Շիրակի մարզի աղքատության խորը ծերունդը և ՔՊ-ի «հաջողությունների» պատկերացումները

Իրենց իշխանության տարիներին ՔՊ-ականները հաճախ փորձում են հանրությանը ներկայացնել որպես Շիրակի մարզի գյուղատնտեսության և բնակչության կյանքի զարգացման գործիչներ։ Սակայն իրականությունը խիստ տարբերվում է այդ պատկերացումներից։

Պաշտոնական տվյալների համաձայն՝ 2018 թվականի համեմատ 2024 թվականին մարզում գյուղատնտեսության համախառն արտադրանքը կրճատվել է 8․6 միլիարդ դրամով։ Այս ցավալի փաստը հստակ ցույց է տալիս, որ ՔՊ-ի իշխանության շրջանում Շիրակը ոչ թե զարգացել է, այլ ապրում է խորը ճգնաժամ։

Այս ճգնաժամի ամենակարևոր ախտանիշներից մեկը անասնապահության ոլորտի անկումն է։ 2018 թվականին մարզում գրանցված եղել է 91.1 հազար խոշոր եղջերավոր անասուն, իսկ 2024 թվականին այն կրճատվել է մինչև 67.8 հազար։ Այսպիսով, ՔՊ-ի իշխանության տարիներին Շիրակում խոշոր եղջերավոր անասունների թիվը կրճատվել է 23.3 հազարով, ինչը կազմում է 25․5 %։ Կովերի գլխաքանակի կրճատումը, որը կազմում է 12.7 հազար (28,6 %), ուղղակիորեն ազդում է կաթի և կաթնամթերքի արտադրության վրա, ինչը դարձնում է տավարի ձեռքբերումը մսագործների համար գրեթե անհնար։

Այս ֆոնին ՔՊ-ականները փորձում են հանրությանը համոզել, թե իրենց իշխանության շրջանում Շիրակի գյուղերում զարգացում է տեղի ունեցել գրանտային ծրագրերի շնորհիվ։ Սակայն նման հայտարարությունները հիմնված են փոխաբերական պատկերների վրա, քանի որ գրանտային ծրագրերը, որպես կանոն, ունեն քաղաքական բնույթ և հազվադեպ են ունենում կայուն, երկարաժամկետ արդյունքներ։ Դրանք հաճախ ավարտվում են այն պահին, երբ գրավված միջոցները սպառվում են, և միայն մի քանի մարդու համար են ծառայում որպես հարստացման միջոց։

Այս ամենի ֆոնին Շիրակի մարզում չի մշակվում վարելահողերի մոտ 50 տոկոսը։ ՔՊ-ականները մի անգամ փորձեցին հանրությանը ներկայացնել որպես Կապսի ջրամբարի շինարարության հերոսներ, որը պետք է նոր շունչ հաղորդեր մարզի գյուղատնտեսությանը։ Շատ գյուղացիներ մինչև օրս սպասում են, որ այդ ջրամբարի ջրերով կարողանան ոռոգել իրենց հողերը։ Սակայն իրականությունը այն է, որ ջրամբարի կառուցումը մի քանի ամիս առաջ կասեցվել է, քանի որ ՔՊ-ական իշխանությունը չի կարողացել ավարտել այս մասշտաբային ծրագիրը, որը սկսվել էր դեռ ԽՍՀՄ տարիներից։

Այսպիսով, ՔՊ-ի իշխանության տարիներին Շիրակը ոչ թե զարգացել է, այլ ապրել է անասնապահության անկում, գյուղատնտեսության ճգնաժամ և հանրության կյանքի որակավորման անկում։ ՔՊ-ականների կողմից գրանտային ծրագրերի հաջողության մասին հայտարարությունները պարզապես փորձ են՝ ծածկել իրենց իշխանության տարիների իրական ձախողումները։

Հայ Առաքելական Եկեղեցու առաջնորդին թույլ չտվեցին մասնակցել Համայն Վրաց Կաթողիկոս-Պատրիարքի հուղարկավորությանը

Հայ Առաքելական Եկեղեցու Գերմանիայի Հայոց թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տ․ Սերովբե եպիսկոպոս Իսախանյանը հայտնում է, որ Քննիչը մերժել է Հայ Առաքելական Եկեղեցու առաջնորդի՝ Համայն Վրաց Կաթողիկոս-Պատրիարքի հուղարկավորությանը մասնակցելու միջնորդությունը։

