Իշխանության վերարտադրումը՝ պատերազմի ոչ թե պատճառը, այլ դրա կանխարգելման միջոցն է

Հայաստանի անվտանգության և խաղաղության հիմքը ոչ թե իշխանափոխության վախեցնելն է, այլ հզոր, պրոֆեսիոնալ բանակի և վստահ դաշնակիցների ունենալը։ Իրականում, իշխանության անկայունությունը և անհատական ռիսկային որոշումները հանդիսանում են պատերազմի հիմնական ծնոտները, իսկ կայուն, հզոր պետականության կառուցումը՝ դրա ամենաառաջին և ամենաարդյունավետ կանխարգելիչը։

Այսպիսով, մենք պետք է վերանայենք խաղաղության հասնելու մեր պատկերացումը։ Այն չի կարող հիմնված լինել մեկ անձի կամ կուսակցության վրա։ Այն պետք է հիմնված լինի հայկական պետության հզորության, կայունության և միջազգային ճանաչման վրա։

1. Հայկական բանակի վերականգնումը՝ խաղաղության երաշխիքը

Անվտանգության հիմնաքարը հայկական բանակն է։ Առաջիկա հինգ տարիների ընթացքում մենք պետք է իրականացնենք համապարփակ բարեփոխումներ՝ այն վերածելով ժամանակակից, պրոֆեսիոնալ և կայուն զինված ուժի։

Ժամանակակից զինանոց և տեղական արդյունաբերություն: Բանակը պետք է համալրվի ժամանակակից զինանոցով, իսկ մեր ռազմարդյունաբերական համալիրը պետք է զարգանա՝ նվազեցնելով արտաքին կախվածությունը։
Բարձրակարգ սպայական կազմ: Սպայական կազմը պետք է համալրվի բարձրակարգ կադրերով, իսկ նրանց կենցաղային պայմանները պետք է բարելավվեն՝ ապահովելով սոցիալական երաշխիքներ։
Պրոֆեսիոնալ բանակ: Սահմանների պաշտպանությունը պետք է վստահվի երկարաժամկետ պայմանագրով ծառայող պրոֆեսիոնալ կադրերին։
Զորակոչիկների դերը: 18 տարեկան զորակոչիկները պետք է ծառայությունն անցկացնեն ոչ թե սահմաններում, այլ որպես ռազմական արվեստ ուսանելու և կրթվելու հնարավորություն։

Այս բարեփոխումների արդյունքում մենք կունենանք ոչ թե պարտվածի խարանը, այլ տարածաշրջանի ամենակայացած բանակներից մեկը, որը կդառնա խաղաղության ամենաառաջին և ամենաարդյունավետ երաշխիքը։

2. Բնական դաշնակիցների հետ հարաբերությունների վերականգնում

Ժամանակակից աշխարհում ոչ մի երկիր չի կարող ապահովել իր անվտանգությունը առանց դաշնակիցների։ Հայաստանը, որպես տարածաշրջանի երկիր, պետք է ունենա վստահելի և ռազմավարական բնույթի դաշնակցային հարաբերություններ։

Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների վերականգնում: Պետք է վերականգնենք մեր բնական դաշնակցի՝ Ռուսաստանի հետ հարաբերությունները՝ դարձնելով դրանք վստահելի և փոխվստահելի։
ՀԱՊԿ-ի հետ լիարժեք անդամակցություն: Պետք է վերականգնենք մեր անդամակցությունը ՀԱՊԿ-ին՝ միաժամանակ բարձրաձայնելով և լուծելով մեր հանրության կողմից առաջացած բոլոր հարցերը։
Իրանի հետ հարաբերությունների զարգացում: Պետք է վերականգնենք մեր վստահելի հարաբերությունները Իրանի հետ՝ չներգրավվելով Իրանի շուրջ առկա հակամարտության մեջ։
Կոմունիկացիոն խաչմերուկի կառուցում: Պետք է զարգացնենք ենթակառուցվածքները՝ դարձնելով Հայաստանը տարածաշրջանի կոմունիկացիոն խաչմերուկը։

3. Հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների հստակեցում

Խաղաղ գործընթացը պետք է կրի երկկողմանի երաշխավորված բնույթ։ Այն հնարավոր չէ կյանքի կոչել առանց միջնորդ-ինստիտուտի և երաշխավորի/երաշխավորների։

