Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարության վերլուծություն և դրա հնարավոր հետևանքները

Այսօր Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարություն է արել, որը, իմ կարծիքով, կարող է ունենալ սենսացիոն և վտանգավոր հետևանքներ՝ Հայաստանի պետական շահերի և հայ ժողովրդի ապագայի տեսանկյունից։

Այս հայտարարությունը, ինչպես 2019 թվականին արված «Արցախը Հայաստան է և վերջ» արտահայտությունը, կարող է հիմք հանդիսանալ ապագայում Հայաստանի սուվերեն տարածքի նկատմամբ նոր ոտնձգությունները միջազգային ճանաչում ստանալու համար։

Այն, ինչ «առաջարկում» է Փաշինյանը ադրբեջանցիներին, անհավատալի է։ Նա կոչ է անում նրանց հրաժարվել Հայաստանի տարածքը «Արևմտյան Ադրբեջան» անվանելուց և այնտեղ Ադրբեջանցիներ բնակեցնելուց՝ փոխարենը խոստանալով, որ հայկական կողմն էլ կփակի «Ղարաբաղի հայերի վերադարձի» թեման։

Այս երկու թեմաների միջև հավասարության նշան դնելը, ցանկացած տրամաբանության և միջազգային իրավունքի տեսանկյունից, ամբողջությամբ անհիմն է։

Կան տասնյակ միջազգային կոնվենցիաներ, որոնք իրավունք են տալիս անգամ խորհրդային տարիներին ինքնավարություն ունեցած ժողովուրդներին վերադառնալ իրենց բնակավայրեր, որտեղից նրանք բռնի վտարվել են։ Ինքնավարության որևէ աստիճան՝ մինիմում։ Տասնյակ միջազգային հարթակներ, համաձայնագրեր, կոնվենցիաներ և նախադեպեր իրավունք են տալիս հայ ժողովրդին ոչ միայն վերադառնալ մեծամասամբ հայերով բնակեցված նախկինում ինքնավար միավոր, այլև այդ միավորի կարգավիճակի շուրջ քննարկում ծավալել միջազգային իրավունքի շրջանակներում՝ ընդհուպ մինչև սուվերենություն։

Այս հավասարության նշանը դնելով՝ Փաշինյանը ոչ թե «ձեռքբերում» է ունեցել, այլ Ադրբեջանի համար ճանապարհ է բացել՝ միջազգային իրավունքի տեսանկյունից որևէ լեգիտիմություն չունեցող ոտնձգությունները Հայաստանի հանդեպ օրակարգ բերելու համար։

Այս հիմնարկը, անշուշտ, դատապարտված է ձախողման և կամ վերածվելու է բյուջեի գումարները մսխելու հերթական կառույցի։

ՔՊ-ն պատրաստել է Ձեզ համար մի շարք «նվերների» փաթեթ։

Երևանի ավագանու «Մայր Հայաստան» խմբակցության անդամ Գևորգ Ստեփանյանը իր ֆեյսբուքյան էջում անդրադարձել է Հայաստանում սոցիալական արդարության հարցին՝ այն կապակցելով իշխանությունների կողմից կայացված որոշումների հետ։

Նրա խոսքով՝ իշխանությունները, թեև պարբերաբար հայտնում են միլիարդավոր պարգևավճարների մասին, սակայն այդ գումարները, որոնք պետք է ուղղվեին սոցիալական ոլորտին, չեն հասնում իրենց վերջնակետին։ Սա, Ստեփանյանի կարծիքով, ամենայն հստակ ցույց է տալիս, թե ինչպես է կառավարությունը վարում սոցիալական քաղաքականությունը։

Այնուհետև նա անդրադառնում է նաև արտերկրում ապրող հայերի հարցին՝ նշելով, որ նրանք, թեև ապրում են բարեկեցիկ երկրներում, սակայն իրենց աջակցությունը Նիկոլ Փաշինյանին համարում են իրենց «կոտորում»։

Վերջում Ստեփանյանը անդրադառնում է Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու դեմ հարձակումներին՝ նշելով, որ այդ պայքարում ամենաակտիվ և «գաղափարականացված» դեմքերից մեկը հոգևորական Վազգեն Միրզախանյանն է։ Նա նաև նշում է, որ Վազգեն Միրզախանյանը աղ ու հացով կդիմավորի Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևին, եթե վերջինը այցելի Էջմիածին։