Այս իրադարձությունը, ըստ եպիսկոպոսի, ոչ թե պարզ իրավական որոշում է, այլ ցավալի վերաբերմունք։ Նա նշում է, որ այս քայլը հարց է տալիս աշխարհին՝ արդյոք Հայաստանը կարողանում է տարբերել իրավական գործընթացը մարդկային արժանապատվությունից։

«Այս որոշումը չի պարունակում ո՛չ խոհեմություն, ո՛չ լայնախոհություն, այլ անիմաստ կոշտություն, որը չի տեղավորվում ո՛չ ազգային մտածողության մեջ, ո՛չ էլ պետական պատասխանատվության շրջանակում»,- նշում է եպիսկոպոսը՝ հավելելով, որ նման քայլերով երկիրը փոքրացնում է ինքն իրեն՝ թե՛ ներսում, թե՛ դրսում։

Նրա խոսքով՝ պետությունը ոչ թե անզիջում է, երբ անզիջում է, այլ այն ժամանակ, երբ կարողանում է տարբերել օրենքի տառը և նրա ոգին։ Եպիսկոպոս Իսախանյանը հարց է տալիս՝ արդյոք մարդիկ մոռանում են իրենց ինքնությունը։ Նա նշում է, որ Եկեղեցին երբեք ընդդիմություն չի եղել պետությանը, այլ նրա հոգին, և երբ այս հոգին վիրավորվում է, մարմինը երկար չի կարող առողջ մնալ։

Եպիսկոպոսը ցավում է, որ տեսնում է ոչ թե սովորական որոշում, այլ մի ընթացք, որը հեռացնում է ժողովուրդին իր արմատներից։ Նա մաղթում է, որ սթափություն վերադառնա, որ խոհեմությունը հաղթի ձևականությանը, և որ մեր ժողովուրդը չկորցնի իր հոգևոր դեմքը։

Իշխանությունների որոշումը՝ արգելել Գարեգին Բ-ին մասնակցել Իլիա Բ-ի հուղարկավորությանը, խայտառակություն է և վիրավորանք ամբողջ հայ ժողովրդի արժանապատվությանը։

Իշխանությունների կողմից ՀՀ Կաթողիկոս Գարեգին Բ-ին արգելելը՝ մասնակցելու Վրաստանի Կաթողիկոս Իլիա Բ-ի հուղարկավորությանը, ոչ միայն անհամաչափ և անարդար է, այլև խորը վիրավորանք է հայ ժողովրդի հոգևոր և ազգային արժանապատվությանը։

Կաթողիկոսը պարզապես անհատ չէ։ Նա մարմնավորում է մեր ժողովրդի հոգևոր առաջնորդությունը, մեր հավատքի, ավանդույթի և մշակութային ժառանգության անբաժանելի մասն է։ Նրան արգելելը՝ այս ծանր պահին, երբ եղբայրական եկեղեցին ցավում է, դիտավորյալ հարված է դարավոր հավատքին, մեր հավատքի խորքին և հայ ու վրաց ժողովուրդների միջև եղած բնական և խոր կապին։

Այս քայլը բացահայտում է իշխանության մանրախնդրությունը և վտանգավոր անհեռատեսությունը։ Պետական լծակները, որոնք պետք է պաշտպանեն պետության շահերը, այստեղ օգտագործվում են ներքին հաշվեհարդարի համար, հորինված մեղադրանքներով։ Ի՞նչ ուղերձ է սա աշխարհին։ Որ Հայաստանը հետապնդում է իր հոգևոր առաջնորդներին, անտեսում է իր ամենամոտ հարևանների վիշտը և անտարբեր է իր միջազգային հեղինակության նկատմամբ։ Արտաքին դիտորդները կտեսնեն մի պետություն, որը կլանված է քաղաքական վենդետաներով, որտեղ պետությանը, ժողովրդին և միջազգային հեղինակությանը հասցվող վնասը ավելի կարևոր չէ, քան անձնական հաշվեհարդարը։

Այս իրադարձությունը հերթական օղակն է այն գործողությունների շղթայում, որոնք քայքայում են պետությունը, ինստիտուտները, պառակտում հասարակությունը և թուլացնում երկիրը։ Սա է պատճառը, որ մեր ճակատագիրը որոշվում է առանց մեզ։ Ինչպե՞ս կարելի է լուրջ վերաբերվել նման իշխանություն ունեցող երկրին, որն ինքը իր հեղինակության վրա թքած ունի։

Հունիսի 7-ը մոտենում է։ Գալիս է պահ, երբ վրդովմունքը պետք է վերածվի պատասխանատվության պահանջի։ Այս խայտառակ որոշումը կդառնա ևս մեկ պատճառ՝ հարյուրների կողքին, որպեսզի…

