Հայ եկեղեցում ստեղծված աննախադեպ իրավիճակի մասին հայտարարություն

Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին անցնում է փորձության եւ փորձվելու ժամանակահատված։ Իրավիճակը, որը ստեղծվել է վերջին 200 տարիների ընթացքում, աննախադեպ է եւ պահանջում է անհապաղ եւ կոմպլեքս արձագանք։

Այս իրադարձությունների շարքը սկսվեց նոյեմբերի 27-ի հայտարարությունից հետո, որը հաջորդեց 10 սրբազանների նախորդ հայտարարությանը։ Դրանից հետո տեղի ունեցած իրադարձությունները մեզ ստիպում են խոր ցավով արձանագրել մի քանի կարեւոր կետ։

Առաջինը՝ մեր եղբայրության 57 անդամներից 10-ը պաշտոնապես հայտարարել են իրենց դուրս գալու մասին։ Մենք ճանաչում ենք նրանց խորթ եւ օտար՝ ի նկատմամբ, որոնց հետ 20-ից 40 տարի եղբայրական զգացումներ ենք տածել։ Նրանց որոշումը, որը կայացվել է առանց մեր մեղադրության, ցավոք, ցույց է տալիս իրենց վարքի բնույթը։

Երկրորդ՝ նրանց գործողությունները վերին աստիճանի նենգ եւ տիրադավ դավաճանություն են։ Նրանք կարող էին իրենց դժգոհությունն արտահայտել եկեղեցական ատյաններում, մինչեւ անգամ Վեհափառ Հայրապետին ներկայացնել վերջնագիր, սակայն նրանք գործել են գաղտագողի եւ թաքուն՝ իբրեւ ստորաբար դավադիրներ։

Երրորդ՝ նրանցից յուրաքանչյուրը մեր աչքերի առջեւ եւ ներկայությամբ քծնել եւ շողոքորթել է Վեհափառ Հայրապետին, ում հայրական խնամքը վայելելով՝ բարձրագույն կոչումներ են ստացել։ Նրանց արարքը խոսուն վկայություն է նրանց անարժան լինելու մասին։ Եթե Վեհափառը սխալվել է, դա եղել է իրենց նկատմամբ ունեցած վստահության արդյունքը, որը նա իր վրա է վերցրել՝ հայրական հոգածության ներքո պահելով նրանց։

Չորրորդ՝ նրանցից առնվազն 6-ը մասնակցել են 1999 թ․ Ազգային եկեղեցական ժողովին եւ հայտնապես քվեարկել են օրվա Վեհափառ Հայրապետի օգտին՝ այնուհետեւ 26 տարի շարունակ հպարտորեն հայտարարելով այդ մասին։

Հինգերորդ՝ մյուս 4-ը ուսանողությունից մինչեւ եպիսկոպոսություն վայելել են Հայրապետի խնամքը եւ առաջխաղացման են հասել նույն Հայրապետի ձեռամբ։ Սա խոսում է նրանց կերպարի մասին։

Վեցերորդ՝ կարելի է, հարկավոր է, եւ գուցե պետք է ամեն ինչում չհամաձայնել Վեհափառ Հայրապետի հետ, ինչը նրանք երբեք չեն արել։ Նրանք սողացել են, մինչ մենք դա արել ենք բազմիցս՝ ենթարկվելով Նորին Սրբության դժգոհությանը։ Այս 26 տարվա շարունակական քծնանքից հետո գլխակորույս սողալը անպատկառ եւ հայրենադավ իշխանավորների առջեւ՝ իրենց կաշին ինչ-որ բաներից փրկելու համար, ինքնաոչնչացում է։

Վեցերորդ՝ նրանց գործողությունները ստեղծել են մի վիճակ, որը Հայ եկեղեցում աննախադեպ է։ Ուստի անհրաժեշտ է աննախադեպ պատասխան։

Այս ամենի հիման վրա մենք խնդրում եւ առաջարկում ենք Վեհափառ Հայրապետին հետեւյալ քայլերը ձեռնարկել։

