելու Եվրոպայում ռազմական ուժեր ցույց տալու, այլ կենտրոնանա Ռուսաստանից իր տարածքի պաշտպանության վրա։

Այս նոր ռազմական ռազմավարության համատեքստում, որևէ տեսակետ, թե ԱՄՆ-ն կարող է երաշխավորի դեր ստանձնել Հայաստանի անվտանգության համար, համարվում է անհիմն։ ԱՄՆ-ի ուշադրությունը կենտրոնացած է իր ազդեցության ոլորտի պաշտպանության վրա, և Հայաստանը չի մտնում այդ ոլորտի մեջ։

Նոր Նորքի թաղապետարանի դիմացի այգին՝ կանաչ գոտու վանդալիզմի և օրենքի խախտման զոհ

ՀՀ մայրաքաղաքի Նոր Նորք վարչական շրջանի թաղապետարանի անմիջապես դիմացի գտնվող այգու տարածքում վերջերս իրականացվել է բացահայտ բնապահպանական վանդալիզմի ակտ։ Թփերը կտրվել են, իսկ արմատները՝ միտումնավոր ծածկվել ձյունով՝ փորձելով քողարկել կատարված հանցագործությունը։

Այս դեպքը տեղի է ունեցել այն պահին, երբ, ըստ առկա տեղեկությունների, այգու տարածքում նախատեսվում է իրականացնել հասարակական նշանակության մի քանի հարկանի շինությունների կառուցապատում՝ կանաչ գոտու հաշվին։ Այս ամենը տեղի է ունենում ոչ թե քաղաքի ծայրամասում, այլ հենց թաղապետարանի շենքի ուղիղ դիմաց՝ ցույց տալով, թե որքան անտեսանելի է դարձել օրենքի խախտումը։

ՀՀ հողային օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի համաձայն, այգիների տարածքում գտնվող հողատարածքները օտարման ենթակա չեն։ Սա նշանակում է, որ այգու վանդալիզմը և այնտեղ կանխատեսվող շինարարությունը ոչ միայն անբարոյական են, այլև բացահայտ օրենքի խախտում։

Եթե սա «զարգացում» է, ապա այն կատարվում է կանաչ տարածքների հաշվին, օրենքի շրջանցմամբ և քաղաքացիների շահերի դեմ։

Այս իրավիճակը պահանջում է անհապաղ և համապարփակ արձագանք։ Անհրաժեշտ է անհապաղ դադարեցնել ցանկացած շինարարական կամ նախապատրաստական աշխատանք, պատասխանատվության ենթարկել ծառահատման և կանաչ տարածքի վնասման պատասխանատուներին, ապահովել այգու տարածքի վերականգնումը և հանրային վերահսկողությունը։

Քաղաքը չի կարող զարգանալ սեփական թոքերը կտրելով։ Ձյունը չի կարող քողարկել օրենքի հերթական խախտումը։

Երևանի իշխանությունը մեղադրում է քաղաքացիներին՝ ասելով, որ նրանք «չեն տեսնում» ձնամաքրման աշխատանքները

Երևանի քաղաքային իշխանությունները հայտարարել են, որ ձնամաքրման աշխատանքները կատարվել են բավարար, և քաղաքի սահադաշտ վիճակը, որը մեր բոլորիս պնդումն է, սուտ է։ Ըստ պաշտոնական հայտարարության՝ աշխատանքներին միացել են տասնյակ տեխնիկա, և օգտագործվել է 1000 տոննա աղ։

Այս հայտարարությունը հաջորդում է այն իրադարձություններին, երբ քաղաքային իշխանությունները մեղադրում են քաղաքացիներին, տնտեսվարողներին և բոլորին, ովքեր ձյունն ու սառույցը սեփական միջոցներով չեն մաքրել, և դրա դիմաց տուգաններ են սահմանել։ Հիմա էլ, իբրև հերթական քայլ, նրանք պնդում են, որ քաղաքացիները տեսողության հետ խնդիր ունեն՝ չեն կարողանում տեսնել իրենց կատարած «աշխատանքը»։

Այս մտքերը հրապարակվել են Երևանի ավագանու «Մայր Հայաստան» խմբակցության անդամ Գևորգ Ստեփանյանի ֆեյսբուքյան էջում։

