Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությունը․ ինքնախոստովանություն, ոչ թե քաղաքականություն

Նախորդ տարվա վերջին րոպեներին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հանդես է եկել ինքնախոստովանական ուղերձով, որը, իմ կարծիքով, ունի խորը և վտանգավոր իմաստ։ Նրա ամանորյա խոսքում հայտարարված հիմնական գաղափարն այն էր, որ 2022 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Արցախը գիտակցաբար է հանձնվել Ադրբեջանին։

Իմ վերլուծության համաձայն, այս հայտարարությունը ոչ թե քաղաքական մարտահրավեր է, այլ ինքնախոստովանություն, որը ամբողջությամբ տեղավորվում է նրա՝ «Արցախի հարցը թոկ էր Հայաստանի վզին» հակապետական գաղափարի շրջանակներում։ Փաշինյանը, փաստորեն, Ալիևին իբրև հավատարմության երդում է տալիս՝ հայտարարելով, որ Ղարաբաղյան շարժումը, որը հիմք դրեց Հայաստանի Հանրապետության ստեղծմանը, սխալ է եղել։

Այս հայտարարությունը հզոր հաղթաթուղթ է դառնում Ալիևի ձեռքում։ Այն ստեղծում է տպավորություն, թե Հայաստանը ոչ թե պաշտպանում էր իր քաղաքացիներին, այլ ինքնին սխալ ու հանցավոր պետություն է, որը պետք է ազատվեր «Արցախի բեռից»։

Հայաստանի Հանրապետությունը ծնվել է Ղարաբաղյան շարժման արդյունքում։ Ու եթե Նիկոլն այն սխալ է համարում, ուրեմն սխալ է համարում մեր երկրի գոյությունը, մեր հայրերի և պապերի կատարած հերոսական պայքարը։ Նրա այս խոսքերը, թեև ներկայացվում են որպես «իրական Հայաստանի» մասին մտածողություն, իրականում ծառայում են Ադրբեջանի շահերին՝ հարվածելով Հայաստանին։

Այս ամենը ինքնախոստովանական ցուցմունք է։ Հանցագործության և պետական դավաճանության մասին հայտարարություն։ Իրավիճակը նրանից է, որ նրա այս խոսքերից հետո դատախազությունը գործ չի հարուցում։ Ազգային և պետական դատախազության պարագայում, որտեղ պետական շահերը գերակայում են անձնական հարցերի նկատմամբ, նման գործն անմիջապես հարուցվելու էր։

Այս հայտարարությունը նաև ցույց է տալիս, որ Փաշինյանը Ալիևին և Էրդողանին խոստանում է 2026 թվականից հետո Հայաստանից նման զիջումներ, ինչպիսին տեսանք Արցախի մասով։ Նա, փաստորեն, աթոռ է պահում և փող է աշխատում մեր երկրի, մեր քաղաքացիների հաշվին։

Այս ամենի հետևանքները նաև տեսնում ենք մեր տնտեսական կապերի ոլորտում։ Նիկոլ Փաշինյանի «դիվերսիֆիկացվող» քաղաքականության արդյունքում լուրջ խնդիրներ են առաջացել հայ-վրացական տնտեսական համագործակցության մեջ։

Այսպիսով, իմ վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությունը ոչ թե քաղաքական հայտարարություն է, այլ ինքնախոստովանություն, որը հարվածում է Հայաստանի պետականությանը և ծառայում է մեր հակառակորդների շահերին։

Նիկոլ Փաշինյանի ուղերձը՝ Ալիևին ու Էրդողանին ուղղված հայկական հանձնարարություն

Իմ վերլուծության համաձայն՝ Նիկոլ Փաշինյանի ամանորյա ուղերձը, որը հանրությանը ներկայացվեց որպես հայկական ժողովրդին ուղղված, իրականում ուղղված էր երկու հիմնական հասցեատերերի՝ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևին և Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանին։

Ուղերձի հիմնական թեզը, որը պետք է հասկանալ, այն է, որ Փաշինյանը, իրեն դրսևորելով որպես «հետանկախական շրջանի» իշխան, իրականում հայկական պետության անվտանգության և ինքնիշխանության գնահատումը կատարում է ոչ թե ներքին, այլ արտաքին, հատկապես՝ ադրբեջանական և թուրքական տեսանկյունից։