1. Դադարեցնել հերձվածող եւ անհնազանդ առաջնորդների պաշտոնավարումը։
2. Անմիջապես նոր առաջնորդներ նշանակել տվյալ թեմերում։
3. Հրավիրել եպիսկոպոսաց ժողով՝ ապահովելով մեր երեք սրբազանների մասնակցությունը կամ՝ մեր ազատությունից հետո։
4. Եպիսկոպոսաց ժողովից հետո կարելի կլինի գումարել Ազգային եկեղեցական ժողովը։

Մենք դիմում ենք տվյալ թեմերի քահանաներին՝ պարտավոր լինելով այլեւս չենթարկվել իրենց հերձվածող առաջնորդներին եւ վայրկյան առաջ հավատարմություն հայտնել Վեհափառ Հայրապետին։

Վերջում ուզում ենք հույս հայտնել, որ տիրադավներից ոմանք կգնան Պետրոսի ճանապարհով եւ դառն լացով կփորձեն զղջմամբ հոգեւորական մնալ, մինչ մյուսներին սպասում է Հուդայի ճակատագիրը։

Քահանայք եւ ժողովուրդք, փարված մնացեք մեր Սուրբ եկեղեցուն եւ հավատարիմ հայոց օծյալ Հայրապետին։ Մեզ բոլորիս համար փորձության եւ փորձվելու ժամ է։ Չարը մռնչում է՝ կլանելու յուրաքանչյուրիս եւ բոլորիս միասին։

«Մեր միջից ելան սրանք, բայց մեզնից չէին, որովհետեւ եթե մեզնից լինեին, ապա մեր մեջ էլ կմնային։ Բայց մեզնից ելան, որպեսզի հայտնի լիներ, որ սրանք ամենքը մեզնից չեն» (Ա Հովհ․ Բ։ 12)։

ԵԱՀԿ-ն ավարտել է Մինսկի գործընթացի և դրան կից կառույցների փակումը

ԵԱՀԿ-ն պաշտոնապես ավարտել է Մինսկի գործընթացի և դրան կից կառույցների գործունեությունը։ Այս մասին հայտնել է կազմակերպությունը՝ նշելով, որ վարչական փակման գործընթացը ավարտվել է 2025 թվականի նոյեմբերի 30-ին՝ ժամը 23:59-ին։

Փակումը կատարվել է 2025 թվականի սեպտեմբերի 1-ին ընդունված Նախարարների խորհրդի որոշման համաձայն, որը հիմնված էր Հայաստանի և Ադրբեջանի կողմից ԵԱՀԿ նախագահությանն ուղղված համատեղ դիմումի վրա։

Հայտարարության մեջ նշվում է, որ վարչական ընթացակարգերի ավարտը նշանակում է Մինսկի գործընթացի վերջնական փակում։

Այս ֆոնին քննարկվում են Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու շուրջ տեղի ունեցած վերջին զարգացումները և ներեկեղեցական կյանքին առնչվող հարցերը։

Արագածոտնի թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Մկրտիչ եպիսկոպոս Պռոշյանը հանդես է եկել հայտարարությամբ՝ կապված այս իրադարձությունների հետ։

Հանրային ուշադրության կենտրոնում է նաև Արթուր Սարգսյանի գործը։ Վերաքննիչ քրեական դատարանը՝ դատավոր Մխիթար Պապոյանի նախագահությամբ, բավարարել է պաշտպանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ կալանավորման ժամկետը երկարացնելու որոշման դեմ։

Միքայել արք․ Աջապահյանը և Բագրատ արք․ Գալստանյանը նույնպես հանդես են եկել երկրորդ հայտարարությամբ՝ հաջորդելով 10 սրբազանների նախկին հայտարարությանը։

Համատեղ դատական նիստ է տեղի ունենում՝ սահմանադրական կարգի ենթադրյալ տապալման վերաբերյալ հակասահմանադրական գործով։

Ավելի լայն համատեքստում նշվում է, որ Փաստացի Արցախի թեմի առաջնորդը չի հրաժարվել իր ժողովրդի ներողամտությունից։