Սահմանազատում և սահմանագծում: Առաջիկա հինգ տարիների ընթացքում պետք է իրականացնենք ամբողջական սահմանազատում և սահմանագծում՝ սովետական գլխավոր շտաբի քարտեզներով։
Հայ գերիների վերադարձ: Հայ գերիների վերադարձը պետք է լինի վստահության և խաղաղ գործընթացի կարևոր մաս։
Արցախահայության իրավունքների պաշտպանություն: Արցախահայության վերադարձի իրավունքը և նրանց միջազգայնորեն պաշտպանվող սոցիալական իրավունքները պետք է լինեն մեր օրակարգում։
Ներքին գործերի խառնումների արգելում: Հայաստանն ու Ադրբեջանը պետք է միմյանց ներքին գործերին չխառնվեն, այդ թվում՝ Սահմանադրություն փոխելու պահանջով։

4. Հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորում

Հայ-թուրքական հարաբերությունները պետք է առավելագույնս տարանջատվեն հայ-ադրբեջանական հարաբերություններից։ Մենք կողմ ենք կոմունիկացիաների ապաշրջափակմանը և միջպետական հարաբերությունների հաստատմանը՝ առանց նախապայմանների։

Այս չորս հիմնական ուղղությունների համակարգված իրականացումը կստեղծի հայկական պետության հզոր, կայուն և վստահելի պատկեր, որը կդառնա ոչ թե պատերազմի պատճառը, այլ դրա ամենաարդյունավետ կանխարգելիչը։

ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունները՝ ժողովրդի հիմնարար արժեքների դեմ հարված

ՀՀ Սահմանադրության նոր տարբերակը, որի տեքստը հասանելի է լինելով, պարունակում է փոփոխություններ, որոնք, ըստ իմ վերլուծության, հարվածի տակ են դնում հայ ժողովրդի հիմնարար արժեքները և խորհրդարանական համակարգի հիմքերը։

Ամենահայտնի և կարևոր փոփոխությունը Սահմանադրության նախաբանի վերանայումն է։ Գործող Սահմանադրությունը հիմնված էր 1990 թվականի Անկախության հռչակագրի վրա, որտեղ հստակ նշվում էր հայոց պետականության հիմնարար սկզբունքը, պատմական հայրենիքի վերականգնման նպատակը և Արցախի հիշատակումը։ Նոր տարբերակում Անկախության հռչակագրի նշումը ամբողջությամբ ջնջված է։ Այս փոփոխությունը, որը հաճախ անվանում են «Ալիևի պահանջ», ոչ միայն հեռացնում է պատմական հիմքը, այլև խոչընդոտում է ապագայում հայրենիքի ամբողջականության վերականգնման հնարավորությունը։

Սահմանադրության նոր տեքստը ներկայացվում է որպես «եվրոպական արժեքների» փաթեթավորում, սակայն փաստացի այն խորհրդանշում է հայկական ինքնության և ավանդույթների վերջնական դատարկում։

Այս փոփոխությունների շարքում են նաև՝

Ընտանիքի հիմնարար սկզբունքի վերջնական դատարկումը։ 35-րդ հոդվածի 2-րդ կետը, որը սահմանում էր ամուսնության հավասար իրավունքները, ջնջվել է։ Սա ենթադրում է, որ ընտանիք կարող է համարվել նաև նույնասեռ անձանց միությունը, ինչը հակասում է ավանդական հայկական ընտանեկան արժեքներին։
Ծնողների և երեխաների միջև պարտականությունների վերացումը։ 36-րդ հոդվածի 3-րդ կետը, որը պարտավորեցնում էր չափահաս աշխատունակ անձինք հոգ տանել իրենց անաշխատունակ ծնողների մասին, ամբողջությամբ հանվել է։ Սա խախտում է հայկական հասարակության մեջ ամրապնդված սերունդների միջև փոխօգնության սկզբունքը։
Սփյուռքահայերի իրավունքների սահմանափակումը։ 47-րդ հոդվածի 2-րդ, 3-րդ և 4-րդ կետերը, որոնք սահմանում էին հայկական ծագումով անձանց քաղաքացիություն ստանալու պարզեցված կարգը, ջնջվել են։ Սա խոչընդոտում է սփյուռքահայերի վերադարձը և ինտեգրումը հայրենիքում։
Խորհրդարանական վերահսկողության թուլացումը։ 113-րդ հոդվածը, որը թույլ էր տալիս ԱԺ պատգամավորներին հարցադրել կառավարության անդամներին, այդ թվում՝ վարչապետին, ջնջվել է։ Սա նշանակում է, որ խորհրդարանը կորցնում է իր հաշվետվողականության և հսկողական դերը, ինչը հանգեցնում է քաղաքական համակարգի միապետականացման։
Հանրաքվեի անցկացման պահանջի վերացումը միջազգային կազմակերպություններին անդամակցելու հարցում։ 205-րդ հոդվածի փոփոխությունը թույլ է տալիս կառավարությանը և Ազգային ժողովին որոշել երկրի անդամակցությունը միջազգային կազմակերպություններին առանց հանրաքվեի։ Սա հատկապես վտանգավոր է ԵԱՏՄ-ի անդամակցության դեպքում, քանի որ Հայաստանն արդեն միացել էր այդ կազմակերպությանը 2015 թվականին՝ նախկին Սահմանադրության համաձայն։