Իշխանության վերարտադրումը՝ պատերազմի ոչ թե պատճառը, այլ դրա կանխարգելման միջոցն է

Հայաստանի անվտանգության և խաղաղության հիմքը ոչ թե իշխանափոխության վախեցնելն է, այլ հզոր, պրոֆեսիոնալ բանակի և վստահ դաշնակիցների ունենալը։ Իրականում, իշխանության անկայունությունը և անհատական ռիսկային որոշումները հանդիսանում են պատերազմի հիմնական ծնոտները, իսկ կայուն, հզոր պետականության կառուցումը՝ դրա ամենաառաջին և ամենաարդյունավետ կանխարգելիչը։

Այսպիսով, մենք պետք է վերանայենք խաղաղության հասնելու մեր պատկերացումը։ Այն չի կարող հիմնված լինել մեկ անձի կամ կուսակցության վրա։ Այն պետք է հիմնված լինի հայկական պետության հզորության, կայունության և միջազգային ճանաչման վրա։

1. Հայկական բանակի վերականգնումը՝ խաղաղության երաշխիքը

Անվտանգության հիմնաքարը հայկական բանակն է։ Առաջիկա հինգ տարիների ընթացքում մենք պետք է իրականացնենք համապարփակ բարեփոխումներ՝ այն վերածելով ժամանակակից, պրոֆեսիոնալ և կայուն զինված ուժի։

Ժամանակակից զինանոց և տեղական արդյունաբերություն: Բանակը պետք է համալրվի ժամանակակից զինանոցով, իսկ մեր ռազմարդյունաբերական համալիրը պետք է զարգանա՝ նվազեցնելով արտաքին կախվածությունը։
Բարձրակարգ սպայական կազմ: Սպայական կազմը պետք է համալրվի բարձրակարգ կադրերով, իսկ նրանց կենցաղային պայմանները պետք է բարելավվեն՝ ապահովելով սոցիալական երաշխիքներ։
Պրոֆեսիոնալ բանակ: Սահմանների պաշտպանությունը պետք է վստահվի երկարաժամկետ պայմանագրով ծառայող պրոֆեսիոնալ կադրերին։
Զորակոչիկների դերը: 18 տարեկան զորակոչիկները պետք է ծառայությունն անցկացնեն ոչ թե սահմաններում, այլ որպես ռազմական արվեստ ուսանելու և կրթվելու հնարավորություն։

Այս բարեփոխումների արդյունքում մենք կունենանք ոչ թե պարտվածի խարանը, այլ տարածաշրջանի ամենակայացած բանակներից մեկը, որը կդառնա խաղաղության ամենաառաջին և ամենաարդյունավետ երաշխիքը։

2. Բնական դաշնակիցների հետ հարաբերությունների վերականգնում

Ժամանակակից աշխարհում ոչ մի երկիր չի կարող ապահովել իր անվտանգությունը առանց դաշնակիցների։ Հայաստանը, որպես տարածաշրջանի երկիր, պետք է ունենա վստահելի և ռազմավարական բնույթի դաշնակցային հարաբերություններ։

Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների վերականգնում: Պետք է վերականգնենք մեր բնական դաշնակցի՝ Ռուսաստանի հետ հարաբերությունները՝ դարձնելով դրանք վստահելի և փոխվստահելի։
ՀԱՊԿ-ի հետ լիարժեք անդամակցություն: Պետք է վերականգնենք մեր անդամակցությունը ՀԱՊԿ-ին՝ միաժամանակ բարձրաձայնելով և լուծելով մեր հանրության կողմից առաջացած բոլոր հարցերը։
Իրանի հետ հարաբերությունների զարգացում: Պետք է վերականգնենք մեր վստահելի հարաբերությունները Իրանի հետ՝ չներգրավվելով Իրանի շուրջ առկա հակամարտության մեջ։
Կոմունիկացիոն խաչմերուկի կառուցում: Պետք է զարգացնենք ենթակառուցվածքները՝ դարձնելով Հայաստանը տարածաշրջանի կոմունիկացիոն խաչմերուկը։

3. Հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների հստակեցում

Խաղաղ գործընթացը պետք է կրի երկկողմանի երաշխավորված բնույթ։ Այն հնարավոր չէ կյանքի կոչել առանց միջնորդ-ինստիտուտի և երաշխավորի/երաշխավորների։