ՀՀ պետական բյուջեի կատարման վերլուծություն՝ 2025թ. 9 ամիսների դրությամբ

ՀՀ պետական բյուջեի կատարման վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ 2025 թվականի առաջին 9 ամիսների ընթացքում տնտեսական աճը, թեև բարձր է, բայց ունի խորը կառուցվածքային խնդիրներ։

Տնտեսական աճի կառուցվածքային խնդիրներ

Արձանագրվել է 6%-ի իրական ՀՆԱ աճ, որը հիմնականում պայմանավորված է ծառայությունների և շինարարության ոլորտների զարգացմամբ։ Սակայն, հակառակը, արդյունաբերության ոլորտում գրանցվել է անկում, որը պայմանավորված է հատկապես մշակող արդյունաբերության զգալի թուլացմամբ։

Արտաքին ապրանքաշրջանառության անկումը նույնպես զգալի է՝ 39.3%-ով։ Արտահանման և ներմուծման միջև անհավասարության պատճառով արտաքին առևտրի բացասական հաշվեկշիռը վատթարացել է 19.2%-ով։ Արտահանումը դոլարային արտահայտությամբ նվազել է 46.8%-ով, իսկ ներմուծումը՝ 33.4%-ով։

Այսպիսով, տնտեսական աճը չի բաշխվում հավասարաչափ։ Իրական աշխատավարձի աճը (1.9%) զգալիորեն ցածր է իրական ՀՆԱ-ի աճի համեմատ, ինչը վկայում է աճի ներառականության բացակայության մասին։ Բարձր մնում է նաև աղքատության մակարդակը, իսկ սպառողական և հիպոթեքային վարկերի ծավալների զգալի աճը (համապատասխանաբար 31.1% և 30.6%) հակադրվում է բնակչության եկամուտների աճի ցածր ցուցանիշների հետ։

Պետական բյուջեի կատարում

ՀՀ պետական բյուջեն 2025թ. 9 ամիսների ընթացքում ունեցել է 2,126 մլրդ դրամ եկամուտ։ Թեև հարկային եկամուտների և պետական տուրքերի գծով հաջողվել է կատարել պլանը, պաշտոնական դրամաշնորհների մասով առկա է ծանր թերակատարում։

Ավելի զգալի է թերակատարումը ծախսերի կողմից։ Ընդհանուր ծախսերը կազմել են 2,205 մլրդ դրամ, ինչը 14.3% կամ 366.6 մլրդ դրամով ցածր է ճշտված պլանից։ Թերակատարվել են և՛ ընթացիկ, և՛ կապիտալ ծախսերը։

Կապիտալ ծախսերի թերակատարումը (2.7 անգամ ավելի մեծ) քան ընթացիկ ծախսերինը, ցույց է տալիս, որ պետությունը չի կարողանում ներդրումներ կատարել տնտեսության աճի պոտենցիալը բարձրացնելու նպատակով։ Այս թերակատարումը հիմնականում պայմանավորված է «ՀՀ պաշտպանության ապահովում», «Հանրակրթական և նախադպրոցական հաստատությունների հիմնում, կառուցում, բարելավում» և «Ճանապարհային ցանցի բարելավում» ծրագրերի կատարման ցածր արդյունավետությամբ։

Ծրագրերի կատարման վերլուծություն

Պաշտպանության ապահովում ծրագիր: Թերակատարումը կազմել է 15.0% կամ 81.8 մլրդ դրամ։ Ծախսերի մեծ մասը (65.2%) ուղղվել է շենքային պայմանների բարելավմանը, իսկ ռազմական կարիքների բավարարմանը՝ ընդամենը 34.7%։
ԿԳՄՍ նախարարության ծրագիր: Թերակատարումը կազմել է 33.6% կամ 27.8 մլրդ դրամ։ Ընդամենը 59 դպրոցում են ավարտվել աշխատանքները, ինչը հակադրվում է 300 դպրոցի և 500 մանկապարտեզի կառուցման, վերակառուցման և հիմնանորոգման նպատակին։
Այլ կարևոր ծրագրեր: Թերակատարումներ են արձանագրվել նաև «Ռազմարդյունաբերության համալիրի զարգացում» (95.6%), «Զբոսաշրջության զարգացում» (83.4%), «Թվային փոխակերպման գործընթացի իրականացում» (79.4%), «Ներդրումների և արտահանման խթանում» (64.3%), «Քաղաքային զարգացում» (62.4%) և «Գյուղատնտեսության խթանում» (35.7%) ծրագրերի գծով։