Այս փոփոխությունները, որոնք կատարվում են առանց հանրային բանավեճի և հանրաքվեի, ոչ միայն խախտում են ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքը, այլև հիմք են ստեղծում ապագայում երկրի ճակատագրի վրա վերահսկողություն ունենալու համար։

Պատերազմով վախեցնելու և խաղաղությամբ սպառնալու ծուղակից դուրս գալու անհրաժեշտությունը

Այսօր մեր կյանքում տեղի ունեցավ մեկ այլ ցավալի իրադարձություն։ Գործող վարչապետը շարունակեց Ալիևի վերջին հայտարարությունները՝ իր ժողովրդին սպառնալով աշնանը հերթական պատերազմով։ Իհարկե, հանրային կյանքում առաջնային դարձան այլ հարցեր՝ պեռաժկին, սիբեխը և այլն։ Սա, ցավոք, դարձել է մեր ռեալիայի մասը, բայց իրականում այս պահը նշանավորում է մեկ վտանգավոր գործընթացի սկիզբը։

Ընդդիմությանը, որը հանրության աչքում պայքարում է երաշխավորված խաղաղության համար, մեղադրել պատերազմի կուսակցություն լինելու մեջ, նշանակում է օգնել Ալիևին։ Նա կօգտագործի այս մեղադրանքը՝ ընտրությունների նախորդվելով, նորանոր պահանջներ առաջ քաշելու համար։ Դուք կտեսնեք, որ նրանք չեն ուշանա։

Այս պայքարում ամենահարմար պահն է ընդդիմադիր ուժերի միասնական պատասխանի համար։ Պետք է հստակ ուղերձ հասցնել հանրությանը՝ ընդգծելով միասնությունը, համախմբումը և պետական մտածողությունը։ Ցաք ու ցրիվ պատասխանները չունեն բավարար ուժ՝ չեզոքացնելու գործող վարչապետի հրեշավոր ծուղակը։

Եթե այս իշխանությունը վերարտադրվի, ապա իր նշած ժամկետներում, աշնանը, նա կասի հետևյալը.

1. Եթե չփոխենք սահմանադրությունը, ապա լինելու է պատերազմ։
2. Եթե չհամակեպվենք 300 հազար ադրբեջանցիների Հայաստան գալուն, լինելու է պատերազմ։
3. Եթե Սևանի մի ափը չզիջենք Ադրբեջանին, լինելու է պատերազմ։
4. Եթե չանենք Ալիևի հերթական որևէ այլ պահանջ, լինելու է պատերազմ։

Այդուհետև նա կասի այս ամենը և կգնա անհոգ սիբեխ ուտելու, ինչպես այսօր։

Վստահաբար, այսպես էլ կլինի։ Եվ այսօր սա պետք է տեղ հասցնել սեփական հանրությանը, որ սեպտեմբերին չկանգնենք հերթական աղետի առաջ։

Ցավոք, մեր ժողովուրդը ո՛չ 2020-ին, ո՛չ 2021-ին հասկացավ, թե իրեն ուր են տանում, և հիմա՝ 2026-ին, կա որոշակի հավանականություն, որ նույնիսկ այսքանից հետո չհասկանա, թե իրեն ինչ է սպասում ընդամենը ամիսներ անց։