Սահմանազատում և սահմանագծում: Առաջիկա հինգ տարիների ընթացքում պետք է իրականացնենք ամբողջական սահմանազատում և սահմանագծում՝ սովետական գլխավոր շտաբի քարտեզներով։
Հայ գերիների վերադարձ: Հայ գերիների վերադարձը պետք է լինի վստահության և խաղաղ գործընթացի կարևոր մաս։
Արցախահայության իրավունքների պաշտպանություն: Արցախահայության վերադարձի իրավունքը և նրանց միջազգայնորեն պաշտպանվող սոցիալական իրավունքները պետք է լինեն մեր օրակարգում։
Ներքին գործերի խառնումների արգելում: Հայաստանն ու Ադրբեջանը պետք է միմյանց ներքին գործերին չխառնվեն, այդ թվում՝ Սահմանադրություն փոխելու պահանջով։

4. Հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորում

Հայ-թուրքական հարաբերությունները պետք է առավելագույնս տարանջատվեն հայ-ադրբեջանական հարաբերություններից։ Մենք կողմ ենք կոմունիկացիաների ապաշրջափակմանը և միջպետական հարաբերությունների հաստատմանը՝ առանց նախապայմանների։

Այս չորս հիմնական ուղղությունների համակարգված իրականացումը կստեղծի հայկական պետության հզոր, կայուն և վստահելի պատկեր, որը կդառնա ոչ թե պատերազմի պատճառը, այլ դրա ամենաարդյունավետ կանխարգելիչը։

Պատերազմով վախեցնելու և խաղաղությամբ սպառնալու ծուղակից դուրս գալու անհրաժեշտությունը

Այսօր մեր կյանքում տեղի ունեցավ մեկ այլ ցավալի իրադարձություն։ Գործող վարչապետը շարունակեց Ալիևի վերջին հայտարարությունները՝ իր ժողովրդին սպառնալով աշնանը հերթական պատերազմով։ Իհարկե, հանրային կյանքում առաջնային դարձան այլ հարցեր՝ պեռաժկին, սիբեխը և այլն։ Սա, ցավոք, դարձել է մեր ռեալիայի մասը, բայց իրականում այս պահը նշանավորում է մեկ վտանգավոր գործընթացի սկիզբը։

Ընդդիմությանը, որը հանրության աչքում պայքարում է երաշխավորված խաղաղության համար, մեղադրել պատերազմի կուսակցություն լինելու մեջ, նշանակում է օգնել Ալիևին։ Նա կօգտագործի այս մեղադրանքը՝ ընտրությունների նախորդվելով, նորանոր պահանջներ առաջ քաշելու համար։ Դուք կտեսնեք, որ նրանք չեն ուշանա։

Այս պայքարում ամենահարմար պահն է ընդդիմադիր ուժերի միասնական պատասխանի համար։ Պետք է հստակ ուղերձ հասցնել հանրությանը՝ ընդգծելով միասնությունը, համախմբումը և պետական մտածողությունը։ Ցաք ու ցրիվ պատասխանները չունեն բավարար ուժ՝ չեզոքացնելու գործող վարչապետի հրեշավոր ծուղակը։

Եթե այս իշխանությունը վերարտադրվի, ապա իր նշած ժամկետներում, աշնանը, նա կասի հետևյալը.

1. Եթե չփոխենք սահմանադրությունը, ապա լինելու է պատերազմ։
2. Եթե չհամակեպվենք 300 հազար ադրբեջանցիների Հայաստան գալուն, լինելու է պատերազմ։
3. Եթե Սևանի մի ափը չզիջենք Ադրբեջանին, լինելու է պատերազմ։
4. Եթե չանենք Ալիևի հերթական որևէ այլ պահանջ, լինելու է պատերազմ։

Այդուհետև նա կասի այս ամենը և կգնա անհոգ սիբեխ ուտելու, ինչպես այսօր։

Վստահաբար, այսպես էլ կլինի։ Եվ այսօր սա պետք է տեղ հասցնել սեփական հանրությանը, որ սեպտեմբերին չկանգնենք հերթական աղետի առաջ։

Ցավոք, մեր ժողովուրդը ո՛չ 2020-ին, ո՛չ 2021-ին հասկացավ, թե իրեն ուր են տանում, և հիմա՝ 2026-ին, կա որոշակի հավանականություն, որ նույնիսկ այսքանից հետո չհասկանա, թե իրեն ինչ է սպասում ընդամենը ամիսներ անց։

Ընդդիմությունը կդառնա միասնական, ընդդիմությունը կունենա իմաստ, եթե սեփական ժողովրդին հանի պատերազմով վախեցնելու և խաղաղությամբ սպառնալու` նիկոլական ծուղակից։