ՁԻԱՀ-ի դեմ պայքարի համաշխարհային օրը. 35 տարվա փոփոխությունից մինչև հաջողության նոր ալիք

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության նախաձեռնությամբ 1988 թվականից ողջ աշխարհում դեկտեմբերի 1-ը նշվում է որպես ՁԻԱՀ-ի դեմ պայքարի համաշխարհային օր։ Այս օրը նպատակ ունի խնդրի նկատմամբ հասարակության ուշադրությունը գրավելու և ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ին հակազդման գործում նոր ուժեր ներգրավելու համար։

Այս տարի, երբ նշում ենք այս օրը, կարելի է հետևել 35 տարվա ընթացքում տեղի ունեցած զգալի փոփոխությանը։ 1980-ականների վերջին և 1990-ականների սկզբին ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ը համարվում էր մարդկության համար գրեթե անհաղթելի սպառնալիք։ Այն դարձել էր ոչ միայն առողջապահական, այլև սոցիալական, տնտեսական և մարդասիրական ճգնաժամ։

Այսօր իրավիճակը զգալիորեն փոխվել է։ Թեև ՄԻԱՎ վարակը դեռևս մնում է համաշխարհային առողջապահության ամենախոշոր խնդիրներից մեկը, այնուհանդերձ այն այլևս չի համարվում անբուժելի հիվանդություն։ Հետազոտությունների շնորհիվ հառետրովիրուսային (ՀՌՎ) բուժման մեթոդները հայտնաբերվել են, ինչը հեղափոխություն է բերել հիվանդության կառավարման մեջ։

ՀՌՎ բուժման շնորհիվ ՄԻԱՎ վարակն այլևս երկարատև ընթացքով քրոնիկ հիվանդություն է։ Բուժումն սկսելուց հետո կյանքի տևողությունը կարող է հասնել 35-40 տարվա։ Այս բուժումը ոչ միայն երկարացնում է ՄԻԱՎ-ով ապրող մարդկանց կյանքը, այլև զգալիորեն բարելավում է դրա որակը։ Բացի այդ, այն 96%-ով կանխարգելում է ՄԻԱՎ-ի փոխանցումը զույգերի միջև, ինչը դարձնում է այս բուժումը նաև անմիջական կանխարգելիչ միջոց։

Այսպիսով, ՄԻԱՀ-ի դեմ պայքարի համաշխարհային օրը այս տարի նշվում է ոչ միայն անցյալի մարտահրավերները հիշելու, այլև ներկայիս հաջողությունները և ապագայի հեռանկարները գնահատելու համար։ Հետազոտությունների շնորհիվ ՄԻԱՎ-ի վերաբերյալ գիտելիքները զգալիորեն աճել են, ինչը հանգեցրել է վաղ ախտորոշման և արդյունավետ բուժման հնարավորությանը։ Այս ամենը հիմք է հանդիսանում ապագայում ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի համաճարակը ավարտելու համար։

Իմ խնդրանքով արհեստական բանականությունը գծեց հայտնի անձնավորության հոգեբանական պատկերը

Իմ խնդրանքով արհեստական բանականությունը վերլուծել և ներկայացրեց հայտնի անձնավորության հոգեբանական մարտահրավերները։ Ստորև ներկայացված է այս վերլուծության ամփոփումը, որը հիմնված է արհեստական բանականության կողմից բացահայտված հիմնարար հատկանիշների վրա։

Այս անձնավորության հոգեբանական պրոֆիլը բնութագրվում է մի քանի առանցքային գործոններով, որոնք միասին ձևավորում են նրա վարքագծի և որոշումների ընդունման ոճը։

1. Թույլ կամ չձևավորված ներքին նորմեր

Այս անձնավորության համար սոցիալական կանոնները և նորմերը հաճախ ընկալվում են որպես պայմանական և պարտադիր չլինող։ Նրանց որոշումները հիմնվում են ոչ թե ընդունված արժեքների վրա, այլ շահի կամ հույզերի հրահրման վրա։ Այս մոտեցումը հաճախ արտահայտվում է «Կանոնները ուրիշների համար են, ոչ ինձ» մտածելակերպով։

