Ի՞նչ պետք է ստեղծել՝ ոչ թե իշխանություն, այլ հասարակություն

Արքիմեդն ասում էր. տվեք ինձ հենման կետ, և ես կշրջեմ աշխարհը։ Այս արտահայտությունը կարելի է վերաձևակերպել. տվեք այսօրվա հայ հասարակությանը ցանկացած նորմալ երկիր, և այն կարճ ժամանակում բարեհաջող կքանդի այն։

Սակայն սխալ է պնդումը, թե Նիկոլին ո՜ր երկրի ղեկավար էլ դնես, այդ երկիրը մեզ պես կփլուզվի։ Շատ երկրներում կան զսպման և դիմադրության համակարգեր՝ պետական ինստիտուտներ, հասարակություն, ինստիտուցիոնալ ընդդիմություն։ Որևէ օղակ կկասեցնի փլուզումը։

Ինչու եմ սա ասում։ Ընտրությունների արդյունքներ և ելքեր գուշակելուց առաջ, մեծ փոփոխությունների գնալու համար սկզբում այդ հենման կետը պետք է ստեղծենք։ Բոլոր ջանքերը նախ և առաջ պետք է դնել հանրային տրամադրությունները փոխելու համար։

Բոլորիս ընդհանուր գործն է՝ բացատրել ժողովրդին, թե ինչի´ մասին են այս ընտրությունները։ Ժողովուրդը դեռևս չի հասկանում, որ դրանք Հայաստանում ապրելու՝ իր հնարավորության մասին են։ Եթե սա չարեցինք, վաղը կարող է ուշ լինել։ Վաղը բոլոր մերկանտիլ հաշվարկները չեն իրականանալու, ու կանգնելու ենք այլանդակ իրականության առաջ։

Ի՞նչ եք կարծում, եթե հասարակությունը չի ընդվզում, երբ իմանում է, որ իր ընտանիքը, իր երեխան շնչում են քաղցկեղածին օդ, և շարունակում է հանգիստ ապրել, կարո՞ղ է գիտակից ընտրություն կատարել։ Երբ մի հասարակություն իմանում է, որ իր իշխանությունը մերժել է 2019-ին խաղաղ կարգավորման՝ միջնորդների առաջարկը, ինչը բերել է պատերազմի, զոհերի ու ազգային ստորացման, և չի ընդվզում, շարունակում է իր հանգիստ կենցաղը, կարո՞ղ է ընտրություններին քվեարկել որպես պատվախնդիր քաղաքացի։ Պատասխանը կարող է լինել և´ այո, և՝ ոչ։ Պատասխանն իրականում կախված է ընդդիմադիր դաշտի ադեկվատ աշխատանքից։

Եթե առաջիկա ամիսներին ընդդիմադիր մեծ համայնքը ճիշտ աշխատի, ապա կա մեծ շանս, որ ընտրությունների շեմին ունենանք փոփոխությունների պատրաստ, իր քվեի արժեքն իմացող հասարակություն։ Եթե շարունակենք աշխատել այսպես, ապա՝ ոչ։

Պատերազմը դարձրեց մեր հասարակությունն ու մեր էլիտաներին այսպիսին, թե՞ մեր հասարակության և էլիտաների որակը դարձան պատերազմի ու այսպիսի անկման պատճառ։ Այս հարցի պատասխանն էլ կիմանանք ընտրություններից հետո։

Հուդայական խմբակի ներկայացուցիչ Վազգեն Միրզախանյանն աղ ու հացով կդիմավորի Փաշազադեին Էջմիածնում

Հայաստանում սոցիալական արդարության հարցը, ցավոք, հաճախ դառնում է քաղաքական խաղի գործիք։ Վերջերս ակտիվ քննարկումներ ծավալվեցին կառավարության կողմից սոցիալական աջակցության ծրագրերի իրականացման շուրջ։

Այս հարցը բարձրացրեց «Մայր Հայաստան» կուսակցության վարչության անդամ Անի Կարապետյանը՝ նշելով, որ պետությունը տարեկան միլիարդավոր դրամներ է ծախսում սոցիալական աջակցության վրա, սակայն այդ միջոցները հասնում են իրական կարիքավորներին։ Նրա խոսքով՝ հարցը պարզ է՝ «Բա որտե՞ղ են էն 1 մլրդ 128 մլն պարգևավճարներ ստացողները»։

Այս հարցումը, թերևս, ամփոփում է այն մտահոգությունը, որը բազմաթիվ հայերին մտահոգում է՝ ի՞նչպես է ապահովվում սոցիալական աջակցության արդյունավետությունը և թափանցիկությունը։