Ընդդիմությունը կդառնա միասնական, ընդդիմությունը կունենա իմաստ, եթե սեփական ժողովրդին հանի պատերազմով վախեցնելու և խաղաղությամբ սպառնալու` նիկոլական ծուղակից։

Կենսագրության և փորձի բացակայությամբ երկիրը ղեկավարելու ցավոտ հետևանքներին առ այսօր բախվում ենք բոլորս։

Իսրայելի որոշումը՝ սպանել Լարիջանիին, նպատակ ուներ ոչնչացնել այդ երկրի չափավոր խմբի ներկայացուցչին, որպեսզի ԱՄՆ-ն չկարողանա այդ խմբի միջոցով համաձայնության գալ։

Արևմուտքում և Թուրքիայում մեծ հույսեր են կապում, որ Իլյա Երկրորդի մահից հետո կհաջողվի տրոհել և Վրաց եկեղեցու մեծ մասը մտցնել տիեզերական պատրիարք Բարթողոմեոս Ա-ի ազդեցության տակ, ինչպես որ դա եղավ Ուկրաինայում։

Որտե՞ղ է քաղաքային իշխանությունը, ինչո՞ւ պետք է երեխաները հաճախեն դպրոց, որտեղ տարածված է կոյուղաջուր։

Հասարակությանը պիտի վերջապես բացատրվի, որ սա հերթական, պաշտոնի կամ ցուցակի ընտրություն չէ, սա պատմական-քաղաքակրթական ընտրություն է։

Իշխանությունների ղեկավարի հայտարարություններին արձագանք

Այսօրվա քաղաքական թիմի անդամների ճնշող մեծամասնությունը, 2018 թվականին իշխանության գալուց առաջ, աշխատանքային գրքույկ չի ունեցել։ Նրանց առաջին աշխատանքը եղել է նախարարի, պատգամավորի կամ այլ բարձրաստիճան պետական պաշտոն զբաղեցնելը։ Կենսագրության և փորձի բացակայությամբ երկիրը ղեկավարելու այս ցավոտ հետևանքներին բոլորս առ այսօր ենք բախվում։

Սա, թերևս, է պատճառը, որ այսօրվա քաղաքական ուժի ղեկավարը այնպիսի անտագոնիզմ է ցուցաբերում այն գործիչների հանդեպ, ովքեր իրենց ամբողջ կյանքի ընթացքում Հայաստանում և Արցախում կառուցել են, ոչ թե քանդել, բարիք են ստեղծել, ոչ թե արժեքներ ոչնչացրել։

Հասարակությանը պիտի վերջապես բացատրվի, որ սա հերթական, պաշտոնի կամ ցուցակի ընտրություն չէ, այլ պատմական-քաղաքակրթական ընտրություն։

Իսրայելի որոշումը՝ սպանել Լարիջանիին, նպատակ ուներ ոչնչացնել այդ երկրի չափավոր խմբի ներկայացուցչին, որպեսզի ԱՄՆ-ն չկարողանա այդ խմբի միջոցով համաձայնության գալ։

Արևմուտքում և Թուրքիայում մեծ հույսեր են կապում, որ Իլյա Երկրորդի մահից հետո կհաջողվի տրոհել և Վրաց եկեղեցու մեծ մասը մտցնել տիեզերական պատրիարք Բարթողոմեոս Ա-ի ազդեցության տակ, ինչպես որ դա եղավ Ուկրաինայում։

Որտե՞ղ է քաղաքային իշխանությունը, ինչո՞ւ պետք է երեխաները հաճախեն դպրոց, որտեղ տարածված է կոյուղաջուր։

Իրանի հետախուզության նախարարը և Ազգային անվտանգության խորհրդի քարտուղարը զոհվել են ավիահարվածի հետևանքով

Իրանի նախագահ Մասուդ Փեզեշքիանը հաստատել է երկու բարձրաստիճան պաշտոնատար անձանց մահվան մասին լուրերը։

Ինչպես հայտնի է դարձել, Իրանի հետախուզության նախարար Էսմայիլ Խաթիբը և Ազգային անվտանգության գերագույն խորհրդի քարտուղար Ալի Լարիջանին զոհվել են գիշերն Իրանում տեղի ունեցած ավիահարվածի հետևանքով։