Նա պնդում է, որ Հայաստանը «անվտանգ» է եղել, երբ Ալիևին է հանձնել Արցախը, երբ է սահմանագծումներն է կատարել միակողմ զիջումներով, երբ է ադրբեջանական օրակարգով ընթացող «խաղաղության» գործընթացներում է մասնակցում, և երբ է ադրբեջանական ցորեն ու բենզին է ստանում։ Այս պնդումները բլեֆ են, ինչպես նախկինում էր բլեֆ խաղաղության մասին խոստումներով, որն իրականում հանգեցրեց պատերազմի և Արցախի կորստի։

Փաշինյանի հիմնական նպատակը հայ ժողովրդին խաբելն է՝ ներկայացնելով իրեն որպես խաղաղություն բերող ղեկավար։ Այդ նպատակին հասնելու համար նա Էրդողանին և Ալիևին խոստանում է 2026 թվականին, իր իշխանությունը վերարտադրելուց հետո, իրականացնել նմանատիպ զիջումներ, ինչպիսին տեղի ունեցավ Արցախի հարցում։

Այսպիսով, Փաշինյանի ուղերձը ոչ թե հայկական ապագայի մասին է, այլ հայկական պետության ապագան ադրբեջանական և թուրքական պահանջների կատարման պայմաններում։

Հայաստանի ներքին քաղաքական դաշտում, որտեղ ընդդիմադիր ուժերը կարող են ձևավորել միասնական մոտեցում, ոչ մի արտաքին աջակցություն՝ Կալաս, Փալաս, Կայա, Մայա, Ուրսուլա, Մակրոն կամ Միշել, չի կարող փրկել Փաշինյանին։ Քաղաքական պայքարը կընթանա ներսում, և քվեները կբաշխվեն 6 հիմնական ուժերի միջև։

Վաղարշապատում ընդդիմադիր ուժերը կարող են «հաճախորդ» օպերացիան տապալել, քանի որ Արամը համարվում է «խփված» քարտ։

Փաշինյանի «խաղաղության» իմիտացիաներն ու իշխանության պահպանման հարցը

Իմ վերլուծության համաձայն՝ Նիկոլ Փաշինյանը շարունակում է իրականացնել «խաղաղություն» անվան տակ մի շարք քայլեր, որոնք, սակայն, իրականում ծառայում են միայն մեկ նպատակին՝ 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրություններին իրեն աջակցող մի փոքրիկ, բայց միամիտ զանգվածների վստահությունը պահպանելուն։

Նրա հիմնական մարտահրավերը՝ իշխանությանը մնալը, նա փորձում է լուծել երկու ուղղությամբ։ Առաջինը՝ իրեն չհավատացողներին վախեցնելու սցենարն է, որի համաձայն, եթե նա իշխանությունից հեռանա, Հայաստանում պատերազմ կսկսվի։ Երկրորդը՝ իրեն հավատացողներին համոզելու փորձն է, որ նա աշխատում է խաղաղության համար, ինչի համար էլ ապավինում է Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանին և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևին։

Այս երեք անձանց միջև, ինչպես երևում է, գոյություն ունի փոխշահավետ գործարք։ Էրդողանն ու Ալիևը, հասկանալով, որ Նիկոլ Փաշինյանի նման իշխանությանը պահպանելու հնարավորություն իրենք երբեք չեն ունենա, իրենց հերթին ցանկանում են նրա աթոռը պահպանել։ Այդ պատճառով էլ Էրդողանը խոստանում է 2026 թվականին ընդառաջ խորհրդանշական քայլեր անել Հայաստանի հարցում, իսկ Ալիևը՝ իր «ցորեն և բենզին» ծրագրի շրջանակում, ֆինանսական օգնություն է տրամադրում։