Մյուս կողմից, հասարակության ուշադրությունը գրավեց նաև մեկ այլ իրադարձություն։ Ըստ տեղեկությունների՝ Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու դեմ պայքարին միացած «հոգևորականների» շարքում ամենաակտիվ դիրքորոշումներն ունի Վազգեն Միրզախանյանը։ Նա պլանավորում է Էջմիածնում աղ ու հացով դիմավորել Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևին։

Այս երկու իրադարձությունները, թեև տարբեր բնույթի են, միմյանց հետ կապվում են հասարակական վերլուծության տեսանկյունից։ Այն մեկը բարձրացնում է սոցիալական խնդիրը, մյուսը՝ հոգևորականական շրջանակների ներսում առկա քաղաքականացված դիրքորոշումները։

Այսպիսով, հայկական հասարակության ներկայիս իրականությունը կարելի է բնութագրել որպես բարդ և բազմաշերտ, որտեղ սոցիալական խնդիրները, քաղաքական դիրքորոշումները և հոգևորականական շրջանակների ներգրավվածությունը միանգամայն փոխկապակցված են։

Ադրբեջանցիները վանդալիզմի են ենթարկել Երից Մանկանց վանքը

Ադրբեջանի կողմից օկուպացված Արցախի տարածքում գտնվող 17-րդ դարում կառուցված Երից Մանկանց վանքը վանդալիզմի է ենթարկվել։ Այս ավերածությունները հայտնաբերվել են վանքի ներսում տեղադրված տեսախցիկների արխիվային տեսանյութերի վերլուծության արդյունքում։

Տեսանյութի վերլուծությունից պարզ դարձավ, որ վանքի ներսում գտնվող մի քանի առարկաներ անհետացել են։ Բեմի վրա դրված եկեղեցու մանրակերտը և Սուրբ սեղանին հենած խաչքարը վերցվել են։ Գեղաքանդակ խաչքարի ստորին հատվածը ջարդվել է և ընկած է գետնին։ Որմնախորշի մեջ տեղադրված քանդակը նույնպես վնասվել է և երեսնիվայր ընկած է։

Ավելի լուրջ վնաս է հասցվել վանքի կառույցին։ 2009 թվականի վերականգնման ընթացքում տեղադրված մետաղական տանիքի մեծ մասը հեռացվել է։ Այս ավերածությունները հստակ վկայում են վանքի նկատմամբ ցինիկ և կազմալուծողական վերաբերմունքի մասին։

ԱԺ «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության ղեկավարի գույքի հայտարարագրում հայտնաբերված անհամապատասխանությունը

Ազգային ժողովի «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության ղեկավար Հայկ Կոնջորյանը և իր կինը՝ Շուշան Ալեքսանյանը, 2024 թվականի հուլիսին ձեռք են բերել Երևանի Առինջ Բ թաղամասում գտնվող առանձնատուն։ Այս տեղեկությունը պարզվել է 2025 թվականի մայիսի 29-ին Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողով ներկայացված գույքի, եկամուտների և ծախսերի հայտարարագրից։

Հայտարարագրում նշված է, որ բնակելի տունը ձեռք է բերվել 54 մլն դրամով՝ «Հայէկոնոմբանկ» Բանկի կողմից տրամադրված հիպոթեկային վարկի միջոցով։ Ըստ բանկի տվյալների՝ վարկը կազմել է 48 մլն 238 հազար դրամ։

Սակայն, ինչպես պարզվեց, առանձնատանը նման գնով ձեռք բերելու համար անհրաժեշտ է ավելի մեծ գումար։ Ըստ «Միլոն մայնինգ» ՍՊԸ-ի, որը վաճառել է առանձնատունը, նման բնակելի տարածքի մեկ քառակուսի մետրի արժեքը կազմում է 420 հազար դրամ։ Քանի որ առանձնատան ներքին մակերեսը 240 քմ է, սակայն գնվելու դեպքում վճարվում է միայն բնակելի մակերեսի՝ 180 քմ-ի արժեքը, ապա հաշվարկը ցույց է տալիս, որ գործարքի իրական արժեքը կազմում է 75 մլն 600 հազար դրամ։

Այսպիսով, Հայկ Կոնջորյանի հայտարարագրում նշված գումարը 21 մլն 600 հազար դրամով ցածր է իրական գնից։