Կենսագրության և փորձի բացակայությամբ երկիրը ղեկավարելու ցավոտ հետևանքներին առ այսօր բախվում ենք բոլորս։

Իսրայելի որոշումը՝ սպանել Լարիջանիին, նպատակ ուներ ոչնչացնել այդ երկրի չափավոր խմբի ներկայացուցչին, որպեսզի ԱՄՆ-ն չկարողանա այդ խմբի միջոցով համաձայնության գալ։

Արևմուտքում և Թուրքիայում մեծ հույսեր են կապում, որ Իլյա Երկրորդի մահից հետո կհաջողվի տրոհել և Վրաց եկեղեցու մեծ մասը մտցնել տիեզերական պատրիարք Բարթողոմեոս Ա-ի ազդեցության տակ, ինչպես որ դա եղավ Ուկրաինայում։

Որտե՞ղ է քաղաքային իշխանությունը, ինչո՞ւ պետք է երեխաները հաճախեն դպրոց, որտեղ տարածված է կոյուղաջուր։

Հասարակությանը պիտի վերջապես բացատրվի, որ սա հերթական, պաշտոնի կամ ցուցակի ընտրություն չէ, սա պատմական-քաղաքակրթական ընտրություն է։

Իշխանությունների ղեկավարի հայտարարություններին արձագանք

Այսօրվա քաղաքական թիմի անդամների ճնշող մեծամասնությունը, 2018 թվականին իշխանության գալուց առաջ, աշխատանքային գրքույկ չի ունեցել։ Նրանց առաջին աշխատանքը եղել է նախարարի, պատգամավորի կամ այլ բարձրաստիճան պետական պաշտոն զբաղեցնելը։ Կենսագրության և փորձի բացակայությամբ երկիրը ղեկավարելու այս ցավոտ հետևանքներին բոլորս առ այսօր ենք բախվում։

Սա, թերևս, է պատճառը, որ այսօրվա քաղաքական ուժի ղեկավարը այնպիսի անտագոնիզմ է ցուցաբերում այն գործիչների հանդեպ, ովքեր իրենց ամբողջ կյանքի ընթացքում Հայաստանում և Արցախում կառուցել են, ոչ թե քանդել, բարիք են ստեղծել, ոչ թե արժեքներ ոչնչացրել։

Հասարակությանը պիտի վերջապես բացատրվի, որ սա հերթական, պաշտոնի կամ ցուցակի ընտրություն չէ, այլ պատմական-քաղաքակրթական ընտրություն։

Իսրայելի որոշումը՝ սպանել Լարիջանիին, նպատակ ուներ ոչնչացնել այդ երկրի չափավոր խմբի ներկայացուցչին, որպեսզի ԱՄՆ-ն չկարողանա այդ խմբի միջոցով համաձայնության գալ։

Արևմուտքում և Թուրքիայում մեծ հույսեր են կապում, որ Իլյա Երկրորդի մահից հետո կհաջողվի տրոհել և Վրաց եկեղեցու մեծ մասը մտցնել տիեզերական պատրիարք Բարթողոմեոս Ա-ի ազդեցության տակ, ինչպես որ դա եղավ Ուկրաինայում։

Որտե՞ղ է քաղաքային իշխանությունը, ինչո՞ւ պետք է երեխաները հաճախեն դպրոց, որտեղ տարածված է կոյուղաջուր։

Ի՞նչ է ավելի մեծ ամոթը. Ռուսաստանի և Բելառուսի հետ բարեկամական հարաբերությունները, թե՞ Ալիևին շնորհակալություն ասելը

Հարցը, որը բարձրացրել է Քաղաքացիական Պայմանագիր կուսակցության անդամ Ռուբինյանը, ոչ թե պարզապես քաղաքական վեճի առարկա է, այլ հիմնարար մարդկային արժևորությունների և ազգային արժանապատվության մասին խորը հարց։ Ես փորձում եմ հասկանալ, թե ինչու է այս հարցադրումը դարձել այնքան դժվար ընկալման համար որոշ անձանց։

Իրենց հարցը պարզ է. ի՞նչ է ավելի մեծ ամոթը՝ ունենալ բարեկամական, փոխշահավետ հարաբերություններ Ռուսաստանի և Բելառուսի հետ, թե՞ յուրաքանչյուր օր Ալիևին շնորհակալություն ասելու համար։