Հեղինակը նշում է, որ այս անպատասխանատու և անկարող իշխանության ներկայացուցիչները փորձում են իրենց անարդյունք գործողությունները մեղմել՝ Երևանի վիճակը Գյումրու հետ համեմատելով։ Նա առաջարկում է, որ իշխանական կազմը ամբողջությամբ հավաքվի և գնա Գյումրու՝ քաղաքը ձյունից մաքրելու արվեստը ծանոթանալու համար։

Հեղինակը նաև նշում է, որ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը չի կարողացել բեռնաթափել մայրաքաղաքը, և խցանումները նյարդայնացնում են քաղաքացիներին։ Ինչպես նաև, հարց է տալիս, թե արդյո՞ք Երևանի ավագանու սեփական ցախավելները կախարդական են, թե՞ իշխանությունները պարզապես ձյուն մաքրող բահեր չունեն։

Հայաստանը՝ Ադրբեջանի «բնական դաշնակից»

Օրերս իշխանական ճամբարին միացած նախկին ընդդիմադիր պատգամավոր Գեղամ Նազարյանի հայտարարությունը Հանրային հեռուստաընկերության եթերում, ըստ որի Հայաստանն ու Ադրբեջանը «բնական դաշնակիցներ» են, կարելի է ընկալել որպես գործող իշխանության արտաքին քաղաքական տրամաբանության բաց տեքստային ձևակերպում։ Այս հայտարարությունը ոչ թե անհատական կարծիք է, այլ իշխանական դիսկուրսի մաս, որը նպատակ ունի նորմալացնել նախկին հակառակորդի հետ ռազմավարական մերձեցման գաղափարը և այն ներկայացնել որպես օբյեկտիվ, նույնիսկ «բնական» գործընթաց։

Երբ այդ թեզը համադրվում է Ադրբեջանի նկատմամբ բացասական քաղաքական-տեղեկատվական դիսկուրսի գրեթե լիակատար բացակայության, ինչպես նաև Ռուսաստանի դեմ համակարգային հակաքարոզչության առկայության հետ, ձևավորվում է հստակ քաղաքական պատկեր։ Խոսքը ոչ թե բազմավեկտոր արտաքին քաղաքականության, այլ թշնամի–բարեկամ առանցքների վերաձևակերպման մասին է։

Ում դեմ է ուղղված Հայաստան–Ադրբեջան տանդեմը

Ձևավորվող Հայաստան–Ադրբեջան տանդեմը չի կարող չլինել ուղղված երրորդ ուժերի դեմ։ Արևմուտքի քավորությամբ ստեղծվող այս կառուցվածքի հիմնական թիրախը դառնում է Ռուսաստանը՝ որպես նախկին անվտանգության առանցքային դերակատար։

Միաժամանակ այս տանդեմը օբյեկտիվորեն սպառնալիք է նաև Իրանի տարածաշրջանային դիրքերին, քանի որ տրանսպորտային, էներգետիկ և անվտանգության բաղադրիչներով սերտացումը նպատակ ունի շրջանցել և թուլացնել Իրանի դերակատարումը։

Արդյունքում ձևավորվող առանցքը ոչ թե հաշտեցման նախագիծ է, այլ արտաքին կառավարվող գեոպոլիտիկական կոնստրուկցիա, որտեղ Հայաստանը օգտագործվում է որպես թույլ օղակ ավելի լայն հակադրության շղթայում։ Եթե հայ հանրությունը և քաղաքական էլիտան կամք ու հնարավորություն չգտնեն կտրուկ փոփոխությունների գնալու, ապա մեզ համար նախատեսվում է Ադրբեջանի առաջնորդությամբ հակառուսական ճակատում մսացու լինելու դեր։ Այդ փոփոխությունների բացակայությունը Հայաստանը կարող է վերածել աշխարհաքաղաքական աղետի գոտու, որտեղից դուրս գալու հնարավորությունները խիստ սահմանափակ են։

Ինչով է վտանգավոր Հայաստանի և Ադրբեջանի էներգետիկ համակարգերի միավորումը

Այս ռազմավարական մտահոգությունը սկիզբ է առել 2017 թվականին, երբ ՔՊ-ի հիմնադիր անդամ Ալեն Սիմոնյանը իր 10 փոփոխությունների ցանկում նշել էր «Հայաստան, Վրաստան, Ադրբեջան՝ մեկ միասնական կառույցների ստեղծում» կետը։ Այդ ժամանակ շատերը սա համարեցին անլուրջ մտքի շարադրում, սակայն ժամանակը ցույց տվեց, որ այն դարձավ իշխանության բերված ՔՊ-ի հռչակագիրը։