Հարցադրումը հարցի առնչությամբ ուղարկելով՝ Հայկ Կոնջորյանը պատասխան չի տվել, սակայն նշել է, որ համաձայն «Հանրային ծառայութան մասին» ՀՀ օրենքի՝ համարվում է հայտարարատու և ներկայացրել է իր գույքի հայտարարագիրը։

Այս անհամապատասխանությունը հարուցում է լուրջ հարցեր՝ առնչությամբ ոչ միայն Կոնջորյանի անձնական գործարքների, այլև պետական պաշտոնատար անձանց կողմից ներկայացվող հայտարարագրերի ճշգրտության և հնարավոր կոռուպցիոն ռիսկերի։

Ի դեպ, նշանակության առումով նման գործարքի պայմանագրային արժեքը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ այն որոշում է, թե արդյոք անշարժ գույքի ձեռքբերման հետ կապված եկամտային հարկը կարելի է հետ ստանալ։ Հարկային օրենսգրքի համաձայն՝ հարկը կարելի է վերականգնել, եթե գործարքի արժեքը չի գերազանցում 55 մլն դրամը։

Արշակ արքեպիսկոպոսի գործով հրապարակված կեղծ տեղեկությունների վերաբերյալ հայտարարություն

Որպես Արշակ արքեպիսկոպոս Խաչատրյանի պաշտոնական ներկայացուցիչ և պաշտպան՝ ստիպված եմ հակազդել վերջին օրերին հանրությանը հասած կեղծ և իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկատվությանը։

Վահագն Ալեքսանյանի կողմից հրապարակված հայտարարությունում, որը վերաբերում է Արշակ սրբազանի շուրջ ընթացող իրադարձություններին, կատարվել են բացահայտ սուտ և կեղծիքներ, որոնք ուղղակիորեն վնասում են մեր հայրենիքի հոգևոր և ազգային միասնությանը։

Ամենաակնհայտ կեղծիքն այն պնդումն է, թե իբրև փորձաքննությամբ հաստատվել է, որ Արշակ արքեպիսկոպոսին վերագրվող տեսագրությունը չի ստեղծվել արհեստական բանականության կամ որևէ այլ տեխնոլոգիական միջոցով։ Սա բացահայտ սուտ է։

Պաշտոնապես հայտարարում եմ, որ մինչ այս պահը չկա որևէ փորձագիտական եզրակացություն, որը կարող էր հերքել տվյալ տեսագրության կեղծ լինելը։ Այսպես կոչված «փորձաքննությունը» իրականում հանդիսանում է հայտնի կես էջանոց փաստաթուղթ, որտեղ փորձագետը նշել է բացառապես մի բան․ «կարելի է եզրակացնել, որ լուսանկարներում պատկերված է միևնույն անձը»։ Այսինքն՝ այս «փորձաքննությունը» վերաբերում է բացառապես տեսագրությունից հանված կադրի համեմատությանը Արշակ սրբազանի լուսանկարներից մեկի հետ, ոչ թե ինքնին տեսագրության իսկ կեղծ լինելու հարցին։

Ավելին, քննիչը փորձաքննություն նշանակելիս անգամ չի տվել փորձագետին հարց, թե արդյոք տեսագրությունը կեղծված չէ։ Այսպիսով, հրապարակված տեղեկատվությունը ոչ միայն սխալ է, այլև կեղծիքի կառուցվածքով։

Այս իրավիճակը ցույց է տալիս, թե ինչպես են որոշ անձինք, օգտվելով իրենց պաշտոնական դիրքերից, փորձում, թեև անհաջող, ապակայունացնել մեր հայրենիքի հոգևոր կառույցները և սերմանել թշնամանք հայ ժողովրդի մեջ։ Այս գործողությունները, որոնք ներառում են նաև գաղտնալսումների օգտագործումը և դրանցից պատառիկների կցումը քրեական գործերին, խիստ խախտում են օրինականությունը և ազգային ինքնությունն ու միասնությունը։

Այս հայտարարությունը հրապարակվում է իմ անունից՝ որպես Արշակ արքեպիսկոպոս Խաչատրյանի պաշտպան՝ ճշմարտությունը պաշտպանելու և հանրությանը տեղեկացնելու նպատակով։

Թուրքիայի պայմանները, «հոգևորականների» հավաստիացումները և սոցիալական արդարության հարցը

Հայաստանում սոցիալական արդարության վերաբերյալ իրական պատկերը բացահայտվում է այսօրվա իրադարձությունների համատեքստում։