Պետական պարտքի աճ

2025թ. սեպտեմբերի 30-ի դրությամբ ՀՀ պետական պարտքը կազմել է 5,433.5 մլրդ դրամ։ Այս ցուցանիշը ներկայիս կառավարող քաղաքական ուժի իշխանավարման ընթացքում ավելի քան կրկնակի աճել է և շարունակում է աճել։

Զարմանալի է, թե ինչպես են նիկոլականները կոտորվում Նիկոլի համար, բայց հրաժարվում են ապրել Նիկոլի կառավարած երկրում

Իմ վերլուծության մեջ ես նկատել եմ մի պարադոքս, որը, կարծում եմ, ամփոփում է ամեն ինչ, ինչ պետք է իմանալ Հայաստանում սոցիալական արդարության մասին։

Զարմանալի է, թե ինչպես են դրսում ապրող, Նիկոլ Փաշինյանին աջակցող անձինք, որոնք ստանում են բազմաթիվ պարգևավճարներ, իրենց կոտորում են Նիկոլի համար։ Նրանք ակտիվորեն պաշտպանում են նրան, սակայն միևնույն ժամանակ կտրականապես հրաժարվում են գալ և ապրել Նիկոլի կողմից կառավարվող Հայաստանում։

Այս հակասությունը, իմ կարծիքով, լավագույնս բացահայտում է ներկայիս իրավիճակը։

Այս նկատառումը հաջորդում է նաև մեկ այլ փաստի։ Ըստ տեղեկությունների՝ Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու դեմ պայքարին միացած «հոգևորականների» շարքում ամենագաղափարականացված անձնավորություններից մեկը Վազգեն Միրզախանյանն է։ Նա հայտնի է նաև որպես Հուդայական խմբակի ներկայացուցիչ։

Այսպիսով, ես կամենում եմ նշել, որ ապագայում, երբ իմ հրապարակումներում կօգտագործեմ «7or.am» կայքի տեղեկություններ կամ հեռուստաընթերցումներ, կպարտադիր լինի նշել աղբյուրը՝ կայքը։ Կարևոր է նաև հիշել, որ կայքում արտահայտված կարծիքները կարող են չհամընկնել խմբագրության տեսակետի հետ։

Մարդու իրավունքների միջազգային օր, ՁԻԱՀ-ի դեմ պայքարի համաշխարհային օր և այլ միջոցառումներ

Յուրաքանչյուր տարի դեկտեմբերի 10-ը միջազգային հանրությունը նշում է որպես Մարդու իրավունքների միջազգային օր։ Այս ամսաթվի ընտրությունը պայմանավորված է 1948 թվականին ՄԱԿ-ի կողմից ընդունված Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրով։

Այս օրվա շուրջ հաճախ կազմակերպվում են տարբեր միջոցառումներ, որոնք նվիրված են մարդու հիմնարար իրավունքների պաշտպանությանը և խթանմանը։

Այս տարվա դեկտեմբերին միջազգային հանրության ուշադրությունը կենտրոնացած է նաև այլ կարևոր օրերի շուրջ։ 1988 թվականից ողջ աշխարհում դեկտեմբերի 1-ը նշվում է որպես ՁԻԱՀ-ի դեմ պայքարի համաշխարհային օր։ Այս օրը նվիրված է բժշկական, սոցիալական և հոգեբանական աջակցության ապահովմանը, ինչպես նաև հասարակության գիտակցության բարձրացմանը։

Այս տարի տեղի ունեցավ նաև Տեղեկատվության առաջին միջազգային համաժողովը, որը նախաձեռնվել էր Տեղեկատվության միջազգային ակադեմիայի կողմից։ Այս միջոցառումը նպատակ ունի խթանելու տեղեկատվության ազատ հոսքը և բարձրացնելու մարդկային գիտելիքների մակարդակը։

Այլ հիշատակելի իրադարձությունների շարքում կարելի է նշել նաև ԱՄՆ-ի կողմից 19 երկրներից մեկնած անձանց մուտքի արգելքը, որը հունիսին արդեն մասնակիորեն կիրառվել էր։