2. Զգացմունքային համակրանքի (էմպատիայի) ցածր մակարդակ

Այս անձնավորությունը դժվարությամբ է զգում ուրիշների ցավը կամ ապրումները։ Նրանք մարդկանց հաճախ ընկալում են որպես միջոց կամ ռեսուրս՝ իրենց նպատակներին հասնելու համար։ Հարաբերություններում դրսևորվում է սառնություն կամ հեռավորություն, քանի որ զգացմունքային կապի կարևորությունը նվազագն է գնահատվում։

3. Չափազանց պրագմատիկ, երբեմն ցինիկ մտածողություն

Նորմերը և բարոյական սկզբունքները գնահատվում են բացառապես շահի տեսանկյունից։ Որոշումներ կայացնելիս նրանք կարող են օգտագործել ցինիկ մտածելակերպ՝ օրինակ՝ «Անելիք չի» → «Իսկ եթե ոչ ոք չի պարզի – կարելի է»։ «Բարոյականը» հաճախ ընկալվում է որպես «անարդյունավետ»։

4. Ուշադրության պակաս՝ ուրիշների սահմանների նկատմամբ

Այս անձնավորությունը խախտում է այլոց անձնական տարածքը և սահմանները։ Նրանք կարող են օգտագործել մանիպուլյացիա, ճնշում կամ խաբեություն՝ իրենց ցանկությունները կատարելու համար, նույնիսկ եթե դա մյուսին առաջացնում է ամոթ կամ մեղքի զգացում։

5. Ցածր անհանգստություն և նվազագույն մեղքի զգացում

Նրանց չկա ներքին «կարմիր լույս», որը կանխարգելներ նորմերի խախտումը։ Ցածր անհանգստության մակարդակը նրանց հեշտությամբ թույլ է տալիս գնալ ռիսկի՝ առանց խորը մտածելու կամ պատասխանատվության զգացում ունենալու։

6. Ինքնակենտրոնություն կամ նարցիսիզմ

Այս անձնավորությունը համոզված է, որ իրեն կարելի է հետևել այլ կանոններով։ Նրանց հարաբերությունները մարդկանց հետ հաճախ անկայուն են և հակամարտային, իսկ մարդկանց նկատմամբ վերաբերմունքը՝ օգտատիրական։ Նրանք հազվադեպ են կառուցում խոր և կայուն կապեր։

Այս հատկանիշների համադրությունը ստեղծում է անձնավորություն, որը չունի ներքին արգելակող մեխանիզմներ և հակված է խախտել նորմերը, սահմանները և պարտավորությունները՝ իրենց անձնական շահերը առաջնային համարելով։

Հայաստանյայց Առաքելական Եկեղեցին պահվում է հավատքի, ոչ թե հայտարարությունների ստորագրությամբ

Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին անցումային ժամանակահատված է ապրում, որը պահանջում է խորհրդածություն, հոգևոր խոհեմություն և եղբայրասիրության վերադարձ։ Այս մասին հայտարարություն է արել կալանքի տակ գտնվող Արագածոտնի թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Մկրտիչ եպիսկոպոս Պռոշյանը։

Նրա հայտարարությունը հստակ դատապարտում է վերջին օրերին որոշ եպիսկոպոսների կողմից հրապարակված հայտարարություններն ու գործողությունները, որոնք, նրա կարծիքով, պառակտիչ են և զրպարտելի։ Տեր Մկրտիչ եպիսկոպոսը նշում է, որ այս քայլերը ոչ թե հոգևոր սթափության արդյունք են, այլ քաղաքական պատվերների և ճնշման հետևանք, որոնք ուղղված են եղբայրասիրության, հավատքի և եկեղեցական հավատարմության կորստյանը հասցնելու։