Նախ, Թուրքիան ներկայացնում է իր պայմանները, որոնց ցանկին ավելացել է Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու կազմաքանդման պահանջը։ Այս պահանջը, որպես Թուրքիայի պայման, ցույց է տալիս, թե որքանով է այն երկիրը հեռու հայ ժողովրդի շահերից։

Միևնույն ժամանակ, Նիկոլ Փաշինյանի թիմակից և հուդայական խմբակի անդամ «հոգևորական» Վազգենն է, որ գովերգում է Թուրքիային և հավաստիացնում, որ այդ երկիրը շատ դրական է տրամադրված հայերի հանդեպ։ Այս հայտարարությունը հիշեցնում է նախկինում Նիկոլ Փաշինյանի թիմակից Մակունցի նմանատիպ փափուկ բարձը, որով նա փորձում էր հայ ժողովրդին հավաստիացնել, որ պատերազմի դեպքում Թուրքիան չի միջամտի։

Այս ամենի ֆոնին Ալիևը խոսում է «Արևմտյան Ադրբեջանից» և խոստանում է հարյուր հազարավոր ադրբեջանցիների բնակեցնել այդ տարածքներում։

Այս իրադարձությունների շարանը, որտեղ Թուրքիան պահանջում է Եկեղեցին կազմաքանդել, իսկ հայաստանյան «հոգևորականները» գովերգում են Թուրքիային, իսկ Ալիևը խոստանում է բնակեցնել տարածքներ, ցույց է տալիս, թե որքանով է հայ ժողովրդի ապագան կախված այլոց կամքից, իսկ իր սեփական ղեկավարների կողմից ստեղծված կեղծ խաղաղության օրակարգից։

Վերջում, «Մայր Հայաստան» կուսակցության նախագահ Անդրանիկ Թևանյանը նաև հարց է տալիս, թե որտե՞ղ են այն մարդիկ, որոնք պետք է ստանան 1 մլրդ 128 մլն պարգևավճար։

Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի թեմի հոգևորականները դատապարտել են Հայաստանի իշխանությունների գործողությունները

Վլադիվոստոկից մինչև Կալինինգրադ, Միջին Ասիայից մինչև Բելառուս և Մոլդովա տարածված Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի թեմի հոգևորականների, թեմական խորհրդի և տարբեր քաղաքների ծխական խորհուրդների ատենապետերի ու ներկայացուցիչների ժողովի ավարտին ընդունվել է համատեղ հայտարարություն, որում խստորեն դատապարտվում են Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունների կողմից իրականացվող գործողությունները։

Հայտարարության մեջ նշվում է, որ հոգևորականները խորապես մտահոգված են և դատապարտում են իշխանությունների կողմից իրականացվող «հակասահմանադրական, հակաեկեղեցական, աստվածամերժ գործողությունները», որոնք, նրանց կարծիքով, ուղղված են հոգևորականների և եկեղեցասեր զավակների ապօրինի կալանավորմանը։

Հայտարարության հեղինակները կարծում են, որ այս գործողությունները քայքայում են ազգային միասնությունը, երկպառակություն և թշնամանք են սերմանում հայ ժողովրդի մեջ։

Հայտարարության մեջ հստակ նշվում է, որ հոգևորականները հաստատում են իրենց անմնացորդ հավատարմությունը համայն հայության հոգևոր կենտրոն՝ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնին և ազգընտիր հայրապետ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսին։

Հայտարարությունը հրապարակվել է ի պատասխան Հայաստանում ընթացող իրադարձությունների և իշխանությունների գործողությունների։

Հայաստանում աղքատության պատկերը և հնարավոր լուծումները

ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի վերջին զեկույցը, որը վերաբերում է 2024 թվականին, ցույց է տալիս, որ Շիրակի մարզը շարունակում է մնալ Հայաստանի ամենաաղքատ մարզը։ Ինքնուրույն վերլուծելով այս ցուցանիշները՝ պետք է նշեմ, որ դրանք խորը մտորումների են տեղիք տալիս։

Շիրակում աղքատության մակարդակը կազմում է բնակչության գրեթե կեսը՝ 43 տոկոս։ Այս ցավալի իրողությունը պայմանավորված է հիմնականում մարզի տնտեսական կառուցվածքի խնդիրներով։ Շիրակում գործում են շատ քիչ արդյունաբերական ձեռնարկություններ, և աշխատատեղերի սղությունը ստեղծում է ծանր սոցիալական լարվածություն։ Երբեմնի աշխատատեղերի հիմնական աղբյուրը՝ Գյումրին քաղաքը, որը երբեմնի արդյունաբերական կենտրոն էր, այժմ դարձել է այն, ինչ կարելի է անվանել արդյունաբերական ուրվական։