Այս հարցը պետք է դառնա մեր քաղաքական մտքի և նախընտրական քննարկումների կենտրոնը։ Պետք է պարզ դարձնել, թե որն է մեր իշխանության տեսլականը. արժանապատիվ բանակցություններ խաղաղության համար, թե՞ շնորհակալություն ասելու մշակույթ այն մարդուն, որը մեր երկիրը դարձրել է ռազմական թիրախ։

Ինչո՞ւ է նորմալ հարաբերությունները Ռուսաստանի և Բելառուսի հետ համարվում ամոթ։ Դրանք երկու երկրներ են, որոնք ունեն մեր հանրապետության հետ պատմական, մշակութային և տնտեսական կապեր։ Դրանք են մեր հարևանները։ Բարեկամական, փոխշահավետ և երկարաժամկետ համագործակցությունը նրանց հետ ոչ միայն հնարավոր է, այլև անհրաժեշտ է մեր երկրի անվտանգության, տնտեսական զարգացման և ժողովրդի բարեկեցության համար։

Իսկ ո՞վ է Ալիևը, որին պետք է շնորհակալություն ասել։ Նա այն մարդն է, որի իշխանության տակ ադրբեջանական զորքերը մտել են մեր հայրենիք, զավթել մեր տարածքներ, ոչնչացրել մեր քաղաքներն ու գյուղերը, սպանել հազարավոր մեր հայրենակիցներ և ավերել մեր հոգին։ Նա այն մարդն է, որի իշխանության տակ Թուրքիան աջակցում է ադրբեջանական ագրեսիային։ Նա այն մարդն է, որի իշխանության տակ մեր ժողովուրդը ապրում է սահմանափակված, անվտանգության խնդիրներով լի գոյություն։

Այս հարցադրումը ոչ թե քաղաքական հարց է, այլ ճշմարտության հարց։ Ինչո՞ւ պետք է շնորհակալություն ասել այն մարդուն, որը քեզ ավերել է, և ամոթալի համարել այն մարդուն, որը քեզ օգնում է կառուցել։

Մեր նպատակը պարզ է. մենք ցանկանում ենք, որ Հայաստանը ապրի խաղաղ։ Ինչպես կարելի է խաղաղ ապրել, երբ քո իշխանությունը շնորհակալություն է ասում այն մարդուն, որը քեզ պատերազմ է հայտարարել։

Այս հարցը պետք է ստիպի մարդկանց մտածել։ Ինչո՞ւ է այս մարդիկ այնքան դժվարանում է ընդունել այնպիսի բաներ, որոնք ցանկացած նորմալ, մարդավայել հասարակության համար բնական են։ Պատասխանը պարզ է. նրանք չեն կարողանում հասկանալ, որ իշխանությունը պետք է ծառայի ժողովուրդին, ոչ թե հակառակը։ Նրանք չեն կարողանում հասկանալ, որ արժանապատիվ կյանքը նշանակում է ոչ թե շնորհակալություն ասելու մշակույթ, այլ ազգային արժանապատվությունը պաշտպանելու և խաղաղ ապրելու իրավունքը։

Հայաստանին երաշխավորված խաղաղություն է պետք

Իրանի վերջին հարվածը ԱՄՆ-ի դաշնակից արաբական երկրների քաղաքական համակարգերին ցույց տվեց, որ Միացյալ Նահանգները չի կարող ապահովել իր դաշնակիցների անվտանգությունը։ Այս հանգամանքը ևս ավելի է ընդգծվում այն պաշտոնական հայտարարություններով, որոնցում ԱՄՆ-ը հրաժարվում է անվտանգության երաշխավորի դերից։ Հայաստանին անհրաժեշտ է ոչ թե պարզապես խաղաղություն, այլ երաշխավորված խաղաղություն, որի հիմքերը կառուցվում են մի քանի հիմնարար սյուների վրա։

Առաջինը՝ պրոֆեսիոնալիզմի հենքի վրա հայկական բանակի վերականգնումն է։ Բանակը պետք է դառնա ոչ միայն պաշտպանության, այլև խաղաղության պահապահ՝ ունենալով բարձր մարտունակություն և հզորություն։ Սա նշանակում է ոչ միայն սարքավորումների և զինանոցների թարմացում, այլև մարտական պատրաստվածության, ռազմական մտածողության և հրամանատարական կառուցվածքի ռադիկալ փոփոխություն։