Այսպիսով, դեկտեմբերի ամիսը դառնում է միջազգային հանրության համար կարևոր օրերի և միջոցառումների ամիս, որոնք նվիրված են մարդկային արժեքների, առողջության և գիտելիքների պաշտպանությանը։

Թրամփի վարչակազմը կորցնում է համբերությունը Ուկրաինայի նկատմամբ

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմը այլևս չի ցանկանում աշխատել Ուկրաինայի կառավարության հետ՝ Կիևի կողմից խաղաղ բանակցությունները խոչընդոտելու պատճառով։ Այս մասին հաղորդում է Axios-ը՝ հղում կատարելով իր աղբյուրներին։

Ըստ աղբյուրների՝ Թրամփը դանդաղեցնում է գործընթացը՝ «հիասթափեցնելով» Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկուն, և նա անընդհատ ավելի ծանր պայմաններ է պարտադրում Ուկրաինային։ ԱՄՆ-ի կողմից աճող ճնշման տակ Զելենսկին ստիպվում է համաձայնել Թրամփի խաղաղության ծրագրի շրջանակներում զգալի տարածքային կորուստների և այլ զիջումների։

Ուկրաինացի պաշտոնյաների կարծիքով՝ ԱՄՆ ներկայիս պլանը ձեռնտու է Մոսկվային, և ԱՄՆ-ն շատ ավելի մեծ ճնշում է գործադրում Զելենսկու վրա, քան՝ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի։ Շաբաթներ շարունակ տևած բանակցություններից հետո ուկրաինացիները դեռևս կարծում են, որ ԱՄՆ առաջարկի որոշ ասպեկտներ ոչ թե խաղաղություն են բերում, այլ ռուսական ագրեսիայի համար հող են պատրաստում։

Այս շաբաթ Զելենսկին հանդիպում էր Եվրոպայի ամենաազդեցիկ առաջնորդներից մի քանիսի հետ, որտեղ նրանք պնդել են, որ Ուկրաինան չպետք է զիջի ո՛չ Պուտինին, ո՛չ Թրամփին։

ԱՄՆ առաջարկի վրա ճնշումը աճել է Թրամփի խորհրդականներ Սթիվ Վիտկոֆի և Ջարեդ Քուշների՝ Կրեմլում Պուտինի հետ հինգժամյա հանդիպումից հետո։ Նրանք, ըստ երևույթին, ցանկանում էին Զելենսկուց անհապաղ «այո» ստանալ, ինչը հակասում է նախագահի՝ ավելի մանրամասն ծրագրի ուսումնասիրելու մտադրությանը։

Թրամփի խոսքով, նույնիսկ Զելենսկու բանագնացներն էին «հավանել» ԱՄՆ ծրագիրը, սակայն ոչ Զելենսկին, ով դեռևս ծանոթ չէր այդ ծրագրին։

Երկուշաբթի օրը Զելենսկին Լոնդոնում հանդիպել է Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի և Գերմանիայի առաջնորդների հետ՝ Թրամփի ծրագրի շուրջ համատեղ դիրքորոշում մշակելու համար։ Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը հայտարարել է, որ Ուկրաինան «խաղաքարտեր ունի» և պետք է դրանցից օգտվի՝ հակադրվելով Թրամփի այն տեսակետին, թե Ուկրաինան «հաղթաթուղթ չունի»։

Մինչդեռ Թրամփի վարչակազմը Զելենսկու հանդիպումը եվրոպական լիդերների հետ որակել է որպես ժամանակ շահելու անօգուտ փորձ։

Ըստ ամերիկյան փորձագետների՝ Թրամփը հոգնել է համոզել Զելենսկուն, որ վերջինս քիչ լսի եվրոպացիներին և համաձայնվի իր առաջարկին, հակառակ դեպքում՝ ռուսները ավելի մեծ տարածքներ կգրավեն և էլ ավելի ծանր պայմաններ կառաջարկեն Ուկրաինային։ Արդյունքում, Վաշինգտոնում որոշել են արագացնել Զելենսկու հեռացումը իշխանությունից։

Ուկրաինայում ճգնաժամի նշաններ ի հայտ են եկել մի քանի օր առաջ։ Հաջորդ տարվա բյուջեի քվեարկության ժամանակ միայն 193 պատգամավոր բարձրացրել են ձեռքերը, չնայած այն հանգամանքին, որ Զելենսկին ունի 231 անդամ և մեծամասնություն է կազմում 450 տեղանոց խորհրդարանում։