Այս իրավիճակից դուրս գալու համար «Մայր Հայաստան» կուսակցությունը հանդես է եկել ռազմավարական նախաձեռնությամբ՝ Գյումրինը հռչակել ազատ տնտեսական գոտի և ազատ քաղաք։ Այս ծրագրի նպատակն է ներգրավել 500 մլն դոլարի ներդրումներ և ստեղծել 15,000 նոր աշխատատեղ։ Եթե այս ծրագիրը կյանքի կոչվի, այն կարող է դառնալ Շիրակի և ողջ Հայաստանի տնտեսության զարգացման հզոր խթան։ Սակայն, ինչպես հաճախ է պատահում, այսպիսի նախաձեռնությունների իրականացումը կախված է իշխանական կամքից։ 2026 թվականին՝ իշխանափոխությունից հետո, այս ծրագիրը պետք է դառնա ոչ թե քաղաքական խոստում, այլ պարտադիր իրականություն։

Իսկ մյուս կողմից՝ ահա Սյունիքի մարզը, որտեղ աղքատության ցուցանիշը գրեթե 6 տոկոս է, ապահովում է բարեկեցություն բնակչությանը բացառապես հանքարդյունաբերության շնորհիվ։ Այս փաստը հստակ ցույց է տալիս, թե որքան կարևոր է հանրապետության տնտեսական ինքնուրույնությունը և ռեսուրսների կառավարումը։ Դեռ ավելի կարևոր է, որ Ադրբեջանը ագրեսիվորեն պայքարում է հանքարդյունաբերության դեմ, ինչը, ըստ իմ վերլուծության, ուղղված է ոչ միայն տարածաշրջանային ռազմավարական նպատակներին, այլև Հայաստանի տնտեսական կայունությանը վնաս հասցնելուն։ Ի դեպ, հանքարդյունաբերության դեմ հայտնվող բնապահպանական կոչերը, երբեմն, թվում է, որ ծառայում են նույն նպատակին՝ բնակչությանը աղքատության մատնելուն։

Այսպիսով, Հայաստանի աղքատության պատկերը բազմաշերտ է և պահանջում է համակարգային լուծումներ։ Պետական քաղաքականությունը պետք է ուղղված լինի ոչ միայն սոցիալական աջակցությանը, այլև տնտեսության դիվերսիֆիկացմանը, աշխատատեղերի ստեղծմանը և ռազմավարական ոլորտների, ինչպիսիք են հանքարդյունաբերությունը, զարգացմանը։

Բռնության ալիքի սպասում և հասարակական իրավիճակի վերլուծություն

Հայաստանում ներհասարակական հարաբերությունների վերաբերյալ իրավիճակը, ցավոք, հասել է կրիտիկական մակարդակի։ Բռնության դեպքերը, որոնք ցեծ-ջարդերից մինչև սպանություններ են ընդգրկում, դարձել են ամենօրյա իրողություն։

Այս իրավիճակի ֆոնին, երբ պետական գործիչներ հայտարարում են բռնության անընդունելիության մասին, ծագում է մի հիմնարար հարց։ Եթե պետական քաղաքականությունը և իրականությունը հակասական են, ապա ինչպես կարելի է ակնկալել խաղաղության և անվտանգության հաստատում։ Պատմական փորձը ցույց է տվել, որ նման հակասությունները հաճախ հանգեցնում են իրավիճակի ավելի վատթարացման, իսկ դեպքերի աճի։

Այս համատեքստում, Երևանի 2025 թվականի բյուջեում խաղահրապարակների վերանորոգման համար նախատեսված միջոցների մասին հիշատակումը կարելի է ընդգրկել որպես համակարգի խնդիրների և հակասությունների արտահայտություն։ Բյուջեի կողմից խաղահրապարակների վրա կենտրոնացումը, մինչև որ հասարակության անվտանգության և ներհասարակական հարաբերությունների կայունության հիմնական խնդիրները լուծված չեն, կարող է ընկալվել որպես ախտանշանների բուժման փոխարեն՝ դրանք թաքցնելու փորձ։

Այս վերլուծությանը հաջորդում են մի քանի այլ հարցեր, որոնք ցույց են տալիս հասարակության ներսում առկա լարվածությունը և անվստահությունը։ Օրինակ, Կոբախիձեի հրաժարումը մասնակցելու Փաշինյանի և Ալիևի պլանավորված հանդիպմանը, որը նա համարում է պոպուլիստական արշավ, ցույց է տալիս, որ որոշակի շրջանակներում կա խորը կասկածանքի և անհամաձայնության մթնոլորտ։