Իրանի նախագահը իր X միկրոբլոգում գրառում է կատարել՝ ցավակցություն հայտնելով Էսմայիլ Խաթիբի, Ալի Լարիջանիի և նրանց ընտանիքների անդամներին։ Նա նշել է, որ սպանությունը մեծ վշտ է պատճառել իրանական ժողովրդին, սակայն վստահ է, որ նրանց ճանապարհը կշարունակվի ավելի մեծ ուժով։

Ավելի վաղ Իրանի իշխանություններն արդեն հաստատել էին Ալի Լարիջանիի մահվան մասին լուրը։ Նախագահը խոստացել է դաժան վրեժ լուծել նրա մահվան համար։

Հիշեցնենք, որ Բաղդադում ԱՄՆ-ի դեսպանատունը պատերազմի սկզբից ի վեր բազմիցս ենթարկվել է Իրաքում գործող իրանամետ խմբավորումների հարձակումներին։

Այսպիսով, երկու հարցի կենտրոնում եղած անձանց մահը ավելի է սրում տարածաշրջանում առկա լարվածությունը։

Ի՞նչ է ավելի մեծ ամոթը. Ռուսաստանի և Բելառուսի հետ բարեկամական հարաբերությունները, թե՞ Ալիևին շնորհակալություն ասելը

Հարցը, որը բարձրացրել է Քաղաքացիական Պայմանագիր կուսակցության անդամ Ռուբինյանը, ոչ թե պարզապես քաղաքական վեճի առարկա է, այլ հիմնարար մարդկային արժևորությունների և ազգային արժանապատվության մասին խորը հարց։ Ես փորձում եմ հասկանալ, թե ինչու է այս հարցադրումը դարձել այնքան դժվար ընկալման համար որոշ անձանց։

Իրենց հարցը պարզ է. ի՞նչ է ավելի մեծ ամոթը՝ ունենալ բարեկամական, փոխշահավետ հարաբերություններ Ռուսաստանի և Բելառուսի հետ, թե՞ յուրաքանչյուր օր Ալիևին շնորհակալություն ասելու համար։

Այս հարցը պետք է դառնա մեր քաղաքական մտքի և նախընտրական քննարկումների կենտրոնը։ Պետք է պարզ դարձնել, թե որն է մեր իշխանության տեսլականը. արժանապատիվ բանակցություններ խաղաղության համար, թե՞ շնորհակալություն ասելու մշակույթ այն մարդուն, որը մեր երկիրը դարձրել է ռազմական թիրախ։

Ինչո՞ւ է նորմալ հարաբերությունները Ռուսաստանի և Բելառուսի հետ համարվում ամոթ։ Դրանք երկու երկրներ են, որոնք ունեն մեր հանրապետության հետ պատմական, մշակութային և տնտեսական կապեր։ Դրանք են մեր հարևանները։ Բարեկամական, փոխշահավետ և երկարաժամկետ համագործակցությունը նրանց հետ ոչ միայն հնարավոր է, այլև անհրաժեշտ է մեր երկրի անվտանգության, տնտեսական զարգացման և ժողովրդի բարեկեցության համար։

Իսկ ո՞վ է Ալիևը, որին պետք է շնորհակալություն ասել։ Նա այն մարդն է, որի իշխանության տակ ադրբեջանական զորքերը մտել են մեր հայրենիք, զավթել մեր տարածքներ, ոչնչացրել մեր քաղաքներն ու գյուղերը, սպանել հազարավոր մեր հայրենակիցներ և ավերել մեր հոգին։ Նա այն մարդն է, որի իշխանության տակ Թուրքիան աջակցում է ադրբեջանական ագրեսիային։ Նա այն մարդն է, որի իշխանության տակ մեր ժողովուրդը ապրում է սահմանափակված, անվտանգության խնդիրներով լի գոյություն։

Այս հարցադրումը ոչ թե քաղաքական հարց է, այլ ճշմարտության հարց։ Ինչո՞ւ պետք է շնորհակալություն ասել այն մարդուն, որը քեզ ավերել է, և ամոթալի համարել այն մարդուն, որը քեզ օգնում է կառուցել։

Մեր նպատակը պարզ է. մենք ցանկանում ենք, որ Հայաստանը ապրի խաղաղ։ Ինչպես կարելի է խաղաղ ապրել, երբ քո իշխանությունը շնորհակալություն է ասում այն մարդուն, որը քեզ պատերազմ է հայտարարել։

