Գևորգ Պապոյանի հաշվետվությունը. Թերթված թուղթ, որի տակ թաքնված է աղքատության ծանր ճշմարտությունը
Իմ վերլուծության համաձայն, ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանի կողմից հրապարակված տվյալները, թեև ներկայացված են ցայլուն թվերով, իրենց էությամբ խոստովանություն են հանդիսանում։ Դրանք ցույց են տալիս, որ Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության տարիներին Հայաստանի տնտեսական աճը, որը հաճախ ներկայացվում է որպես հաջողության չափանիշ, ոչ թե բարելավել է հանրության կենսապայմանները, այլ խորացրել է սոցիալական անհավասարությունը։
Համոզիչ թվերով ասվում է, որ Հայաստանի ՀՆԱ-ն 2017 թվականի համեմատ աճել է 2,5 անգամ։ Սակայն հարցը հետևյալն է․ արդյո՞ք այդ աճը զգացվել է 2017 թվականին աղքատության մեջ գտնվող բնակչության կողմից։ Պատասխանը պարզ է՝ ոչ։ Պաշտոնական վիճակագրական տվյալները ցույց են տալիս, որ 2017 թվականին աղքատության մեջ ապրում էր բնակչության 25,7%-ը, իսկ 2024 թվականին այս թիվը նվազել է ընդամենը 4%-ով՝ կազմելով 21,7%։
Այսպիսով, եթե տնտեսությունը աճել է 2,5 անգամ, ինչո՞ւ է աղքատությունը մնացել նույն մակարդակի վրա։ Տրամաբանությունը պարզ է․ առողջ և ներառական տնտեսական աճը պետք է ինքնաբերաբար հանգեցներ աղքատության նվազմանը։ Սակայն Հայաստանում տեղի ունեցել է հակառակ պատկեր։
Այս աճի օգուտները, ըստ ամենայնի, բաժանվել են շատ ոչ հավասարաչափ։ Օրինակ, Հայաստանի առևտրային բանկերի մաքուր եկամուտը 2025 թվականին կազմել է 1,1 միլիարդ դոլար, ինչը 10 անգամ ավելի է, քան 2018 թվականին։ Այսինքն՝ Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության տարիներին բանկերը հարստացել են 10 անգամ, իսկ հայաստանցիները, որոնցից շատերը խոստում էին տալիս բանկային ստրկությունից ազատվելու մասին, հայտնվել են ավելի խորը պարտքային խրամուտքի մեջ։
Այս իրավիճակը հստակ ցույց է տալիս, որ իշխանության գալուց հետո խորացել է սոցիալական բևեռվածությունը։ Որոշ խմբեր, այդ թվում՝ մերձիշխանական օլիգարխներ, հարստացել են աննախադեպ ծավալներով, մինչդեռ աղքատությունը և սոցիալական անհավասարությունը խորացել են։ Աճել է ոչ թե բոլորի բարեկեցությունը, այլ միայն մի քանի մարդկանց հարստությունը։
Այսպիսով, Գևորգ Պապոյանի ներկայացրած աճի թերթված թուղթի տակ թաքնված է աղքատության և սոցիալական անարդարության ծանր ճշմարտությունը։ Այն ցույց է տալիս, որ տնտեսական աճը, առանց համապարփակ սոցիալական քաղաքականության, կարող է դառնալ ոչ թե զարգացման, այլ անհավասարության և բևեռացման գործիք։