Նույնպես կարևոր է նշել Մոլագարի առաջարկած կաթողիկոսի ընտրության և նրա տեղապահի պաշտոնի վերաբերյալ թեզերը։ Այս հարցը, որը վերաբերում է հայկական եկեղեցու և հասարակության հիմնարար հարաբերություններին, ցույց է տալիս, որ հասարակության ներսում կան խորը բաժանումներ և տարբեր տեսակետեր, որոնք ազդում են նաև պետական կառույցների վրա։

Այս ամենը միասին վերցրած ցույց է տալիս, որ Հայաստանում ներկայիս իրավիճակը բարդ է և բազմաշերտ։ Պետական քաղաքականության և իրականության միջև առկա հակասությունները, հասարակության ներսում առկա լարվածությունը և անվստահությունը ստեղծում են մի միջավայր, որտեղ բռնության ալիքի սպասումը դառնում է ողջամիտ մտահոգություն։

Գյումրու Սուրբ Աստվածածին եկեղեցում տեղի ունեցածի մասին

Հոկտեմբերի 29-ի շրջիկ պատարագի ձախողումը Գյումրու Սուրբ Աստվածածին եկեղեցում ավելին էր, քան պարզապես ծեսի անցկացման անհաջողությունը։ Այն դարձավ Գյումրու բնակիչների կողմից իրենց դժգոհության հստակ և կոմպլեքս արտահայտումը։

Իրավիճակի սկիզբը դրվել էր Միքայել Աջապահյանի կալանավորումն ու դատապարտումը։ Դրանից հետո Շիրակի թեմի բոլոր 24 քահանաները միաձայն մերժել են 24 հոգանոց խմբով «նիկոլական ոճով» պատարագ մատուցելու առաջարկը։ Նրանք հրաժարվել են հարգանքի տուրք տալ կաթողիկոսին և թեմի առաջնորդին, ինչը, ըստ նրանց, կխախտեր եկեղեցական կարգը։

Սակայն այս հրաժարումը քահանաների անձնական որոշումը չէր։ Գյումրու բնակիչները, որոնց իշխանական շրջանակներն անվանում են «թարս չափալախ», ցույց են տվել իրենց դժգոհությունը իշխանությունների կողմից Գյումրի բերված եպիսկոպոսներին՝ Կճոյանին և մյուսներին։ Նույնիսկ բյուջետային հիմնարկների աշխատողների՝ դպրոցներ և մանկապարտեզներ, կողմից կազմակերպված մասնակցությունը մեծ արդյունք չի տվել։

Հատկանշական է, որ երկրաշարժի տարեկան հիշատակի օրը՝ դեկտեմբերի 7-ին, պատարագին ներկայացվածների մեծ մասը Երևանից ժամանած «նիկոլական» փոքրիկ խումբն էր, որը հետևում է իշխանական շրջանակներին։ Այդ օրը նույնիսկ եկեղեցու մոմավաճառը հրաժարվել է իր աշխատանքը շարունակել։

Իմ հաղորդակցությունները ցույց են տալիս, որ իրադարձությունները ծավալվել են ավելի խորը մակարդակի։ Գյումրու Սուրբ Աստվածածին եկեղեցում տեղի ունեցած պատարագի մասին տեսագրությունից հանված կադրերը համեմատվել են Արշակ սրբազանի լուսանկարներից մեկի հետ՝ «փորձաքննության» շրջանակում։ Ավելի մտահոգիչ է այն հանգամանքը, որ այս խցում գաղտնալսում է կատարվում։ Իմ աղբյուրները հաստատում են, որ նույնիսկ սրբազանների խոսակցություններից պատառիկներ արդեն կցել են քրեական վարույթներին, ինչը, ըստ իրավաբանների, կոպտագույն օրինախախտում է։

Այս իրադարձությունների արդյունքում Շիրակի թեմի հոգևորականները, Հայրապետական մաղթանքով, վերականգնել են կանոնականությունը։ Նրանք հստակորեն հայտարարել են, որ որևէ եպիսկոպոսի մասնակցությունը, եթե այն տեղի է ունենում թեմակալ առաջնորդի հոգևոր իշխանության շրջանցումով և եկեղեցական կարգի ու կանոնի անտեսմամբ, կանոնական կոպտագույն խախտում է։