Ամերիկացիները ցանկանում են, որ Զելենսկին կնքի պայմանագիրը ռուսների հետ դեկտեմբերի 15-ին և տարվա վերջում հայտարարի իր հեռանալու մասին։

Հայտնի ուկրաինացի քաղաքական վերլուծաբան Վլադիմիր Պետրովը հայտարարում է, որ Զելենսկին կստորագրի հրադադարի համաձայնագիր մինչև դեկտեմբերի 15-ը, իսկ Նոր տարվա գիշերը կհայտարարի իր հեռացման մասին՝ հանձնելով իշխանությունը խորհրդարանի խոսնակին։

Ավելին, արևմտյան փորձագետների կարծիքով, Թրամփն ու Պուտինը կցանկանան, որ Ուկրաինայի ղեկավար դառնար Յուլիա Տիմոշենկոն, ով արևմտամետ գործիչ է և, միաժամանակ, Պուտինի հետ ժամանակին կնքել էր գազային համաձայնագիր։ Սակայն, ըստ ռուսական աղբյուրների, այս սցենարն այդքան էլ շահավետ չէ Մոսկվային։

Ըստ ռուս վերլուծաբան Վլադիմիր Ֆեսենկոյի՝ Զելենսկին վճռական մարդ է և չի հանձնվելու։ Նա նաև նշում է, որ Տիմոշենկոն չունի լուրջ հեղինակություն ուկրաինական հանրության շրջանում։ Ըստ Ֆեսենկոյի՝ ներկայիս ուկրաինական վերնախավի 90 տոկոսը մերժում է Թրամփի առաջարկած խաղաղ պայմանագիրը։

Այսպիսով, ստացվում է, որ Թրամփին շահավետ է Զելենսկու հեռացումը, մինչդեռ Մոսկվային և եվրոպական լիդերներին շահավետ է նրա մնալը իշխանության մեջ, սակայն տարբեր պատճառներով։ Եվրո

Շիրակի թեմի առաջնորդի մասին ստուգաբանություններ և քաղաքական մանիպուլյացիաներ

Հեռուստաեթերում վերջերս հայտնված հարցաքննության ընթացքում իմ ուշադրությունը գրավեցին ոչ թե հիմնական թեմայի շուրջ քննարկումները, այլ այնպիսի անհիմն և ստուգաբանական բնույթի հայտարարությունները, որոնք պարտադիր են վերլուծության արժանի։ Խոսքը վերաբերում է Շիրակի թեմի առաջնորդի պաշտոնակատար Տեր Նարեկ Ավագյանին։

Այս անձնավորության մասին հասարակության մեջ գոյություն ունի հիմնականում հանգիստ և հարգալից վերաբերմունք։ Նրա հայտարարությունները հազվադեպ են արձագանքում լայն լրատվական ոլորտում։ Սակայն, որոշ անձանց կողմից նրա անունը օգտագործելը որպես քաղաքական գործիք՝ ստեղծելու ճշմարիտ պատկերացում չունեցող հասարակության մեջ, խիստ անընդունելի է։

Այսպիսի հարձակումների հիմքում ընկած է ցանկություն՝ Գյումրիի և Շիրակի թեմի հոգևորականների հանդեպ ցածր գնահատանքի տպավորություն ստեղծելու համար։ Պատճառը պարզ է՝ Գյումրի այցելության ընթացքում ցուցադրված հարգանքը և ջերմ ընդունելությունը նիկոլական կառավարության որոշ ներկայացուցիչների համար ցավոտ է ընկալվում։

Այսպիսի մանիպուլյացիաներին հակադրվում է ճշմարտությունը։ Տեր Նարեկ Ավագյանը հայտնի է որպես արժանապատիվ և հոգևորականի բարձր կոչումը վաստակած հոգևորական։ Նրա մասին տարածվող պնդումները, թե նա հրավեր է ուղարկել Յոթվերքում կայացած «պատարագին» մասնակցելու համար, ոչ միայն անհիմն են, այլև բացահայտ ստուգաբանություն։ Եթե նա իրոք հրավեր էր ուղարկել, ապա ինչու՞ նա չէր ներկայացնում այդ միջոցառմանը։