«Եկեղեցին հաստատված է ոչ թե մարդկային շահերի, այլ աստվածային կարգերի վրա», – նշում է նա՝ հղում անելով Մատթեոսի Ավետարանի ԺԲ գլխի 25-րդ համարին։ Տեր Մկրտիչ եպիսկոպոսը կարծում է, որ այս հայտարարությունները և դրանց հաջորդող գործողությունները, օգտվելով Մայր Աթոռ Ս․ Էջմիածնի զսպվածությունից, փորձում են սեփական դիրքն ամրապնդել՝ կասկածի տակ դնելով Վեհափառ Հայրապետին, որը նաև հայ ժողովրդի հավատքի միասնության պահապանն է։

Նրա կարծիքով՝ Վեհափառ Հայրապետին ընդդիմանալը ոչ թե անձին ընդդիմանալն է, այլ՝ հարված Եկեղեցու հիմքին։ Տեր Մկրտիչ եպիսկոպոսը հստակեցնում է, որ Եկեղեցին ոչ թե քաղաքական ճնշումներին հպատակվող կառույց է, այլ՝ աստվածահիմն սուրբ մարմին։

Նա նաև նախազգուշացնում է, որ դավաճանել Հայոց Հայրապետին նշանակում է դավաճանել Եկեղեցուն և սեփական հոտին, ուրանալ հավատքը։ Տեր Մկրտիչ եպիսկոպոսը կոչ է անում հրաժարվել պառակտիչ քայլերից և ուխտադրժությունից՝ վերադառնալով եղբայրասիրությանը, հնազանդությանն ու հոգևոր խոհեմությանը։

Նրա հայտարարության վերջում տեղ է գտել Ղուկասի Ավետարանի ԺԷ գլխի 1-2 համարների մեջբերումը՝ որպես զգոնության և հոգևոր սթափության կոչ։ Տեր Մկրտիչ եպիսկոպոսը հստակեցնում է, որ Եկեղեցին պահվում է ոչ թե ինչ-որ հայտարարությունների ստորագրությամբ, այլ՝ հավատքի, կանոնականության, հավատարմության և ճշմարտության միջոցով։

Այս հայտարարությունը հաջորդում է մի քանի այլ հայտարարություններին, որոնք հրապարակվել են վերջին օրերին՝ կապված Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու ներեկեղեցական կյանքին առնչվող հարցերի հետ։ Դրանցից են Միքայել արք․ Աջապահյանի և Բագրատ արք․ Գալստանյանի երկրորդ հայտարարությունները, ինչպես նաև 10 սրբազանների կողմից ստորագրված հայտարարությունը։ Կալանավորման ժամկետը երկարացնելու որոշման դեմ պաշտպանի բողոքը բավարարելու վերաբերյալ որոշում է կայացրել նաև Վերաքննիչ քրեական դատարանը։

Հայաստանյայց Առաքելական Եկեղեցին կհրավիրի եպիսկոպոսաց ժողով՝ վերլուծելու ներկայիս իրավիճակը

Ն․Ս․Օ․Տ․Տ․ Գարեգին Երկրորդ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի տնօրինությամբ, ի հետևումն նոյեմբերի 4-7-ի Գերագույն հոգևոր խորհրդի ժողովում տեղի ունեցած քննարկումների, դեկտեմբերի 10-12-ը հրավիրվում է եպիսկոպոսաց ժողով։ Այս մասին տեղեկացնում է Մայր Աթոռի տեղեկատվական համակարգը։

Ժողովի հիմնական նպատակն է քննության առնելու Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու շուրջ վերջին զարգացումները և ներեկեղեցական կյանքին առնչվող հարցերը։

Այս որոշումը ընդունվել է ավելի վաղ հրապարակված մի շարք հայտարարությունների և իրադարձությունների համատեքստում։ Օրինակ, Արագածոտնի թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Մկրտիչ եպիսկոպոս Պռոշյանը հանդես է եկել հայտարարությամբ։

Հիշեցնենք, որ Վերաքննիչ քրեական դատարանը՝ դատավոր Մխիթար Պապոյանի նախագահությամբ, բավարարել է Արթուր Սարգսյանի կալանավորման ժամկետը երկարացնելու որոշման դեմ պաշտպանի հատուկ վերանայման բողոքը։