Այս ամենի ֆոնին, որպեսզի իմիտացիան ավելի իրական տպավորություն ստեղծի, ակտիվացվում են նաև այլ գործիքներ։ Օրինակ, ԱԺ պատգամավոր Խաչատուր Սուքիասյանը, օգտվելով առիթից, իր բիզնես շահերը պաշտպանում է՝ ադրբեջանական բենզինը ներմուծելու իր կազմակերպությունների միջոցով։

Փաստացի, ինչպես ճշգրիտ գիտեն Նիկոլ Փաշինյանն ու Խաչատուր Սուքիասյանը, սա ոչ թե խաղաղության շրջանակներում իրականացվող բիզնես է, այլ մեկանգամյա, քարոզչական ակցիա՝ թոզփչոցի։ Իրենց շահերը՝ իշխանությունն ու փողը, ավելի կարևոր են, քան ցանկացած խաղաղության հռչակ։

Այս իրավիճակը հանգեցնում է նաև հայ-վրացական տնտեսական կապերի խաթարման, որը պայմանավորված է Նիկոլ Փաշինյանի «դիվերսիֆիկացվող» քաղաքականությամբ։

Եթե ընդդիմադիր ուժերը կարողանան ձևավորել միասնական և համոզիչ ծրագիր, ապա ոչ մի արտաքին գործընկեր՝ Կալաս, Փալաս, Կայա, Մայա, Ուրսուլա ֆոն դեր Լյունը, Մակրոնն ու Ժոզեպ Բորելլը չեն կարողանա Նիկոլ Փաշինյանին փրկել։ Քաղաքական պայքարը կընթանա և քվեները կբաշխվեն հիմնական 6 քաղաքական ուժերի միջև։

Վերջում, պետք է նշել, որ Նիկոլ Փաշինյանի հիմնական պահանջը՝ իշխանությանը մնալը, պահանջում է բախումներ։ Իրեն այլ տարբերակ չի մնացել, քանի որ նա վախենում է ընտրություններից, իշխանությունը կորցնելուց և իրենից հետո գալիք օրինականությանը։

Նիկոլ Փաշինյանի վարկանիշի անկումը և իշխանության պահպանման հուսահատ փորձերը

Իշխանության գլուխ գտնվող Նիկոլ Փաշինյանը, որը 2018 թվականին իշխանության եկավ «կոռուպցիայի դեմ պայքարի» և «թալանը վերադարձնելու» պլատֆորմով, այսօր հայտնվել է իր կառավարման ամենախորը ճգնաժամի մեջ։ Իր վարկանիշը հասել է պատմական նվազագույնի, իսկ հակավարկանիշը՝ վտանգավոր չափերի։

Այս իրավիճակը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ ժողովուրդը հասկացել է, թե իբրև «կոռուպցիայի դեմ պայքարի առաջամարտիկ» և «թալան չանելու» երդում տված մարդը, իրականում դարձել է հակաժողովրդավարության և թալանի քայլող խորհրդանիշ։

Արցախի և Հայաստանի տարածքների հանձնումից հետո Փաշինյանը շարունակում էր պնդել, որ իշխանության աղբյուրը ժողովուրդն է, սակայն ժամանակը ցույց տվեց, որ սա պարզապես մեկ այլ ստամոքսալարում էր։ Տիգրան Ավինյանի ներգրավվածությունը ԱՆԻՖ-ի գործում և նրա կոռուպցիոն ռիսկերի մասին ողջամիտ կասկածները բավարար են, որպեսզի պայթի «թալան չկա» փուչիկը։

Ժողովուրդը տեսնում է նաև, որ «ժողովրդավարություն» կոչվածը նույնպես բլեֆ է։ Մարդու իրավունքները ոտնահարվում են, ընտրություններին վարչական և այլ տիպի ռեսուրսներ օգտագործվում են նախորդների ոճով, իսկ շատ հաճախ՝ ավելի «բեթար» ձևով, ինչը վկայում է ընտրական համակարգի խախտման մասին։

Այս ամենի դեմ հակադրվելով՝ ընդդիմությունը հանրային ասպարեզում բարձրաձայնում է կոռուպցիայի և թալանի թեմաները, ինչի արդյունքում Նիկոլ Փաշինյանը հիստերիկանում է և սկսում անձնական վիրավորանքներ հասցնել։