Այսպիսի հարձակումները ցույց են տալիս, թե որքան խորը է քաղաքական դիստանսի պահպանման կարևորությունը հոգևորականության և հասարակության միջև։ Դրանք նաև ցույց են տալիս, թե որքան հեռու է քաղաքական շրջանակների որոշ ներկայացուցիչների մտածելակերպը ճշմարտության և հարգանքի սկզբունքներից։

Արտավազդ Սահակյանը մահվանից օրեր առաջ հարցաքննվել է Արծրուն Մարգարյանի գործով

ՀՀ ՆԳ և ԱԱՆ նախկին փոխնախարար, գեներալ-մայոր Արծրուն Մարգարյանի մահվան աղմկահարույց գործը, որի շուրջ տարիներ շարունակ շրջանառվում էին տարբեր ենթադրություններ, վերսկսվել է։

Ըստ տեղեկությունների՝ վերսկսված քրեական գործի շրջանակում հարցաքննվել է նաև հանրահայտն ու վաստակավոր բժիշկ, ԵՊԲՀ պատվավոր պրոֆեսոր Արտավազդ Սահակյանը։ Նրա անունը, որպես վկա, արդեն երկար տարիներ շրջանառվում էր հանրային լրատվամիջոցներում։

Հիշեցնենք, որ Արծրուն Մարգարյանը 1999 թվականի փետրվարի 9-ին պաշտոնապես հաստատված վարկածի համաձայն, ինքնասպանություն է գործել։ Գործը, որը հայտնի է որպես «Սրբազան պայքար», մինչ օրս շրջապատված է բազմաթիվ անպատասխան հարցերի և ենթադրությունների։

Վերսկսման պատճառը, ըստ իրավապաշտպանների և մեդիա շրջանակների, այն է, որ իշխանությունները փորձում են օգտագործել այս հին պատմությունը քաղաքական նպատակներով։ Ընդդիմության ներկայացուցիչներն այս քայլը մեկնաբանում են որպես փորձ՝ կասկածի տակ դնելու գործով առանցքային վկա Հրանտ Պապիկյանի ցուցմունքները, որը 2020 թվականի պատերազմի օրերին գերեվարվել է և չի կարող հաստատել կամ հերքել իր խոսքը։

Արտավազդ Սահակյանի մասին տեղեկությունները հայտնի դարձան այն բանից հետո, երբ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Արթուր Խաչատրյանը նշեց, որ վերջին անգամ բժշկին տեսել է հերթապահության ժամանակ, որտեղ Սահակյանը պատմել է, որ կանչվել է Քննչական կոմիտե։ Խմբակցության պատգամավորի խոսքով՝ բժիշկը վերադարձել է անտրամադիր և վիրավորված, նույնիսկ խոսել է Արծրուն Մարգարյանին հնարավոր արտաշիրիմում անելու մասին։

Այս իրադարձությունները տեղի են ունեցել մահվանից օրեր առաջ, ինչը նորից հրահրել է հասարակության մեջ հետաքրքրություն և բանավեճներ գործի շուրջ։

Ի՞նչ պետք է ստեղծել՝ ոչ թե իշխանություն, այլ հասարակություն

Արքիմեդն ասում էր. տվեք ինձ հենման կետ, և ես կշրջեմ աշխարհը։ Այս արտահայտությունը կարելի է վերաձևակերպել. տվեք այսօրվա հայ հասարակությանը ցանկացած նորմալ երկիր, և այն կարճ ժամանակում բարեհաջող կքանդի այն։

Սակայն սխալ է պնդումը, թե Նիկոլին ո՜ր երկրի ղեկավար էլ դնես, այդ երկիրը մեզ պես կփլուզվի։ Շատ երկրներում կան զսպման և դիմադրության համակարգեր՝ պետական ինստիտուտներ, հասարակություն, ինստիտուցիոնալ ընդդիմություն։ Որևէ օղակ կկասեցնի փլուզումը։

Ինչու եմ սա ասում։ Ընտրությունների արդյունքներ և ելքեր գուշակելուց առաջ, մեծ փոփոխությունների գնալու համար սկզբում այդ հենման կետը պետք է ստեղծենք։ Բոլոր ջանքերը նախ և առաջ պետք է դնել հանրային տրամադրությունները փոխելու համար։