Երկրորդը՝ բնական դաշնակիցների հետ հարաբերությունների վերականգնումն ու խորացումն է։ Հայաստանը պետք է կառուցի հզոր դաշինքներ, որոնք կապահովեն երկրի անվտանգությունը և կօգնեն խաղաղության պայմաններում զարգացնել երկիրը։ Այս դաշինքները պետք է հիմնված լինեն փոխադարձ շահերի, ռազմական-տեխնիկական համագործակցության և քաղաքական աջակցության վրա։

Երրորդը՝ հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացում միջնորդ-երաշխավորի ինստիտուտի առկայությունն է։ Այս ինստիտուտը պետք է ունենա բարձր հեղինակություն և լիազորություններ՝ ապահովելու համար պայմանագրերի կատարումը և խուսափելու նոր ռազմական բախումներից։ Այն պետք է լինի ոչ միայն միջնորդ, այլև ակտիվ երաշխավոր՝ ունենալով հստակ մեխանիզմներ՝ խաղաղության պայմանները պահպանելու համար։

Չորրորդը՝ Հայաստանի գերտերությունների միջև բախման թատերաբեմի վերածման սցենարի բացառումն է։ Հայաստանը պետք է մնա իր ինքնուրույն և անկախ երկրը՝ խուսափելով դառնալու աշխարհաքաղաքական խաղի սպառազինություն։ Սա պահանջում է խելամիտ և բալանսավորված արտաքին քաղաքականություն, որը հիմնված է ազգային շահերի պաշտպանության վրա՝ ոչ թե մեկ կամ մյուս գերտերության հետ կապվելով։

Վերջապես, հայկական անկախության և տարածքային ամբողջականության պահպանման շրջանակներում պետք է կառուցվի և ապահովվի կոմունիկացիոն խաչմերուկի իրական ապաշրջափակումը։ Սա ոչ միայն տնտեսական, այլև քաղաքական հաղթանակ կլինի՝ ապահովելով տարածաշրջանի խաղաղությունն ու զարգացումը։ Այս գործընթացը պետք է իրականացվի միայն հայկական կողմի ազատ և անկախ որոշումների հիման վրա՝ առանց ոչ մի կողմի վրա ճնշումների կամ պայմանների։

Այս ամենի համար անհրաժեշտ է հունիսի 7-ի ԱԺ ընտրությունների միջոցով իշխանության հանգուցալուծումը և նոր, հստակ ռազմավարություն ունեցող իշխանության ձևավորումը։ Հայաստանը կարող է ապրել խաղաղ, եթե ինքը կառուցի այդ խաղաղությունը։

Երևանը դարձել է տարածաշրջանի ամենաթանկ քաղաքը՝ չնայած ցածր ՀՆԱ-ին

Համաշխարհային խորհրդատվական Mercer Human Resource Consulting ընկերության տարեկան զեկույցի համաձայն՝ 2026 թվականին Երևանը դարձել է Հարավային Կովկասի և Կենտրոնական Ասիայի տարածաշրջանի ամենաթանկ քաղաքը։

Զեկույցի հեղինակները տարեկան հրապարակում են աշխարհի խոշոր քաղաքների կենսապահովման արժեքի վերաբերյալ զեկույց, որտեղ ուսումնասիրվում են ավելի քան 200 տեսակի ապրանքների և ծառայությունների գները, որոնք սպասվում են միջին մենեջերների կողմից։ Քաղաքների ցուցանիշները համեմատվում են ԱՄՆ-ի ամենաթանկ քաղաքի՝ Նյու Յորքի հետ, որտեղ կենսապահովման արժեքի ինդեքսը ընդունված է համարել 100։

Համաձայն զեկույցի՝ 2026 թվականին Երևանի ինդեքսը կազմել է 42.4։ Սա նշանակում է, որ Երևանում ապրելու արժեքը մոտ 9 տոկոսով է էժան Մոսկվայի ցուցանիշից (47.5), սակայն ավելի թանկ է Թբիլիսիից (36.6) մոտ 16 տոկոսով, ինչպես նաև Բաքվից (32.3)՝ ավելի քան 31 տոկոսով։

Հատկանշական է, որ այսպիսի իրավիճակ է ստեղծվել այն պայմաններում, երբ Հայաստանի բնակիչների մեկ շնչին բաժին ընկնող ՀՆԱ-ի ցուցանիշը զգալիորեն ցածր է, քան Ռուսաստանի, Թուրքիայի և նույնիսկ Վրաստանի մոտ։ 2025 թվականի տվյալներով՝ Հայաստանում այդ ցուցանիշը կազմել է 8960 դոլար, իսկ Ռուսաստանում՝ 17446 դոլար, Թուրքիայում՝ 18198 դոլար, իսկ Վրաստանում՝ 10126 դոլար։