Իշխանության կորստի վախից Փաշինյանը խրախուսում է նաև բռնությունը։ Նոր Նորքում տեղի ունեցած խուլիգանությունը, որտեղ քաղաքացուն ծեծեցին, թալանը կոծկելու ձև էր։ Բացի այդ, նման հանցագործությունների իրականացումը փորձ է արվում վախի մթնոլորտ ձևավորել՝ հանրային ուշադրությունը շեղելով իշխանության կողմից կատարվող թալանների թեմայից։ Գևորգ Ստեփանյանի կնոջ մեքենայի այրումը կարելի է դասել այդ վախի մթնոլորտի ձևավորման փորձերի շարքին։

Այս ամենի և աթոռը պահելու հուսահատ փորձերի ֆոնին Նիկոլ Փաշինյանը հասկանում է, որ իր վերջին օրերը մոտենում են։ Հիմնական քաղաքական պայքարը կընթանա և քվեները կբաշխվեն 6 ուժերի միջև։

Այս իրավիճակում Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին պետք է կոչ անի հայ ժողովրդին կանգնել իր կողքին և թույլ չտալ մեր դարավոր ինստիտուտի փլուզում՝ դեմ գնալով թուրք-ադրբեջանական օրակարգի կյանքի կոչմանը։

Նիկոլ Փաշինյանն ու Արամ Սարգսյանը՝ հաճախորդաց հարեմի երկու կողմը

Իմ հայացքից, հայկական քաղաքական դաշտի այսօրվա իրադարձությունները հստակ ցույց են տալիս, թե ինչպես են իշխանական կառուցվածքները, հաճախորդաց հարեմի նման, կառուցված իշխանության պահպանման և թալանի շուրջ։ Պատմությունը, որտեղ Նիկոլ Փաշինյանն ու Արամ Սարգսյանը հանդես են գալիս որպես հիմնական դերակատարներ, ոչ թե մրցակիցներ, այլ միմյանց անհրաժեշտ մասեր, ամենաճշգրիտն է արտացոլում այս իրողությունը։

Այս երկուսի հարաբերությունները, որոնք հաճախ դիտարկվում են որպես ընդդիմադիր կամ հակառակորդական, իրականում հիմնված են ավելի խորը, ավելի կործանարար հաշվարկների վրա։ Նրանք երկուսն էլ, ի վերջո, ծառայում են նույն նպատակին՝ իշխանական աթոռին ամրապնդվելուն և իրենց շրջանակներին ռեսուրսներ տրամադրելուն։

Հիշում եմ, թե ինչպես էին նախկին իշխանության օրոք նրանք, թեև ընդդիմադիր էին, միևնույն ժամանակ պահպանում էին իրենց տեղը «հաճախորդաց հարեմում»։ Նրանց թույլ էր տրված քննադատել Սերժ Սարգսյանին, բայց միշտ՝ չափի սահմաններում։ Նրանց դերը պարզ էր՝ ստեղծել իլյուզիա ընդդիմության, մինչդեռ իրական իշխանությունը մնում էր անփոփոխ։

Այս հարաբերությունների դինամիկան փոխվեց 2016 թվականին, երբ Նիկոլ Փաշինյանը սկսեց ավելի ագրեսիվ դիրքորոշում գրավել։ Նրա «գոռգոռոցը» և սպառնալիքները, որոնք նախատեսված էին իշխանության համար, փաստացի ստիպեցին նրան վերանայել իր դերը։ Սակայն այս անցումը ոչ թե նրան վտարեց, այլ նորից վերադասավորեց։ Նրան և Արամին ներառեցին «Ելք» դաշինքի մեջ, ինչը նշանակում էր նրանց քաղաքական ամուսնության առաջին ակտը։

2018 թվականի հեղափոխությունը, որը Նիկոլը սկսեց որպես իլյուզիոն պայքար, արագորեն վերածվեց իրականության։ Մինչև այդ Արամը, որպես հավատարիմ «հաճախորդ», կռվում էր Նիկոլի դեմ։ Բայց հենց որ իշխանությունը փոխվեց, նրա դերը փոխվեց 180 աստիճան։ Նա դարձավ Նիկոլի քծող, որը սպասում էր իր պահին։