Այս հարցը պետք է ստիպի մարդկանց մտածել։ Ինչո՞ւ է այս մարդիկ այնքան դժվարանում է ընդունել այնպիսի բաներ, որոնք ցանկացած նորմալ, մարդավայել հասարակության համար բնական են։ Պատասխանը պարզ է. նրանք չեն կարողանում հասկանալ, որ իշխանությունը պետք է ծառայի ժողովուրդին, ոչ թե հակառակը։ Նրանք չեն կարողանում հասկանալ, որ արժանապատիվ կյանքը նշանակում է ոչ թե շնորհակալություն ասելու մշակույթ, այլ ազգային արժանապատվությունը պաշտպանելու և խաղաղ ապրելու իրավունքը։

Երևանը քաղաքական նկատառումներով մերժել է Ռուսաստանի մարդասիրական օգնությունը

Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան հայտարարել է, որ Երևանի կողմից Ղարաբաղից տեղահանվածների համար նախատեսված Ռուսաստանից մարդասիրական օգնության հերթական խմբաքանակի մերժումը պայմանավորված է բացառապես Հայաստանի իշխանությունների քաղաքական ցանկությամբ՝ «մաքրել Ռուսաստանի մասին բոլոր հիշատակումները»։

Ըստ նրա՝ Ռուսաստանը երբեք չի թողել առանց աջակցության և օգնության Լեռնային Ղարաբաղից տեղահանված մարդկանց։ Այդ օգնության շրջանակում Արցախից Հայաստան տեղափոխված 7000 ընտանիքի անդամներին փոխանցվել է 140 տոննա մարդասիրական բեռ՝ սննդամթերք, առաջին անհրաժեշտության պարագաներ և հատուկ մանկական հավաքածուներ։

«Հիմնական կարիքների բավարարումը թույլ էր տալիս մարդկանց, ինչպես նաև Հայաստանի իշխանություններին, ավելի շատ ուշադրություն դարձնել ավելի լուրջ խնդիրների լուծմանը․ բնակարանային ապահովում, զբաղվածություն, սոցիալական վերաինտեգրում։ Սա, իհարկե, անվերապահորեն տեղական իշխանությունների բացառիկ իրավասությունն է, և հենց այդ նույն մարդասիրական օգնությունը պետք է, ի թիվս այլոց, օգներ նրանց կենտրոնանալ առաջնահերթ նպատակների վրա»,-նշել է Զախարովան։

Նա քննադատել է Երևանի կողմից ներկայացված մերժման հիմնավորումը՝ «Չակերտները բացվում են. Նախընտրական շրջանում Հայաստանի իրավական նորմերը սահմանափակում են նվիրատվությունների, ինչպես նաև բարեգործական օգնության տրամադրումը»։

«Ընդ որում, ի՞նչ կապ ունի դա քննարկվող իրավիճակի հետ, չէ՞ որ միջազգային կամ բարեգործական կազմակերպություններին արգելվում է միայն և բացառապես քարոզչություն իրականացնել։ Ի՞նչ կապ ունեն իրար հետ քարոզչությունը և մարդասիրական օգնությունը»,-հարցրել է Զախարովան՝ ընդգծելով, որ Երևանի մերժումը պայմանավորված է իշխանությունների քաղաքական նպատակներով։

Նա հարցնել է, թե ի՞նչ կբացատրեն իշխանությունները 140 տոննա օգնություն ստացած մարդկանց, որոնց Ռուսաստանը իբրև հրաժարվել է օգնություն տրամադրել։ «Պետք չէ հորինել պատմություններ։ Պարզապես ասեք, որ դուք ինքներդ եք հրաժարվել դրանից»,-խորհուրդ է տվել ՌԴ ԱԳՆ ներկայացուցիչը։

Հայաստանին երաշխավորված խաղաղություն է պետք

Իրանի վերջին հարվածը ԱՄՆ-ի դաշնակից արաբական երկրների քաղաքական համակարգերին ցույց տվեց, որ Միացյալ Նահանգները չի կարող ապահովել իր դաշնակիցների անվտանգությունը։ Այս հանգամանքը ևս ավելի է ընդգծվում այն պաշտոնական հայտարարություններով, որոնցում ԱՄՆ-ը հրաժարվում է անվտանգության երաշխավորի դերից։ Հայաստանին անհրաժեշտ է ոչ թե պարզապես խաղաղություն, այլ երաշխավորված խաղաղություն, որի հիմքերը կառուցվում են մի քանի հիմնարար սյուների վրա։