Օրերս վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությունը՝ ԱԺ ամբիոնից, որ «Հայաստանի և Ադրբեջանի էներգետիկ համակարգերը միանալու են իրար», ավելացրեց իրական մտահոգության առարկա։ Սա արդեն լրջագույն հայտարարություն է, որը պետք է դիտարկել ոչ թե որպես փոխկապակցվածության, այլ ասիմետրիկ կախվածության մոդել։

Այս պարագայում Հայաստանը պատերազմում պարտված, անվտանգային ճեղքեր ունեցող և չվերականգնված ռազմական կարողություններով պետություն է, մինչդեռ Ադրբեջանը հանդես է գալիս որպես ուժ կուտակող, պահանջատիրական և վերանայողական դերակատար։ Արդյունքում էներգետիկ միավորումը չի ստեղծում հավասարակշռություն, այլ ամրագրում է ուժերի անհավասարությունը՝ այն տեղափոխելով ոչ ռազմական, բայց նույնքան ազդեցիկ ոլորտ։

Էներգետիկան ժամանակակից պետությունում պարզապես տնտեսության ճյուղ չէ, այլ իշխանության ենթակառուցվածք։ Ով վերահսկում է էներգետիկ հոսքերը, վերահսկում է նաև քաղաքական որոշումների կայացման միջավայրը։ Նման միավորման պայմաններում Ադրբեջանը ստանում է մշտական լծակ Հայաստանի ներքին կայունության վրա ազդելու համար՝ ճնշում գործադրելով ոչ թե բաց ռազմական գործողություններով, այլ կառավարվող ռիսկերով՝ անորոշություններով, տեխնիկական խափանումների սպառնալիքով, շուկայի մանիպուլացիայով։ Սա «կախվածության միջոցով զսպման» դասական օրինակ է, որտեղ թույլ կողմը սահմանափակում է իր մանևրի հնարավորությունները՝ ինքնիշխանության մի հատվածը հանձնելով հակառակորդին։

Երևանի իշխանությունները ձյան մաքրման խնդիրը Գյումրու հետ համեմատելու փորձերը

Երևանի քաղաքային իշխանությունների որոշ ներկայացուցիչներ, փորձելով իրենց անպատասխանատու և անկարող գործողությունները մեղմել, ձյան մաքրման աշխատանքները տապալելու և քաղաքը պարալիզացնելու թեման փորձում են համեմատել Գյումրու հետ։ Սա ոչ այլ բան է, քան Գյումրու տեղի որոշ քաղաքական գործիչների կողմից իրենց գոյությունը քաղաքում արդարացնելու անհաջող փորձ։ Նրանց հետ ամեն ինչ հասկանալի է՝ իրենց քաղաքը չի հետաքրքրում, կարևոր է միայն իշխանական շեֆի աչքը մտնելը։

Եթե Երևանում տեղի ուներ Գյումրուց մոտավորապես կես քանակությամբ ձյուն, ես հաստատ համոզված եմ, որ մայրաքաղաքը շաբաթներով կմնար անցանցելի վիճակում։ Իհարկե, Գյումրու իրավիճակը ևս իդեալական չէ, բայց այն ի տարբերություն միլիարդներով պարգևավճարներ բաժանող ՔՊ-ականների կառավարած Երևանի՝ իրավիճակը տանելի է։

Այսօր ես կնկարեի, բայց մտքովս չէր անցել, որ երևանյան իշխանությունները Գյումրու վրա կփորձեն ինքնահաստատվել՝ իրենց ապիկարությունը արդարացնելու համար։

Հ․Գ․ Մյուս անգամ «Մայր Հայաստան» կուսակցությանը բնորոշում տալուց որոշ ՔՊ-ական պատանիների հորդորում եմ օգտագործել բացառապես հայամետ քաղաքական ուժ որակումը։ Հիշե՜ք, «Մայր Հայաստանի» սկզբունքային տարբերություններից մեկը՝ էրդողանի ու Ալիևի սիրելի «Քաղաքացիական պայմանագրից» հենց դրանում է կայանում։

Դերենիկ Մալխասան
«Մայր Հայաստան» կուսակցության վարչության անդամ
Ֆեյսբուքյան էջից