Այդ պահը եկավ Երևանի ավագանու 2023 թվականի ընտրությունների ժամանակ։ Նիկոլի քաղաքական կուսակցությունը չկարողացավ ձեռք բերել անհրաժեշտ ձայների քանակը, և այդ ժամանակ Արամի դերը դարձավ կենսական։ Նա, որը հասարակության առջև ներկայացվում էր որպես ընդդիմադիր, իրականում կոալիցիա կազմեց ՔՊԿ-ի հետ՝ պաշտոնների դիմաց ծախելով իր ձայները։

Արամի դերը պարզ էր՝ օգնել Նիկոլին գրավել Երևանը, և դրա դիմաց ստանալ թալանի իրավունք։ Նա սկսեց օգտվել այդ իրավունքից՝ շինթույլտվություններ տալով, տենդերներ հաղթելով և իր կուսակցության անդամներին տրամադրելով թաղապետերի պաշտոններ։

Այս համագործակցության արդյունքները, սակայն, հասան նոր ցածր աստիճանի։ Նոր Նորքի թաղապետի կողմից կատարված խուլիգանությունը, որը հասել է մինչև ծեծի, պետք է հանգեցներ պաշտոնանկության և ձերբակալության։ Սակայն, ինչպես միշտ, եղավ հակառակը։ Արամի շանտաժը աշխատեց, և Նիկոլը հետ քաշվեց։

Այս իրադարձությունը հստակ ցույց է տալիս, թե ինչպես է իշխանությունը դառնում ինքնապահպանման միջոց։ Երկուսն էլ վախենում են արտահերթ ընտրություններից, որոնք կարող են բացահայտել նրանց իշխանության հիմքում ընկած թույլ հիմքերը։

Այսպիսով, Նիկոլ Փաշինյանն ու Արամ Սարգսյանը, թեև հաճախ դիտարկվում են որպես տարբեր կողմեր, իրականում կազմում են մի ամբողջական համակարգ, որտեղ յուրաքանչյուրը պահպանում է իր դերը՝ իշխանության և թալանի շուրջ։ Նրանց միավորում է ոչ թե ժողովրդավարությունը կամ արժեքները, այլ համատեղ հանցանքը և իշխանությունը կորցնելու վախը։

Գյումրիի ավագանու ընտրություններ. Իշխանական և ոչ իշխանական ուժերի հակադրություն

Գյումրիի ավագանու արտահերթ ընտրություններին մասնակցելու հայտ է ներկայացրել ինը քաղաքական ուժ՝ երեք դաշինք և վեց կուսակցություն։ Ընտրություններին մասնակցող ուժերի վերլուծությունը թույլ է տալիս դրանք բաժանել իշխանական և ոչ իշխանական տիրույթների։

Իշխանական դաշտում ակնհայտ առաջատար է «Քաղաքացիական պայմանագիրը» (ՔՊԿ)։ Նիկոլ Փաշինյանը Գյումրիի ընտրություններին մասնակցում է երեք տարբեր ձևով՝ ինքնին, «Եվրադաշինք» դաշինքի միջոցով, որը հայտնի է որպես «արևմտամետներ», և մի խեղկատակ, որը ներկայացված է որոշակի սոցիալիստական կուսակցության կնիքով։

Իշխանական դաշտի հիմնական, գաղափարական և արմատական հակառակորդը «Մայր Հայաստան» դաշինքն է։ Դաշինքի քաղաքապետի թեկնածուն Կարեն Սիմոնյանն է, որը հայտնի է որպես «Մենք» երիտասարդական նախաձեռնության հիմնադիր և գործարար։ «Մայր Հայաստանի» թիմում է նաև հեռուստահաղորդավար և քաղաքագետ Դերենիկ Մալխասյանը, որի հայացքները հստակորեն հակառակ են Նիկոլ Փաշինյանի։ Դաշինքը ներկայացնում է հանրության տարբեր շերտերի և մասնագիտությունների ներկայացուցիչների, որոնց միավորում է փոփոխությունների, նոր ուժի և կառավարման նոր ոճի գաղափարը։