Առաջինը՝ պրոֆեսիոնալիզմի հենքի վրա հայկական բանակի վերականգնումն է։ Բանակը պետք է դառնա ոչ միայն պաշտպանության, այլև խաղաղության պահապահ՝ ունենալով բարձր մարտունակություն և հզորություն։ Սա նշանակում է ոչ միայն սարքավորումների և զինանոցների թարմացում, այլև մարտական պատրաստվածության, ռազմական մտածողության և հրամանատարական կառուցվածքի ռադիկալ փոփոխություն։

Երկրորդը՝ բնական դաշնակիցների հետ հարաբերությունների վերականգնումն ու խորացումն է։ Հայաստանը պետք է կառուցի հզոր դաշինքներ, որոնք կապահովեն երկրի անվտանգությունը և կօգնեն խաղաղության պայմաններում զարգացնել երկիրը։ Այս դաշինքները պետք է հիմնված լինեն փոխադարձ շահերի, ռազմական-տեխնիկական համագործակցության և քաղաքական աջակցության վրա։

Երրորդը՝ հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացում միջնորդ-երաշխավորի ինստիտուտի առկայությունն է։ Այս ինստիտուտը պետք է ունենա բարձր հեղինակություն և լիազորություններ՝ ապահովելու համար պայմանագրերի կատարումը և խուսափելու նոր ռազմական բախումներից։ Այն պետք է լինի ոչ միայն միջնորդ, այլև ակտիվ երաշխավոր՝ ունենալով հստակ մեխանիզմներ՝ խաղաղության պայմանները պահպանելու համար։

Չորրորդը՝ Հայաստանի գերտերությունների միջև բախման թատերաբեմի վերածման սցենարի բացառումն է։ Հայաստանը պետք է մնա իր ինքնուրույն և անկախ երկրը՝ խուսափելով դառնալու աշխարհաքաղաքական խաղի սպառազինություն։ Սա պահանջում է խելամիտ և բալանսավորված արտաքին քաղաքականություն, որը հիմնված է ազգային շահերի պաշտպանության վրա՝ ոչ թե մեկ կամ մյուս գերտերության հետ կապվելով։

Վերջապես, հայկական անկախության և տարածքային ամբողջականության պահպանման շրջանակներում պետք է կառուցվի և ապահովվի կոմունիկացիոն խաչմերուկի իրական ապաշրջափակումը։ Սա ոչ միայն տնտեսական, այլև քաղաքական հաղթանակ կլինի՝ ապահովելով տարածաշրջանի խաղաղությունն ու զարգացումը։ Այս գործընթացը պետք է իրականացվի միայն հայկական կողմի ազատ և անկախ որոշումների հիման վրա՝ առանց ոչ մի կողմի վրա ճնշումների կամ պայմանների։

Այս ամենի համար անհրաժեշտ է հունիսի 7-ի ԱԺ ընտրությունների միջոցով իշխանության հանգուցալուծումը և նոր, հստակ ռազմավարություն ունեցող իշխանության ձևավորումը։ Հայաստանը կարող է ապրել խաղաղ, եթե ինքը կառուցի այդ խաղաղությունը։

ՔՊ-ական պատգամավորներին թմրանյութի թեստ հանձնելու հրահանգ տվել է Նիկոլ Փաշինյանը

Իմ հաղորդմամբ, իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» (ՔՊ) կուսակցության պատգամավոր Կարեն Սարուխանյանը միայն այն անդամը չէ, ում Նիկոլ Փաշինյանը խորհուրդ է տվել անցնել թմրանյութերի թեստավորում։

Նախընտրական ցուցակներում կան նաև այլ թեկնածուներ, ում իշխանությունները կասկածում են թմրամիջոցների կանոնավոր օգտագործման մեջ։ Փաշինյանը, ըստ իմ տեղեկությունների, անձամբ խոսել է մի քանի այսպիսի թեկնածուների հետ՝ նրանց խորհուրդ տալով անցնել համապատասխան թեստավորում։