Բոլորիս ընդհանուր գործն է՝ բացատրել ժողովրդին, թե ինչի´ մասին են այս ընտրությունները։ Ժողովուրդը դեռևս չի հասկանում, որ դրանք Հայաստանում ապրելու՝ իր հնարավորության մասին են։ Եթե սա չարեցինք, վաղը կարող է ուշ լինել։ Վաղը բոլոր մերկանտիլ հաշվարկները չեն իրականանալու, ու կանգնելու ենք այլանդակ իրականության առաջ։

Ի՞նչ եք կարծում, եթե հասարակությունը չի ընդվզում, երբ իմանում է, որ իր ընտանիքը, իր երեխան շնչում են քաղցկեղածին օդ, և շարունակում է հանգիստ ապրել, կարո՞ղ է գիտակից ընտրություն կատարել։ Երբ մի հասարակություն իմանում է, որ իր իշխանությունը մերժել է 2019-ին խաղաղ կարգավորման՝ միջնորդների առաջարկը, ինչը բերել է պատերազմի, զոհերի ու ազգային ստորացման, և չի ընդվզում, շարունակում է իր հանգիստ կենցաղը, կարո՞ղ է ընտրություններին քվեարկել որպես պատվախնդիր քաղաքացի։ Պատասխանը կարող է լինել և´ այո, և՝ ոչ։ Պատասխանն իրականում կախված է ընդդիմադիր դաշտի ադեկվատ աշխատանքից։

Եթե առաջիկա ամիսներին ընդդիմադիր մեծ համայնքը ճիշտ աշխատի, ապա կա մեծ շանս, որ ընտրությունների շեմին ունենանք փոփոխությունների պատրաստ, իր քվեի արժեքն իմացող հասարակություն։ Եթե շարունակենք աշխատել այսպես, ապա՝ ոչ։

Պատերազմը դարձրեց մեր հասարակությունն ու մեր էլիտաներին այսպիսին, թե՞ մեր հասարակության և էլիտաների որակը դարձան պատերազմի ու այսպիսի անկման պատճառ։ Այս հարցի պատասխանն էլ կիմանանք ընտրություններից հետո։

Հուդայական խմբակի ներկայացուցիչ Վազգեն Միրզախանյանն աղ ու հացով կդիմավորի Փաշազադեին Էջմիածնում

Հայաստանում սոցիալական արդարության հարցը, ցավոք, հաճախ դառնում է քաղաքական խաղի գործիք։ Վերջերս ակտիվ քննարկումներ ծավալվեցին կառավարության կողմից սոցիալական աջակցության ծրագրերի իրականացման շուրջ։

Այս հարցը բարձրացրեց «Մայր Հայաստան» կուսակցության վարչության անդամ Անի Կարապետյանը՝ նշելով, որ պետությունը տարեկան միլիարդավոր դրամներ է ծախսում սոցիալական աջակցության վրա, սակայն այդ միջոցները հասնում են իրական կարիքավորներին։ Նրա խոսքով՝ հարցը պարզ է՝ «Բա որտե՞ղ են էն 1 մլրդ 128 մլն պարգևավճարներ ստացողները»։

Այս հարցումը, թերևս, ամփոփում է այն մտահոգությունը, որը բազմաթիվ հայերին մտահոգում է՝ ի՞նչպես է ապահովվում սոցիալական աջակցության արդյունավետությունը և թափանցիկությունը։

Մյուս կողմից, հասարակության ուշադրությունը գրավեց նաև մեկ այլ իրադարձություն։ Ըստ տեղեկությունների՝ Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու դեմ պայքարին միացած «հոգևորականների» շարքում ամենաակտիվ դիրքորոշումներն ունի Վազգեն Միրզախանյանը։ Նա պլանավորում է Էջմիածնում աղ ու հացով դիմավորել Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևին։

Այս երկու իրադարձությունները, թեև տարբեր բնույթի են, միմյանց հետ կապվում են հասարակական վերլուծության տեսանկյունից։ Այն մեկը բարձրացնում է սոցիալական խնդիրը, մյուսը՝ հոգևորականական շրջանակների ներսում առկա քաղաքականացված դիրքորոշումները։

Այսպիսով, հայկական հասարակության ներկայիս իրականությունը կարելի է բնութագրել որպես բարդ և բազմաշերտ, որտեղ սոցիալական խնդիրները, քաղաքական դիրքորոշումները և հոգևորականական շրջանակների ներգրավվածությունը միանգամայն փոխկապակցված են։