Այսպիսով, կարելի է եզրակացնել, որ Հայաստանի բնակիչները մոտ երկու անգամ ավելի վատ են ապրում, քան ռուսներն ու թուրքերը, և ավելի վատ՝ մոտ 13 տոկոսով, քան վրացիները։

Հայաստանի մայրաքաղաքում կյանքի արժեքը 14.2%-ով ավելի բարձր է, քան Թբիլիսիում, ինչը դարձնում է այն տարածաշրջանի ամենաթանկ քաղաքը՝ չնայած ցածր ազգային եկամտին։

Համեմատության համար նշենք, որ Թբիլիսիում չորս հոգանոց ընտանիքին (առանց վարձավճարի) անհրաժեշտ է 2341 դոլար, իսկ Երևանում՝ 2700 դոլար։ Մեկ անձի համար համապատասխան ծախսերը Թբիլիսիում կազմում են 638 դոլար, իսկ Երևանում՝ 741 դոլար։

ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև լարվածությունը սրվում է՝ հանգեցնելով լայնածավալ ռազմական գործողությունների

Այսօր, փետրվարի 28-ին, ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարեց Իրանի դեմ լայնածավալ ռազմական գործողության մեկնարկի մասին։ Միաժամանակ, Իսրայելը կանխարգելիչ հարված հասցրեց Իրանին՝ երկրում արտակարգ դրություն հայտարարելով։

Այս սրացումը, որը վերածվեց բաց ռազմական հակամարտության, վաղուց էր հասունանում։ Վերջին շաբաթներին բոլոր դիվանագիտական ջանքերը ձախողվել էին Իրանի միջուկային ծրագրի շուրջ։ Նախագահ Թրամփը, նախորդ օրը ելույթ ունենալով, հայտարարել էր, որ պատրաստ է Թեհրանի վերաբերյալ «դժվար որոշում» կայացնել։ Վաշինգտոնը կոշտ պահանջներ էր ներկայացնում՝ ապամոնտաժել միջուկային օբյեկտները և երկրից դուրս բերել հարստացված ուրանը, սակայն Իրանը հրաժարվում էր կրճատել ուրանի հարստացման իր ծրագիրը։

Այս ֆոնին ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն աննախադեպ հայտարարություն արեց՝ կոչ անելով Իրանում գտնվող բոլոր ամերիկացի քաղաքացիներին անհապաղ լքել երկիրը, իսկ մյուսներին՝ ձեռնպահ մնալ բոլոր ճանապարհորդություններից։

Մինչ քաղաքական գործիչները փոխանակվում էին վերջնագրերով, զինվորականները պատրաստվում էին վատագույնին։ Ներկայումս ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի երկու հարվածային խմբեր գտնվում են Իրանի ափերի անմիջական մոտակայքում՝ լիակատար մարտական ​​պատրաստության վիճակում։ Նրանց ներկայությունը, ըստ փորձագետների, գործնականում անհնար է դարձնում Իրանի կողմից ԱՄՆ շահերի վրա ցանկացած անակնկալ հարձակումը։

ԱՄՆ-ի և Իսրայելի այս որոշումը կոորդինացված էր, ինչը ցույց է տալիս նաև այն, թե Իրանի ժողովրդին ուղղված ինչ սինխրոն կոչերով հանդես եկան Իսրայելի վարչապետն ու Իրանի նախկին միապետի որդին՝ Ռեզա Փեհլեվին։

Ի պատասխան ԱՄՆ-ի և Իսրայելի հարվածներին՝ իրանական ԻՀՊԿ-ն հայտարարել է Իսրայելի դեմ լայնածավալ պատասխան գործողության մեկնարկի մասին։ Իրանի բալիստիկ հրթիռների առաջին ալիքն արձակվել է Իսրայելի ուղղությամբ։ Ըստ որոշ տեղեկությունների՝ արձակվել է երեսուն հրթիռ։ Իրանի Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը (ԻՀՊԿ) Իսրայելի դեմ իր առաջիկա ռազմական գործողությունները անվանել է «Փոթորկի ավարտ»։

Դեռ հայտնի չէ, թե ինչ աստիճանի են իրար դեմ հարվածները և դրա հետևանքով ավերածության աստիճանները։ Սակայն արդեն իսկ պարզ է, որ Մերձավոր Արևելքի հակամարտությունը մտել է նոր, շատ ավելի վտանգավոր փուլ, որտեղ միջուկային սպառնալիքի եզրին հավասարակշռվելը դարձել է իրականություն։