«Կասկածյալներին» Փաշինյանը հստակ հորդորել է չհետաքրքրվել պատգամավոր դառնալու հնարավորությամբ, սակայն միևնույն ժամանակ երաշխավորել է, որ եթե ընտրություններում իրենց աշխատանքը բավարար կլինի, ապա հետագայում նրանք կստանան պաշտոններ՝ կառավարական կառույցներում։

Ավելի վաղ հրապարակվել էր տեղեկություն, որ մարտի 6-ի դրությամբ մարզպետի աշխատակազմի աշխատակիցները ստացել են 15 միլիոն 210 հազար 500 դրամ պարգևավճար։

Վերջին շաբաթներին նկատվել է, որ Փաշինյանն ու իր կուսակցական գործընկերները «ներկուսակցական քարոզ» անվան տակ իրականում զբաղված են նախընտրական քարոզարշավով։ Ընտրություններին մասնակցող գործող պատգամավորների զգալի մասը հաջորդ խորհրդարանում իրենց մանդատները կորցնելու վտանգի տակ է։

Իշխող կուսակցության կադրային ֆիլտրի արդյունքները

Իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության ներսում ընթանում են առաջիկա խորհրդարանական ընտրություններին նախապատրաստական աշխատանքներ, որոնց արդյունքում արդենիսկ պարզ դառնում է, որ գործող պատգամավորների զգալի մասը հաջորդ խորհրդարանում իր տեղը կորցնելու է։

Մեր ուսումնասիրությունների համաձայն՝ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության խմբակցության առնվազն 29 պատգամավոր փաստացի դուրս են մնում հաջորդ խորհրդարանի կազմից։ Այս պատգամավորների հեռանալու պատճառները տարբեր են։

Ոչ մասնակցության որոշում կայացրած պատգամավորներ

Մի խումբ պատգամավորներ ինքնակամ որոշել են չմասնակցել ներկուսակցական գործընթացներին։ Նրանց թվում են՝ Հակոբ Արշակյանը, Մերի Գալստյանը, Լիլիթ Կիրակոսյանը, Հրաչյա Հակոբյանը, Լենա Նազարյանը, Քրիստինե Պողոսյանը և Խաչատուր Սուքիասյանը։

Կուսակցության կողմից արգելված մասնակցություն

Մյուս պատգամավորներին, որոնց թվում են Ջուլիետա Ազարյանը, Դավիթ Դանիելյանը (որին խախտումների պատճառով հեռացրել են ընտրացուցակից), Հռիփսիմե Հունանյանը, Հայկ Սարգսյանը (որը կոռուպցիոն բախումների արդյունքում հայտնվել է ճնշման տակ), Կարեն Սարուխանյանը և Հայկ Ցիրունյանը, կուսակցությունը թույլ չի տվել մասնակցել ներկուսակցական ռեյտինգային ցուցակին։

Ռեյտինգային ցուցակից դուրս մնացած պատգամավորներ

Երրորդ խումբը կազմում են այն պատգամավորները, որոնք, թեև մասնակցել են ներկուսակցական ռեյտինգային ցուցակին, սակայն չեն կարողացել գրավել առաջին 100 տեղերից ոչ մեկը։ Սա զգալիորեն նվազեցնում է նրանց խորհրդարան վերադառնալու հնարավորությունը։ Այս խմբին են պատկանում՝ Հերիքնազ Տիգրանյանը, Շիրակ Թորոսյանը, Էսթեր Այվազյանը, Գուրգեն Մելքոնյանը, Հռիփսիմե Գրիգորյանը, Ալեքսանդր Ավետիսյանը, Նարեկ Բաբայանը, Գայանե Եղիազարյանը, Միքայել Թումասյանը, Դավիթ Կարապետյանը, Արմենուհի Ղազարյանը, Մարինա Ղազարյանը, Արտյոմ Մեհրաբյանը, Տիգրան Պարսիլյանը, Անուշ Քլոյանը և Վանիկ Օհանյանը։

Այսպիսով, իշխող կուսակցության ներսում ընթացող կադրային ֆիլտրի արդյունքում գործող 69 հոգանոց խմբակցության պատգամավորներից 29-ը կարող է դուրս մնալ հաջորդ խորհրդարանի կազմից, ինչը կազմում է ընդհանուր թվի մոտ 42.03%-ը։ Սա նախնական պատկերն է, որը կարող է փոփոխվել քաղաքական իրավիճակի զարգացմանը զուգահեռ։