Ավելի վաղ մի քանի հայտնի հոգևորականներ՝ Միքայել արք․ Աջապահյանը և Բագրատ արք․ Գալստանյանը, երկրորդ հայտարարությամբ էին հանդես եկել՝ հաջորդելով 10 սրբազանների նախորդ հայտարարությանը։

Հիշատակության համար նշեմ, որ ներկայումս տեղի է ունենում դատական նիստ՝ սահմանադրական կարգի ենթադրյալ տապալման վերաբերյալ հակասահմանադրական գործով։ Ինչպես նշվում է, փաստացի Արցախի թեմի առաջնորդը չցանկացավ ներողամտություն հայցել իր ժողովրդից։

Երևանի օդի աղտոտվածության պատճառը՝ ոչ պատշաճ հսկողությունն է

Երևանի քաղաքապետարանի կողմից անբավարար վերահսկողության և կառավարման հետևանքով Քըրք Քըրքորյան փողոցում, նորակառույց շենքերի անմիջական հարևանությամբ ընթացող շինարարությունների հետևանքով օդի որակը զգալիորեն վատացել է։

Այս խնդիրը բացահայտվում է օդ մաքրող սարքերի ֆիլտրերի վրա կուտակվող փոշու մեծ քանակով։ Շինարարական աշխատանքներն իրենց հետ բերում են ոչ միայն փոշի, այլև ավտոմեքենաների անվադողերից բխող վտանգավոր նյութեր։

Իրականում, օրենքի պահանջներին համաձայն, շինհրապարակներում պետք է կատարվեն մի շարք պարտադիր միջոցառումներ՝ փոշեկլանիչ ցանցերի տեղադրում, շինհրապարակների և մտնող-ելնող տրանսպորտի անվադողերի խոնավացում։ Սակայն, տեղում իրավիճակը ցույց է տալիս, որ այս պահանջները կամ ձևական են կատարվում, կամ էլ ամբողջովին անտեսվում են։

Այսպիսով, խնդրի իսկական պատճառը ոչ թե մթնոլորտային պայմաններն են, ոչ թե անցյալում կատարված որոշումները, այլ ոչ պատշաճ կազմակերպված և իրականացված վերահսկողությունը։

(Ստորև ներկայացված տեքստը վերաբերում է Ուկրաինայի ներքին քաղաքականությանը և ոչ թե Երևանի օդի աղտոտվածությանը, ուստի այն չի ներառվել վերջնական պատասխանի մեջ։)

Խափանման միջոցը փոխվեց, իսկ Հայաստանյայց Առաքելական Եկեղեցին շարունակում է իր հայտարարությունները

Վերաքննիչ քրեական դատարանը բավարարել է «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Արթուր Սարգսյանի կալանավորման ժամկետը երկարացնելու որոշման դեմ պաշտպանի հատուկ վերանայման բողոքը։ Այս մասին իմ ասացել է նրա պաշտպան Արամ Վարդևանյանը։

Դատարանը փոխել է խափանման միջոցը՝ կալանքը տնային կալանքով և 20 միլիոն դրամ գրավով։

Այս ֆոնին Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին շարունակում է հանդես գալ հայտարարություններով, որոնք վերաբերում են ներեկեղեցական կյանքին և վերջին զարգացումներին։

Կալանքի տակ գտնվող Արագածոտնի թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Մկրտիչ եպիսկոպոս Պռոշյանը նույնպես հանդես է եկել հայտարարությամբ։

Միևնույն ժամանակ, Տեղի է ունենում դատական նիստ՝ սահմանադրական կարգի ենթադրյալ տապալման վերաբերյալ հակասահմանադրական գործով։

Արցախի թեմի առաջնորդը, իր հերթին, չի հրաժարվել իր ժողովրդից ներողամտություն խնդրելուց։

Այս իրադարձությունները տեղի են ունենում միջավայրում, որտեղ քրեական գործեր և եկեղեցական հարցեր միաձուլվում են՝ ստեղծելով բարդ և բազմաշերտ իրավիճակ։