Ընտրությունների մյուս ֆավորիտը Գյումրիի նախկին քաղաքապետ Վարդան Ղուկասյանն է։ Նա վարում է քարոզարշավը որպես անհատ և լրջորեն անհանգստացնում է իշխանական շրջանակներին։ Նա մասնակցում է կոմունիստական կուսակցության ցուցակով, սակայն այս մասնակցությունը պայմանավորված է ոչ թե գաղափարական, այլ օրենքի պահանջներով։

Սոցիոլոգիական հարցումները ցույց են տալիս, որ հիմնական ձայները բաշխվելու են Կարեն Սիմոնյանի, Վարդան Ղուկասյանի և ՔՊԿ-ն ներկայացնող Սարիկ Մինասյանի միջև։ Վերջինիս ձայները հիմնականում կհավաքվեն վարչական ռեսուրսների միջոցով, քանի որ ՔՊԿ-ն որպես ուժ շատ ցածր վարկանիշ ունի։

Առջևում ընտրարշավն է, որը կհստակեցնի յուրաքանչյուր ուժի իրական հնարավորությունները։ Ընտրություններում իշխանափոխության հավանականությունը բարձր է, քանի որ սոցիոլոգիական հարցումները ցույց են տալիս, որ ՔՊԿ-ն իր արբանյակներով չի կարող ստանձնել ավագանու կեսից ավելի ձայները։ Հիմնական քաղաքական պայքարը կընթանա 6 ուժերի միջև։

Զելենսկու այցն ԱՄՆ-ը և Հայաստանի դերը աշխարհաքաղաքական խաղում

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը Ուկրաինայի նախագահ Վոլոդիմիր Զելենսկուն ցույց տվեց իր տեղը՝ հստակ հայտարարելով, որ չի շարունակելու աջակցել այնպես կոչված «Պատերազմի» կուսակցության, որը ներկայացված է ԱՄՆ-ում դեմոկրատների կողմից։ Այս տեսարանը, որը բնութագրվում է որպես աննախադեպ, ցույց է տալիս ԱՄՆ ներքին քաղաքականության և արտաքին ռազմավարության միջև եղած լարվածությունը։

Եվրոպայում այս իրադարձությանը արձագանքել են՝ առաջարկելով «ուկրաինացիները պետք է շարունակեն սպասարկել «Պատերազմի» կուսակցության ծրագրերը՝ վճարելով սեփական կյանքերով ու տարածքներով» տարբերակը։ Զելենսկին, ըստ էության, համաձայն է այս տարբերակի, քանի որ այլընտրանքային դեպքում նա կկորցնի իշխանությունը։

ԱՄՆ-ի դեմոկրատների ներկայացուցիչ Ադամ Շիֆը, արձագանքելով Թրամփի հայտարարությանը, նույնպես հայտարարեց սենսացիոն մի բան․ «Ադամ Շիֆը չէ ԱՄՆ-ը»։ Սա, փաստորեն, նշանակում է, որ Շիֆը, ինչպես ԵՄ-ի շատ չինովնիկներ, կարծում է, որ պետք է շարունակել պատերազմը Ռուսաստանի դեմ՝ անկախ ուկրաինական ժողովրդի ցավից։

Այս համատեքստում հատկապես ուշագրավ է Հայաստանի իշխանության դերը։ Հայաստանը, ըստ էության, դարձել է «Պատերազմի» կուսակցության ներկայացուցիչը։ Դա էր պատճառը, որ Նիկոլ Փաշինյանի իշխանությունը բերեց պատերազմ և պարտություն։ Նա խոստացավ խաղաղություն, բայց հանձնեց Արցախը և Հայաստանի տարածքները։ Եվ այս ամենի վերջը դեռևս չի երևում։

Հայաստանը դարձել է աշխարհաքաղաքական խաղերի մանրադրամ, որտեղ իշխանությունները հանուն սեփական շահերի են ծառայում այլ երկրների ռազմավարական նպատակներին։ ԱՄՆ դեմոկրատների հետ Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության սերտաճումը շատ ավելի խորն է, քան պարզապես քաղաքական համագործակցություն։ Պատահական չէ, որ Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության ստվերային «կարդինալուհի» համարվող Աննա Հակոբյանը ջերմորեն շփվում է նույն Ադամ Շիֆի հետ՝ հավանաբար խոստացելով, որ Հայաստանը կսպասարկի «Պատերազմի» կուսակցության շահերը։

Այս իրադարձությունները ցույց են տալիս, որ հիմնական քաղաքական պայքարը կընթանա ոչ թե ազգային սահմաններում, այլ աշխարհաքաղաքական կայունությունների միջև։ Իսկ Հայաստանը, ցավոք, հայտնվել է այս խաղի կենտրոնում՝ իր ժողովրդի շահերը զոհաբերելով իշխանությունների անձնական շահերի համար։

Գյումրիի քաղաքացիները պահանջում են ազատ տնտեսական գոտի և ազատ քաղաքի կարգավիճակ

Գյումրիում արդեն 10 օր է, ինչ ընթանում է ստորագրահավաք, որի նպատակն է Գյումրիի ավագանուն ուղերձ հղել՝ պահանջելով քաղաքին ազատ տնտեսական գոտու (ԱՏԳ) կարգավիճակ և հարկային արտոնյալ ռեժիմ։ Նախաձեռնողը Գյումրիի քաղաքապետի հավակնորդներից մեկը՝ Կարեն Սիմոնյանն է։

Ստորագրահավաքի մասին ուղերձը, որը հավաքագրված ստորագրություններով կներկայացվի ավագանու օրակարգում, պահանջում է, որ նորընտիր ավագանին առաջարկ–պահանջով հանդես գա ԱՏԳ-ի և ազատ քաղաքի թեմայով։

Չնայած Գյումրիի ավագանին չունի ազատ տնտեսական գոտի ստեղծելու և հարկային արտոնյալ ռեժիմ սահմանելու իրավասություն, ավագանու լիազորությունների շրջանակներում տեղավորվում է ուղերձ հղելը և պահանջելը։

Համայնքի ավագանուն ուղերձի նախագիծը ներկայացնելու համար օրենքով պահանջվում է հաշվառված և 16 տարին լրացած քաղաքացիների 1 տոկոսի ստորագրություն, ինչը նշանակում է մոտ 1.100 ստորագրություն։ Կարեն Սիմոնյանի թիմն արդեն իսկ հավաքագրել է 3.500-ից ավելի ստորագրություն, ինչը դարձնում է այս գործընթացը աննախադեպ Հայաստանի համայնքների համար։

Այս նախաձեռնությունը նպատակ ունի Գյումրիի քաղաքացիների ուժով ստիպել իշխանություններին, որպեսզի քաղաքը չմնա հետին պլանում։

Ազատ տնտեսական գոտու ծրագրի գաղափարը նոր չէ։ Այն առաջին անգամ հնչել է 1988 թվականի երկրաշարժից հետո։ 2019 թվականին կառավարությունը նույնիսկ որոշում էր ընդունել Գյումրիում ԱՏԳ ստեղծելու մասին, սակայն այդ որոշումը մնաց թղթի վրա։

Հետաքրքրական է, որ «Քաղաքացիական պայմանագրի» ներկայացուցիչները, դեռևս ԱՏԳ-ի ծրագրի ներկայացումն ավարտված չէր, սկսեցին քննադատել այն՝ հարցնելով, թե ի՞նչ կապ ունի այն Գյումրիի ավագանու լիազորությունների հետ։ Սակայն, ինչպես նշվում է, ԱՏԳ-ի ստեղծումը կենտրոնական իշխանության ֆունկցիա է, իսկ ավագանին կարող է դրա վերաբերյալ պահանջ հղել։

Այս պահին գյումրեցիները պետք է իրենց ձեռքը վերցնեն քաղաքի զարգացման ճակատագիրը։ Ստորագրահավաքը դրանց առաջին քայլն է, որից հետո կկազմավորվի նոր՝ ՔՊԿ-ազերծ իշխանություն, որը հետագայում կմասնակցի համապետական գործընթացներին։